REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zwolnienie z powodu siły wyższej. Nowość w Kodeksie pracy

Piotr T. Szymański
Redaktor portalu Infor.pl
Pracownikowi przysługuje zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem,
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Zwolnienie z powodu działania siły wyższej to nowe uprawnienie, jakie przyznaje pracownikom nowelizacja Kodeksu pracy. W jakich przypadkach pracownik będzie mógł zwolnić się z pracy z powodu działania siły wyższej? Przez jaki okres można korzystać ze zwolnienia z powodu siły wyższej? Co to jest siła wyższa?

rozwiń >

Zwolnienie z powodu działania siły wyższej to nowe uprawnienie, jakie przyznaje pracownikom nowelizacja Kodeksu pracy uchwalona przez Sejm 8 lutego 2023 r. Wdraża ona dwie unijne dyrektywy: dotyczącą work-life balance oraz tzw. rodzicielską. Prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację 23 marca, wejdzie ona w życie po upływie 21 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

REKLAMA

REKLAMA

Kto może skorzystać ze zwolnienia z powodu siły wyższej

Uprawnienie do zwolnienia od pracy z powodu działania siły wyższej przysługuje pracownikom, to jest osobom zatrudnionym na podstawie: 

  • umowy o pracę, 
  • powołania, 
  • wyboru, 
  • mianowania lub 
  • spółdzielczej umowy o pracę.

Osobom zatrudnionym na podstawie umów cywilnoprawnych (np. umowa zlecenia, umowa o dzieło, umowa o świadczenie usług) zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej nie przysługuje.

Kiedy należy się zwolnienie z powodu siły wyższej

Zwolnienie od pracy przysługuje pracownikowi w przypadku, gdy łącznie spełnione są następujące warunki:

REKLAMA

  • powodem zwolnienia jest działanie siły wyższej,
  • siła wyższa dotyczy pilnych spraw rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem,
  • niezbędna jest natychmiastowa obecność pracownika.
Ważne
Co to jest siła wyższa

Siła wyższa nie ma ustawowej definicji. Mimo to posługuje się tym pojęciem szereg aktów prawnych, np. kilka przepisów Kodeksu cywilnego odwołuje się do siły wyższej jako przyczyny ograniczenia bądź wyłączenia odpowiedzialności za zobowiązania. Po wejściu w życie nowelizacji „siła wyższa” pojawi się także w Kodeksie pracy.

W doktrynie siła wyższa rozumiana jest jako zjawisko: 

  • o charakterze nadzwyczajnym, 
  • któremu nie można zapobiec normalnymi środkami oraz 
  • za które osoba zobowiązana (np. pracownik) nie podnosi odpowiedzialności. 

Orzecznictwo sądów zwraca uwagę na trzy kryteria:

  • zdarzenie musi mieć charakter zewnętrzny – ma swoje źródło poza działalnością poszczególnych podmiotów stosunku prawnego,
  • zdarzenie ma być niemożliwe do przewidzenia –  jego przewidzenie nie jest możliwe w świetle obiektywnej oceny sytuacji, 
  • za siłę wyższą można uznać jedynie zdarzenie niemożliwe do zapobieżenia – przy uwzględnieniu następstw, jakie niesie za sobą dane zdarzenie oraz możliwości jego zapobieżenia przy zastosowaniu współcześnie znanych możliwości.

INFORLEX Kodeks pracy 2023

Wszystko o zmianach w prawie pracy 2023

INFOR

Jaki jest wymiar zwolnienia z powodu siły wyższej

W ciągu roku kalendarzowego pracownikowi przysługuje zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej w wymiarze 2 dni albo 16 godzin. 

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Zwolnienie od pracy udzielane w wymiarze godzinowym dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika. Niepełną godzinę zwolnienia od pracy zaokrągla się w górę do pełnej godziny. 

Analogicznie ustala się czas zwolnienia dla pracownika, którego dobowa norma czasu pracy, wynikająca z odrębnych przepisów, jest niższa niż 8 godzin.

Czy zwolnienie z powodu siły wyższej jest płatne.

W okresie zwolnienia od pracy z powodu działania siły wyższej pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia w wysokości połowy wynagrodzenia. 

Zwolnienie z powodu siły wyższej na wniosek

O sposobie wykorzystania w danym roku kalendarzowym zwolnienia od pracy z powodu działania siły wyższej, decyduje pracownik w pierwszym wniosku o udzielenie takiego zwolnienia złożonym w danym roku kalendarzowym. 

Quiz baner 1200px

Ostatnie zmiany w Kodeksie pracy – sprawdź co o nich wiesz!

Shutterstock

Czy pracodawca musi dać wolne pracownikowi

Pracodawca jest obowiązany udzielić zwolnienia od pracy z powodu działania siły wyższej, na wniosek zgłoszony przez pracownika najpóźniej w dniu korzystania z tego zwolnienia.

Czy pracownik po zwolnieniu wraca na to samo stanowisko

Po zakończeniu zwolnienia od pracy z powodu działania siły wyższej pracodawca ma obowiązek dopuści pracownika do pracy na dotychczasowym stanowisku, a jeżeli nie jest to możliwe – na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem tego zwolnienia na warunkach nie mniej korzystnych od tych, które obowiązywałyby, gdyby pracownik nie korzystał ze zwolnienia.

Czy zwolnienie z powodu siły wyższej przechodzi na rok następny

Zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej, które nie zostało w całości lub części wykorzystane w danym roku kalendarzowym nie podlega przeniesieniu na kolejny rok, a co za tym idzie – przepada. Z nowym rokiem kalendarzowym liczba godzin lub dni tego zwolnienia będzie dostępna do wykorzystania na nowo.

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Uprawnienia rodzicielskie - QUIZ
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne

REKLAMA

Kadry
Do 16 listopada 2026 r. na kontach w PPK pojawi się wpłata powitalna od państwa. W jeden miesiąc do programu dołączyło ponad 53 tys. osób

Popularność oszczędzania w PPK rośnie. Tylko w jeden miesiąc, w październiku, do programu dołączyło ponad 53 tys. osób. Do dnia 16 listopada 2026 r. na kontach pojawi się wpłata powitalna w wysokości 250 zł.

Muszę odebrać dziecko z przedszkola lub ze szkoły - czy pracodawca to rozumie? Ponad 6,5 mln pracowników w Polsce opiekuje się dziećmi do 15. roku życia

Muszę odebrać dziecko z przedszkola lub ze szkoły - czy pracodawca rozumie rodziców? Z danych GUS wynika, że ponad 6,5 mln pracowników w Polsce opiekuje się dziećmi do 15. roku życia, a nagłe sytuacje wymagające obecności mamy lub taty to konieczność przerwania pracy, nawet najbardziej wymagających projektów.

Ważna granica 6 miesięcy zatrudnienia pracownika tymczasowego. Wówczas pracodawca musi umożliwić wykorzystanie urlopu, także na żądanie

Zasady udzielania urlopu wypoczynkowego pracownika tymczasowego są odmienne od generalnych reguł prawa pracy. Ważna jest tutaj granica 6 miesięcy zatrudnienia. Od tego momentu pracodawca musi umożliwić wykorzystanie urlopu, także 4 dni na żądanie pracownika. Co pracodawca powinien ustalić z agencją pracy tymczasowej? Kto udziela dni wolnych, a kto wypłaca ekwiwalent?

Zanim przyjdzie PIP. Kim jest społeczny inspektor pracy i jakie ma uprawnienia?

Społeczna inspekcja pracy kontroluje przestrzeganie całego prawa pracy, ze szczególnym uwzględnieniem przepisów bhp. Choć podlega zakładowym organizacjom związkowym, a nie pracodawcy, to dzięki stałej obecności w zakładzie społeczny inspektor pracy może wykryć zagrożenia i uchybienia, zanim zrobi to inspektor PIP. Wyjaśniamy, jakie uprawnienia ma społeczna inspekcja pracy (SIP), czym różni się od Państwowej Inspekcji Pracy i czego pracodawca może od niej oczekiwać.

REKLAMA

Karty żywieniowe do 450 zł miesięcznie bez składek ZUS. Jakie warunki musi spełnić pracodawca?

Karty żywieniowe do 450 zł miesięcznie na każdego pracownika bez składek ZUS. Kiedy i jakie posiłki dla pracowników zwolnione są ze składek ZUS? Jakie warunki musi spełnić pracodawca? Przedstawione zagadnienie i interpretacje ZUS w tym zakresie tłumaczy ekspert Marcin Stanecki.

„Tak się nie pracuje!” - rusza kampania i badanie absurdów w pracy oczami pracowników

Procedury, które zamiast pomagać komplikują pracę. Spotkania, na których nikt niczego nie ustala. Wielopoziomowe akceptacje prostych decyzji. Odpowiedzialność bez realnego wpływu na rozwiązania. Takie sytuacje mogą wydawać się pojedynczymi problemami, ale w wielu organizacjach stają się codziennością. - Chcę sprawdzić, jak te absurdy wyglądają z perspektywy pracowników, dlaczego wciąż się utrzymują i jakie mają konsekwencje. Z zebranych doświadczeń powstanie Polska Mapa Absurdów w Pracy 2026, czyli raport prezentujący 10 najczęściej wskazywanych zjawisk oraz rekomendacje, czym zastąpić nieskuteczne praktyki”- mówi Magda Maroń, ekspertka HR oraz współczesnej kultury pracy, pomysłodawczyni kampanii.

Tydzień pracy tylko do czwartku czy 26 dni dodatkowego urlopu – jak rząd skróci czas pracy w kodeksie pracy

Jeszcze sześć tygodni potrwa firmowany przez ministerstwo pracy pilotaż skróconego czasu pracy. 78 pracodawców i około 5 tys. pracowników testuje skrócenie czasu pracy, umownie określane jako czterodniowy tydzień pracy. Czy przesądzi on, że wkrótce wszystkie piątki będą wolne od pracy tak jak dziś wolne są wszystkie soboty – mamy pracować krócej, ale za te same pieniądze.

Czy ignorowanie pracownika podczas spotkań, przerywanie mu i uciszanie może stanowić mobbing?

W związku ze zmianami Kodeksu pracy, które weszły w życie 5 listopada 2026 r. powstaje wiele pytań o nową definicję mobbingu. Czy mieści się w niej ignorowanie pracownika podczas spotkań, przerywanie mu i uciszanie?

REKLAMA

Godziwe i wypłacane na czas wynagrodzenie warunkiem sine qua non dla osób po 45. roku życia

Pokolenie X to osoby między 45 a 59 rokiem życia, zwane także generacją sandwich. To pracownicy, którzy muszą łączyć pracę z opieką nad dorastającymi dziećmi i starzejącymi się rodzicami. Czego oczekują od pracy? Work-life balance jest dla nich mniej ważny. Są w momencie życia, kiedy godziwe i wypłacane na czas wynagrodzenie staje się warunkiem sine qua non.

Pracownicy pokolenia Z w zdecydowanej większości myślą o zmianie pracy przez napięcia międzypokoleniowe. Z czego wynikają konflikty?

Aż 71% pracowników pokolenia Z myślało o zmianie pracy przez napięcia międzypokoleniowe w miejscu zatrudnienia. To coraz liczniejsza grupa na rynku pracy i warto przeciwdziałać odpływowi talentów. W tym celu należy zbadać, z czego wynikają konflikty. Jak pracodawca może poprawić współpracę międzypokoleniową w firmie?

Zapisz się na newsletter
Kodeks pracy, urlopy, wynagrodzenia, świadczenia pracownicze. Bądź na bieżąco ze zmianami z zakresu prawa pracy. Zapisz się na nasz newsletter.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA