Rodzaje odpraw wypłacanych przez pracodawcę

Rodzaje odpraw

Na podstawie obowiązujących przepisów prawa pracy w przypadku ustania stosunku pracy pracodawca zobowiązany jest do wypłaty następujących rodzajów świadczeń:

1. Odprawa pieniężna dla pracownika zwolnionego z przyczyn niedotyczących pracowników,
2. Odprawa dla pracownika powołanego do służby wojskowej,
3. Odprawa rentowa lub emerytalna,
4. Odprawa pośmiertna,
5. Inne odprawy nie uregulowane przepisami.

Zobacz również: Rozwiązanie umowy przez pracownika uprawnia do odprawy pieniężnej - SN

Odprawa pieniężna

Najbardziej popularnym świadczeniem wypłacanym przez pracodawcę w związku z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, czyli w ramach grupowego zwolnienia, ale i zwolnienia indywidualnego jest odprawa pieniężna wypłacana na mocy przepisów ustawy z dnia 13 marca 2003 r. w zakresie zwolnień grupowych.

Odprawa taka należy się zwalnianemu pracownikowi w wysokości określonej przepisami i zależy od zakładowego stażu pracy pracownika, a więc wliczany jest tylko okres zatrudnienia u danego pracodawcy.

Nie bierze się pod uwagę lat pracy przepracowanych u innych pracodawców.

Odprawa przysługuje w wysokości:

- jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 2 lata,

-dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy od 2 do 8 lat,

- trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy ponad 8 lat.

Odprawa ta nie może przekroczyć piętnastokrotności wynagrodzenia minimalnego w wysokości określonej przepisami odrębnymi na rok kalendarzowy, w którym następuje ustanie zatrudnienia.

Redakcja poleca: 100 pytań o wynagrodzenia w 2015 r. (PDF)

Odprawa dla pracownika powołanego do służby wojskowej

Kolejnym rodzajem świadczenia jest odprawa dla pracownika powołanego do służby wojskowej (zasadniczej lub okresowej). Jej wysokość odpowiada dwutygodniowemu wynagrodzeniu liczonemu jak ekwiwalent za urlop.

Przepisy o powszechnym obowiązku obrony RP nie regulują jednak w jaki sposób należy rozumieć okres 2 tygodni, czy jako 10 dni roboczych czy 14 dni po wliczeniu weekendów.

Odprawa nie przysługuje w przypadku ponownego powołania do służby wojskowej. Pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, u którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę oraz który nie otrzymał dotąd odprawy z tego tytułu, pracodawca ma obowiązek wypłacić odprawę wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Taka wysokość określona została w art. 92 (1) k.p., jednak może być ona wyższa, jeżeli regulują to postanowienia wewnątrzzakładowe, jak na przykład regulamin wynagradzania czy układ zbiorowy pracy.

Obliczając odprawę stosuje się zasady obowiązujące przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop ustalając kwotę średniego miesięcznego wynagrodzenia bez dzielenia przez współczynnik i godziny.

Zobacz: Dodatkowa odprawa podlega opodatkowaniu

Odprawa pośmiertna

Innym rodzajem świadczenia związanym ze stosunkiem pracy jest przysługująca najbliższym członkom rodziny zmarłego pracownika - odprawa pośmiertna.

Przysługuje ona w wysokości określonej w art. 93§2 k.p. uzależniając jego wysokość od zakładowego stażu pracy danego pracownika (wliczając także okres zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy w razie przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę z świetle art. 23 (1) k.p.), a więc:

-jednomiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik zatrudniony był krócej niż 10 lat,

-trzymiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik pracował ponad 10 lat, ale mnie niż 15 lat.

-sześciomiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 15 lat.

Uprawnionymi do takiej odprawy są: małżonek zmarłego pracownika, inni członkowie rodziny, którzy spełniają warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Zobacz: Śmierć pracownika - obowiązki pracodawcy

Odprawa dzielona jest w częściach równych miedzy wszystkich uprawnionych, a gdy jest nim tylko jedna osoba, wówczas przysługuje jej połowa przewidzianej kwoty odprawy. Jak stanowią przepisy kodeksu pracy, taka odprawa nie przysługuje jeżeli pracodawca ubezpieczał zmarłego pracownika na życie.

Inne odprawy

Oprócz powyższych świadczeń niekiedy pracodawca rozwiązując z pracownikiem stosunek pracy wypłaca mu także odprawę z tytułu stażu pracy w danym zakładzie pracy. Wysokość takiej odprawy ustala sam pracodawca uzależniając ją od stażu pracy pracownika.Określana jest ona z reguły w umowie o pracę lub przepisach wewnątrzzakładowych. Taka odprawa może stanowić wysokość kilkumiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego lub też może wliczać dodatkowo składniki zmienne.

Zobacz: Odprawa pieniężna - zwolnienie grupowe

Podstawa prawna:

1. Art. 92 (1) ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r.-Kodeks pracy, Dz. U. z 2014 r, poz. 1502, zm.

2. Ustawa z dnia 13 marca 2003r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, Dz. U. z 2003r. Nr 90, poz. 844.