Pracownicy są zaskoczeni kosztami tego wolnego. Tracą więcej niż połowę wynagrodzenia, bo skutki widać również przy wypłacie trzynastki

• Nieobecności wpływają m.in. na wysokość dodatkowego wynagrodzenia, czyli trzynastki
• Zwolnienie z powodu siły wyższej jest w praktyce problematyczne

Nieobecności wpływają m.in. na wysokość dodatkowego wynagrodzenia, czyli trzynastki

Początek roku kalendarzowego to czas, w którym pracownicy sfery budżetowej czekają na przelew tzw. trzynastki, czyli dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Przysługuje ono np. pracownikom samorządowym i nauczycielom. Jednak w niektórych przypadkach przelew, gdy już przychodzi, rodzi pytania. Pracownicy często zapominają, że na prawo do tego świadczenia i na jego wysokość wpływają m.in. ich nieobecności w pracy, które miały miejsce w trakcie roku. Dlaczego? Bo jego wysokość to 8,5% sumy wynagrodzenia za pracę otrzymanego przez pracownika w ciągu roku kalendarzowego, za który przysługuje to wynagrodzenie, uwzględniając:
1) wynagrodzenie i inne świadczenia ze stosunku pracy przyjmowane do obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, a także
2) wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy oraz
3) wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy przysługujące pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy

Tymczasem jak wynika z rozporządzenia urlopowego, przy obliczeniach wyłączeniu podlega m.in. wynagrodzenie za czas innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Jest nią m.in. nieobecność związana z korzystaniem ze zwolnienia z powodu siły wyższej.

Polecamy: Kodeks pracy 2026

Zwolnienie z powodu siły wyższej jest w praktyce problematyczne

Ze zwolnienia z powodu siły wyższej pracownicy mogą korzystać od 2023 r. Od samego początku wzbudza ono wiele kontrowersji, a jego stosowanie prowadzi między pracodawcami i pracownikami do konfliktów i nieporozumień. Jak wynika z przepisów, pracownik ma prawo skorzystać ze zwolnienia od pracy w wymiarze 2 dni albo 16 godzin, z powodu działania siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli jest niezbędna natychmiastowa obecność pracownika. Czas zwolnienia od pracy z tego tytułu jest czasem usprawiedliwionej nieobecności w pracy, za który pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia w wysokości połowy wynagrodzenia. Co w tym kontrowersyjnego? Chodzi o to, że ustawodawca nie przewidział żadnych narzędzi, które pozwoliłyby pracodawcy weryfikować faktyczne spełnienie przesłanek, o których mowa w tej regulacji. Sprawia to, że w praktyce pracownicy wnioskują o udzielenie zwolnienia również w innych przypadkach. Jest to źródłem trudności w zakresie organizacji pracy, szczególnie w okresach, w których zainteresowanie dnie wolnym od pracy jest wśród pracowników wzmożone. Pracodawca nie może odmówić pracownikowi skorzystania z przysługującego mu uprawnienia i musi dokonywać korekt w harmonogramie pracy w związku z nieplanowaną wcześniej nieobecnością. Choć pracodawcy mają świadomość, że za taki dzień nie otrzymają pełnego wynagrodzenia, nie myślą o tym, że pociągnie to za sobą również inne konsekwencje, w tym właśnie wpłynie na wysokość trzynastki, a w skrajnych przypadkach również na prawo do niej. Aby dodatkowe wynagrodzenie roczne przysługiwało pracownikowi musi on bowiem aktywnie przepracować określoną liczbę dni w roku kalendarzowym. W przypadku pracownika, który nie świadczył pracy przez cały rok, nawet pojedyncza nieobecność może mieć istotne znaczenie w kontekście nabycia prawa do tego świadczenia.