REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Kompetencje ZUS - weryfikacja tytułu ubezpieczenia

Małgorzata Pundyk-Glet
doktor nauk prawnych, adwokat
Kompetencje ZUS - weryfikacja tytułu ubezpieczenia/fot.Shutterstock
Kompetencje ZUS - weryfikacja tytułu ubezpieczenia/fot.Shutterstock
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Zakład Ubezpieczeń Społecznym posiada bardzo szerokie kompetencje w zakresie kwalifikowania konkretnych stosunków prawnych jako podlegających bądź niepodlegających ubezpieczeniom społecznym.

Zdaniem Sądu Najwyższego Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który stwierdza podleganie ubezpieczeniu społecznemu, może - bez względu na nazwę umowy i jej postanowienia wskazujące na charakter stosunku prawnego, którym strony zamierzały się poddać - ustalić rzeczywisty jego charakter i istniejący tytuł ubezpieczenia (Tak Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 grudnia 2018 r. II UK 515/17 ).

REKLAMA

REKLAMA

Dalej sąd wskazał, że między stronami umowy o dzieło zachodzą stosunki polegające na wykonywaniu za wynagrodzeniem usług odpowiadających umowom nazwanym, zdefiniowanym w art. 734 i 758 KC lub właściwych umowom, do których - stosownie do art. 750 KC - stosuje się przepisy o zleceniu, nakazuje wydanie decyzji na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 i 3 z zastosowaniem art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 13 pkt 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ocena umowy z punktu widzenia art. 3531 KC wymaga więc skutecznego zaprzeczenia przez organ ubezpieczeń społecznych, że układając swą relację w formie umowy o dzieło, strony ustaliły ją w sposób odpowiadający właściwości tego stosunku prawnego, i wykazania, że łączył je inny stosunek prawny.

Tym samym organ ubezpieczeń społecznych zobligowany jest do uzasadniania swoich interpretacji. Pracodawcy przeważnie wychodzą z założenia, że nazwa umowy determinuje jej charakter. Tymczasem wcale tak nie jest. Umowa o dzieło czy umowa zlecenia są umowami dość szczegółowo uregulowanymi w kodeksie cywilnym. Dla skutecznego zawarcia takiej umowy nie wystarcza tylko przepisanie nazwy umowie „zlecenia” lub „o dzieło” konieczne jest także zastosowanie odpowiednich dla niej przepisów. Częstym błędem, w mojej ocenie, jest bezrefleksyjne kopiowanie formułek z wzorców umów. Zazwyczaj przedsiębiorca stosuje jeden wzór umowy dla wszystkich zatrudnionych osób, zapominając o tym, że osoby zatrudnione posiadają różne zakresy obowiązków i inaczej realizują swoje umowy. Stosowanie rutyny w tym zakresie bywa zgubne.

Polecamy: Dla Księgowych, Kadrowych i Przedsiębiorców.
Bestsellery 2019 i rabaty – 50%.
Skorzystaj >>

REKLAMA

ZUS ma wiele możliwości dowodowych. W sferze jego zainteresowania jest nie tylko sama treść umowy, ale także okoliczności jej zawarcia (np. czy pracodawca wiedział o chorobie pracownika, ciąży etc) jak również przebieg jej realizacji (np. czy pracownik wykonywał swoje obowiązki, jaki był faktyczny przebieg zatrudnienia). W swojej praktyce spotkałam już przeróżne interpretacje. Oczywiście można odwołać się od decyzji ZUS do odpowiedniego sądu i w procesie udowadniać, jaki charakter ma dana umowa. Sprawy te bywają wygrane lub przegrane, w zależności od możliwości dowodowych strony.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

W jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy wskazał, że przepis art. 83 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych obok art. 86 tej ustawy i art. 58 KC stanowią podstawę prawa do weryfikacji tytułu ubezpieczenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sytuacji nieprawidłowego stosowania umowy o dzieło zamiast umowy zlecenia (tak Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 grudnia 2018 r. II UK 483/17).

W innym wyroku Sąd Najwyższy stwierdził, że jeśli umowa wykazuje cechy wspólne dla co najmniej dwóch różnych rodzajów (typów) umów (np. umowy rezultatu i umowy starannego działania), to w celu dokonania jej właściwej kwalifikacji prawnej należy posłużyć się metodą typologiczną, której istota sprowadza się do poczynienia ustaleń w kierunku, jakie cechy przeważają (dominują) w umowie. Zdaniem Sądu w razie wątpliwości, czy dana umowa jest  umową o dzieło, czy umową o świadczenie usług, należy ustalić, czy w treści i sposobie jej wykonywania przeważają cechy którejś z tych umów. Dopiero wówczas, gdy umowa poddawana analizie (w swej treści, a zwłaszcza w sposobie wykonywania) wykazuje z ich jednakowym nasileniem cechy wspólne dla co najmniej dwóch różnych wzorców umownych, o jej typie (rodzaju) decyduje zgodny zamiar stron i cel umowy, który może (ale wcale nie musi) wyrażać się także w nazwie umowy. Istotne (pomocne) przy kwalifikacji takiej umowy jest też uwzględnienie okoliczności towarzyszących jej zawarciu (tak wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 listopada 2018 r. II UK 362/17 ).

Z tego powodu należy przykładać szczególną staranność do formułowania i dokumentowania umowy o dzieło czy umowy zlecenie. Nie wystarczy tych umów tylko nazwać, konieczne jest wskazanie albo czynności, które w ramach umowy mają zostać wykonane albo dzieła, który ma zostać zrealizowane. Warto pomyśleć o klauzulach dodatkowych. Umowy te jednakże muszą odróżniać się także od umowy o pracę.

W danej sytuacji odróżnienie umów może wydawać się kłopotliwe, wtedy stosuje się metody wykładni. Warto także skorzystać z orzecznictwa oraz komentarzy.

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie - QUIZ
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne

REKLAMA

Kadry
Czas pracy 2027. Dni pracy, godziny pracy, święta, okresy rozliczeniowe, niedziele handlowe

W 2027 roku będzie 251 dni roboczych. Oznacza to, że pracownik zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy będzie pracował przez 2008 godzin. W przyszłym roku dwa święta przypadają w sobotę, więc okres rozliczeniowy zostanie skrócony o 8 godzin za każde z tych świąt.

Co piąta zdalna lub hybrydowa oferta pracy w UE podaje wynagrodzenie

Minął termin wdrożenia unijnej dyrektywy o jawności wynagrodzeń, a płaca w zdalnych i hybrydowych ogłoszeniach w UE nadal jest wyjątkiem. Podaje ją mniej więcej co piąta oferta otwarta dla kandydatów z UE, wobec około 7 na 10 ofert skierowanych wyłącznie do USA (dane na 5 listopada 2026). Czy to rzeczywiście jest obowiązek pracodawcy?

Kiedy jesień utrudnia pracę na wysokości. Jakie są najczęstsze zagrożenia?

Jesień nie wprowadza nowych kategorii zagrożeń związanych z pracą na wysokości, ale w istotny sposób zmienia warunki, w których te zagrożenia występują. Wilgoć, mokre i zanieczyszczone powierzchnie, zalegające liście, ograniczona widoczność, silny wiatr oraz spadek temperatury mogą sprawić, że stanowisko, które latem było stosunkowo łatwe do bezpiecznego zorganizowania, jesienią wymaga dodatkowych działań. Z punktu widzenia bezpieczeństwa kluczowe znaczenie ma zatem nie tylko jakość sprzętu chroniącego przed upadkiem, lecz także właściwa ocena warunków środowiskowych, organizacja pracy i bieżące reagowanie na ich zmianę.

Płatności elektroniczne w portalu eZUS i aplikacji mZUS dla Płatnika

Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje, że w portalu eZUS, tak jak w aplikacji mobilnej mZUS dla Płatnika, można już opłacać należności z tytułu składek drogą elektroniczną. W przyszłości będzie można też opłacać składki BLIK-iem. Sprawdź, w jakich bankach można zrobić przelew!

REKLAMA

Przykłady działań prewencyjnych pracodawcy dot. mobbingu, dyskryminacji oraz naruszania godności i innych dóbr osobistych pracowników

W związku z wejściem w życie nowych przepisów Kodeksu pracy dotyczących mobbingu, dyskryminacji oraz naruszania godności i innych dóbr osobistych pracowników pracodawcy mają konkretne obowiązki, które mają przeciwdziałać niepożądanym zjawiskom. Podajemy konkretne przykłady działań prewencyjnych.

Pomijanie przy awansach pracownicy z powodu jej nieobecności związanej z ciążą i urlopem macierzyńskim to dyskryminacja

Nieobecność kobiet w pracy z powodu ciąży i urlopu macierzyńskiego nie może stanowić powodu pominięcia przy awansach i podwyżkach wynagrodzeń. Sąd Najwyższy przesądza - to nieusprawiedliwiona dyskryminacja bezpośrednia.

Zatrudniasz osobę z niepełnosprawnością ruchową? Sprawdź, jak przygotować stanowisko pracy

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 884, 1102, dalej jako: ustawa) reguluje najważniejsze kwestie dotyczące wsparcia osób z niepełnosprawnościami w Polsce. Ustawa określa prawa, obowiązki zatrudnionych i zatrudniających jak i procedury odbywające się przed różnymi organami. Jeśli zatrudniasz osobę z niepełnosprawnością ruchową lub jesteś osobą z taką niepełnosprawnością warto wiedzieć, jak powinno być przygotowane stanowisko pracy.

Aż o 66% rośnie zapotrzebowanie na pracowników tymczasowych przed Black Friday i świętami. Pracodawcy muszą walczyć o kandydatów

Koniec roku to dla wielu branż najbardziej intensywny okres. W wielu organizacjach zapotrzebowanie na pracowników tymczasowych przed Black Friday i świętami rośnie aż o 66%. To czas, kiedy pracodawcy muszą walczyć o kandydatów. Jak to robić?

REKLAMA

Kodeksowe zmiany w mobbingu 2026-2027. Jak stworzyć skuteczny system antymobbingowy w firmie? Formalna procedura już nie wystarczy

Kodeksowe zmiany w mobbingu weszły w życie 5 listopada 2026 r., ale część obowiązków należy spełnić do 5 maja 2027 r. W nowym porządku prawnym sama formalna procedura już nie wystarczy. Przyjęte rozwiązania muszą rzeczywiście funkcjonować w organizacji. Jak zatem stworzyć skuteczny system antymobbingowy w firmie?

Do 16 listopada 2026 r. na kontach w PPK pojawi się wpłata powitalna od państwa. W jeden miesiąc do programu dołączyło ponad 53 tys. osób

Popularność oszczędzania w PPK rośnie. Tylko w jeden miesiąc, w październiku, do programu dołączyło ponad 53 tys. osób. Do dnia 16 listopada 2026 r. na kontach pojawi się wpłata powitalna w wysokości 250 zł.

Zapisz się na newsletter
Kodeks pracy, urlopy, wynagrodzenia, świadczenia pracownicze. Bądź na bieżąco ze zmianami z zakresu prawa pracy. Zapisz się na nasz newsletter.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA