Odprawa emerytalna, odprawa rentowa. Komu przysługuje i od czego zależy jej wysokość?

• Kto ma prawo do odprawy emerytalnej lub rentowej
• Konieczność rozwiązania stosunku pracy
• Wysokość odprawy emerytalno-rentowej
• Kiedy należy wypłacić odprawę emerytalno-rentową?
• Oskładkowanie i opodatkowanie odprawy emerytalnej lub rentowej

Kto ma prawo do odprawy emerytalnej lub rentowej

Odprawa emerytalno-rentowa przysługuje pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, przy czym jego stosunek pracy musi ustać w związku z przejściem na rentę lub emeryturę. Zatem do uzyskania odprawy muszą być łącznie spełnione następujące warunki:

• w dniu ustania stosunku pracy pracownik spełnia warunki uprawniające do emerytury lub renty,
• doszło do ustania stosunku pracy i przejścia na rentę lub emeryturę rozumianego jako zmiana statusu prawnego pracownika z pracownika na osobę pobierającą określone świadczenie,
• zachodzi związek między ustaniem stosunku pracy a przejściem pracownika na rentę albo emeryturę.

Odprawa emerytalna lub rentowa jest jednorazowa i dlatego pracownik nie nabędzie prawa do tego świadczenia po ponownym zatrudnieniu się. Pracownik nie ma prawa do odprawy także wtedy, gdy otrzymał odprawę rentową, a następnie przeszedł na emeryturę.

Czytaj także:

Uwaga na limity dorabiania – ZUS może zażądać zwrotu trzynastej emerytury

Konieczność rozwiązania stosunku pracy

Dla uzyskania prawa do odprawy emerytalno-rentowej nie ma znaczenia, z czyjej inicjatywy ani w jakim trybie został rozwiązany stosunek pracy. Odprawa nie zależy też ani od charakteru umowy o pracę, ani od stażu pracy u danego pracodawcy.

W razie zatrudnienia u więcej niż jednego pracodawcy, w celu uzyskania odprawy pracownik musi rozwiązać wszystkie stosunki pracy. Odprawa będzie wówczas przysługiwać od każdego pracodawcy.

Wysokość odprawy emerytalno-rentowej

Kodeks pracy określa, że wysokość tej odprawy pieniężnej odpowiada co najmniej wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia pracownika. Nie ma przeszkód, aby wysokość odprawy emerytalno-rentowej zwiększyć np. w regulaminach wynagradzania czy układach zbiorowych pracy. Do ustalania wysokości odprawy emerytalno-rentowej należy posługiwać się zasadami stosowanymi przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

Przepisy prawa pracy uprawniają niektóre grupy zawodowe do odprawy emerytalno-rentowej w wyższej wysokości. Są to przykładowo:

• pracownicy urzędów państwowych – przysługuje im odprawa w wysokości dwu-, trzy- lub sześciomiesięcznego wynagrodzenia, w zależności od stażu pracy,
• członkowie korpusu służby cywilnej – przysługuje im odprawa w wysokości trzy- lub sześciomiesięcznego wynagrodzenia, w zależności od stażu pracy,
• pracownicy samorządowi – przysługuje im odprawa w wysokości dwu-, trzy- lub sześciomiesięcznego wynagrodzenia, w zależności od stażu pracy,
• nauczyciele – przysługuje im odprawa w wysokości dwu-, trzy- lub sześciomiesięcznego wynagrodzenia, w zależności od okresów zatrudnienia,
• pracownicy Państwowej Inspekcji Pracy – przysługuje im odprawa w wysokości jedno-, dwu-, trzy- lub sześciomiesięcznego wynagrodzenia w zależności od okresu zatrudnienia.

Kiedy należy wypłacić odprawę emerytalno-rentową?

Odprawa emerytalno-rentowa staje się wymagalna od dnia rozwiązania umowy o pracę w związku z przejściem na emeryturę lub rentę. Zasada ta obowiązuje zarówno wówczas, gdy decyzja o przyznaniu emerytury lub renty została wydana w czasie trwania stosunku pracy, jak i po jego rozwiązaniu.

Pracownik powinien otrzymać odprawę emerytalno-rentową w ostatnim dniu zatrudnienia. W sytuacji gdy prawo do świadczenia emerytalno-rentowego jest nabywane jakiś czas po ustaniu stosunku pracy (np. po okresie pobierania zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego już po zakończeniu zatrudnienia), dopuszczalna jest wypłata odprawy po rozwiązaniu umowy o pracę.

Oskładkowanie i opodatkowanie odprawy emerytalnej lub rentowej

Odprawa pieniężna przysługująca w związku z przejściem na emeryturę lub rentę nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Odprawa nie podlega też składce na ubezpieczenie zdrowotne.

Niestety, odprawa emerytalno-rentowa nie jest zwolniona z podatku dochodowego od osób fizycznych. Pracodawca musi od niej obliczyć i odprowadzić zaliczkę, identycznie jak w przypadku wynagrodzenia za pracę.