Nowość: Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami. Co to daje?

• Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzona w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r.
• Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami
• Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną o Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami
• Co to jest Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami?
• Specjalistyczna kadra
• Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami. Utworzenie pionu komunikacji
• Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami: upowszechnianie informacji o usługach
• Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami: świadczenie usług
• Rozszerzone wsparcie dla osób z dysfunkcją wzroku

Projekt powstał w odpowiedzi na przepisy Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, które podkreślają konieczność zapewnienia dostępu do komunikacji jako podstawowego prawa człowieka. Współczesne wyzwania wymagają rozwiązań nie tylko technologicznych, lecz także społecznych i instytucjonalnych – stąd powołanie do życia struktury, która ma łączyć, wspierać i integrować.

Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzona w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r.

Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych - międzynarodowy dokument opisujący prawa osób z niepełnosprawnościami w kategoriach praw człowieka, a także obowiązki Państw związane z zapewnieniem tych praw i ich przestrzeganiem. Została przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych 13 grudnia 2006 roku. Ratyfikowana przez Polskę 6 września 2012r. Trzeba podkreślić, że definicja niepełnosprawności w Konwencji jest dość szeroka. Do osób niepełnosprawnych zalicza się te osoby, które mają długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub w zakresie zmysłów co może, w oddziaływaniu z różnymi barierami, utrudniać im pełny i skuteczny udział w życiu społecznym, na zasadzie równości z innymi osobami.

Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami

Rok 2025 rozpoczął się dla społeczności osób z niepełnosprawnościami od przełomowego wydarzenia – ruszył projekt "Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami", realizowany przez Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych. Co ważne w III kwartale 2025 r. program wciąż trwa. Warto więc z niego skorzystać, chociaż w założeniu ma funkcjonować aż do końca 2027 roku. Wartość całkowita projektu: 219 989 847 PLN a wkład Funduszy Europejskich: 181 535 621,74 PLN.

Co istotne, projekt nie jest jednorazową interwencją. Jego ambicją jest stworzenie stabilnej, trwałej sieci komunikacyjnej dostępnej również po zakończeniu oficjalnej realizacji w IV kwartale 2027 r. Planuje się stałe utrzymanie HUBu oraz regionalnych struktur, które będą działały zarówno stacjonarnie, jak i zdalnie – tak, aby każdy użytkownik miał dostęp do wsparcia bez względu na miejsce zamieszkania czy rodzaj niepełnosprawności.

Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną o Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami

Jak informuje Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną celem projektu, czyli funkcjonowania: Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami jest zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami kompleksowego wsparcia w zakresie komunikacji. To milowy krok w stronę budowania społeczeństwa otwartego na różnorodność i równość szans.

Co to jest Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami?

Centrum w założeniu ma być wsparciem dla osób z niepełnosprawnością intelektualną, głuchych, słabosłyszących, niewidomych, głuchoniewidomych, osób ze złożonymi potrzebami komunikacyjnymi (w tym używających AAC) oraz osób z problemami zdrowia psychicznego. Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami oferuje takie usługi jak:

• Wsparcie alternatywnych i wspomagających sposobów komunikacji (AAC),
• Tekst łatwy do czytania i zrozumienia (ETR),
• Tłumaczenia w Polskim Języku Migowym (PJM),
• Transkrypcje mowy na tekst,
• Sposoby komunikowania się osób głuchoniewidomych (SKOGN),
• Materiały w alfabecie Braille’a.

Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną podkreśla, że 14% Polaków to osoby z niepełnosprawnościami, które codziennie napotykają bariery komunikacyjne utrudniające im funkcjonowanie zawodowe, społeczne i osobiste. Centrum Komunikacji jest po to, aby:

• Zwiększyć dostępność informacji i usług,
• Umożliwić pełne uczestnictwo w życiu społecznym,
• Promować równość szans, godność, autonomię i niezależność osób z niepełnosprawnościami oraz przeciwdziałać dyskryminacji.

Specjalistyczna kadra

Nieodłącznym elementem sukcesu projektu jest rozwój kompetencji osób wspierających. W ramach działań przewidziano cykle szkoleń dla tłumaczy i przewodników językowych (PJM i SKOGN), jak również dla specjalistów z zakresu AAC i ETR. Dzięki temu wsparcie udzielane osobom z niepełnosprawnościami będzie nie tylko profesjonalne, ale i empatyczne, nastawione na autentyczne zrozumienie ich codziennych wyzwań.

Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami. Utworzenie pionu komunikacji

Celem tego etapu jest uruchomienie wydziału Centrum Komunikacji, który zapewni wsparcie komunikacyjne i informacyjne osobom posługującym się Polskim Językiem Migowym (PJM), transkrypcją mowy, Systemem Komunikacji Ogólnej Językowo-Naturalnej (SKOGN) oraz alfabetem Braille’a. Opracowanie standardów i procedur. Stworzenie wytycznych i instrukcji działania dla całego pionu, obejmujących:

• obsługę PJM, transkrypcji mowy, SKOGN i alfabetu Braille’a,
• proces przyjmowania zgłoszeń i realizacji usług,
• mechanizmy kontroli jakości.

Istotny jest też rozwój aplikacji wspierających. Mieści się w tym zaprojektowanie i wdrożenie nowych funkcji w aplikacjach (mobilnych i/lub desktopowych), integracja narzędzi do wideotłumaczeń, czatu tekstowego, obsługi Braille’a i innych technologii asystujących.

Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami: upowszechnianie informacji o usługach

W ramach tego punktu mieści się:

• przygotowanie kampanii informacyjnej kładącej nacisk na korzyści dla użytkowników (język korzyści, czytelne grafiki, zasady dostępności),
• skierowanie komunikatów zarówno do bezpośrednich odbiorców (osób z niepełnosprawnościami), jak i do szerokiej publiczności,
• wyeliminowanie elementów promocyjnych kosztowanych jako koszty pośrednie, zgodnie z wytycznymi Funduszy Europejskich.

Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami: świadczenie usług

Usługi zdalne (cały kraj) obejmują:

• Dwustronne i trójstronne tłumaczenia PJM w czasie rzeczywistym przez aplikację,
• Całodobowa usługa alarmowa PJM w sytuacjach kryzysowych,
• Transkrypcja mowy na tekst dla osób słabosłyszących i głuchoniewidomych (czat + audio),
• Tłumaczenie dokumentów (PJM ↔ język polski, tekst → Braille), realizowane w ciągu kilku dni roboczych; wymiana plików przez aplikację lub pocztą tradycyjną,
• Szacowane zapotrzebowanie: 500–1200 usług miesięcznie.

Rozszerzone wsparcie dla osób z dysfunkcją wzroku

W tym zadaniu skupiono się na dostarczeniu dodatkowych usług, które ułatwią osobom niewidomym i słabowidzącym dostęp do informacji i komunikację:

1. Konwersja tekstu na alfabet Braille’a i przygotowanie plików tekstowych w tym formacie.
2. Nagrywanie lektorskie treści oraz tworzenie plików dźwiękowych dostosowanych do odtwarzania przez syntezatory mowy.
3. Generowanie cyfrowych plików tekstowych kompatybilnych z linijkami brajlowskimi oraz programami do syntezy mowy.
4. Świadczenie tych usług zarówno z poziomu centrali, jak i w lokalnych oddziałach, w zależności od potrzeb użytkowników.

Grupa docelowa to zatem: osoby z dysfunkcją wzroku korzystające z Braille’a, SKOGN i transkrypcji mowy. Ponadto eksperci tłumaczący PJM, przewodnicy SKOGN oraz pracownicy Centrum dbający o jakość wsparcia. Szacunkowy koszt zadania: 2 000 000 PLN (ok. 1% kosztów bezpośrednich)