Uprawnienia do wyższego wymiaru urlopu wypoczynkowego

• Informacja dla pracownika i dla pracodawcy - uprawnienia do wyższego wymiaru urlopu wypoczynkowego
• Ustawa o służbie cywilnej
• Państwowa Inspekcja Pracy
• Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
• Karta Nauczyciela
• Prawo o ustroju sądów powszechnych/Prawo o Prokuraturze
• Ustawa o pomocy społecznej
• Ustawa o weteranach działań poza granicami państwa
• Ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
• Ustawa o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin

Informacja dla pracownika i dla pracodawcy - uprawnienia do wyższego wymiaru urlopu wypoczynkowego

Poniższy skrót wiedzy warto uzupełnić o przepisy określające katalog osób uprawnionych oraz szczególne zasady przyznawania wolnych dni. Warto też pamiętać o wyjątkach, gdzie następuje zbieg uprawnień do wyższego wymiaru urlopu.

1. Ustawa o służbie cywilnej

Obecny przepis art. 105 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej przewiduje, że urzędnikowi służby cywilnej (definicja w art. 3 ww. ustawy; jest to osoba zatrudniona na podstawie mianowania zgodnie z zasadami określonymi w tych przepisach) przysługuje corocznie dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze wynoszącym po 5 latach zatrudnienia w służbie cywilnej - 1 dzień. Urlop ten wzrasta z każdym rokiem pracy o 1 dzień aż do osiągnięcia 12 dni. Artykuł 105 ust. 2 ustawy o służbie cywilnej stanowi, że do okresu zatrudnienia uprawniającego do dodatkowego urlopu wypoczynkowego wlicza się okres zatrudnienia w administracji publicznej (zgodnie z definicją rozszerzającą, zalicza się również zatrudnienie w organach administracji państwowej oraz samorządowej).

2. Państwowa Inspekcja Pracy

Zgodnie z ustawą o Państwowej Inspekcji Pracy, inspektorowi pracy zatrudnionemu w Państwowej Inspekcji Pracy na stanowisku określonym w art. 38 ust. 2 (katalog stanowisk) przez okres nie krótszy niż 10 lat przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 6 dni roboczych, a po 20 latach pracy – w wymiarze 12 dni roboczych.

3. Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Pracodawcy powinni pamiętać, że zgodnie z art. 19 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego osoba z takim orzeczeniem nabywa po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia do jednego z wymienionych stopni niepełnosprawności (za dzień zaliczenia do stopnia niepełnosprawności należy uznać dzień posiedzenia zespołu orzekającego, jest to też data wydania orzeczenia).

4. Karta Nauczyciela

W art. 64 Karty Nauczyciela określony został wymiar urlopu dla nauczycieli oraz osób pełniących obowiązki kierownicze w szkole. Nauczycielowi zatrudnionemu w szkole, w której w organizacji pracy przewidziano ferie szkolne, przysługuje urlop wypoczynkowy w wymiarze odpowiadającym okresowi ferii i w czasie ich trwania. Osobom pełniącym funkcje kierownicze przez okres co najmniej 10 miesięcy przysługuje prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 35 dni roboczych w czasie ustalonym w planie urlopów. Taki sam wymiar urlopu dotyczy nauczycieli zatrudnionych w szkołach, w których nie są przewidziane ferie szkolne. Nauczyciel zatrudniony w szkole, w której w organizacji pracy przewidziano ferie szkolne, uzyskuje prawo do pierwszego urlopu w ostatnim dniu poprzedzającym ferie szkolne, a prawo do drugiego i dalszych urlopów - w każdym następnym roku kalendarzowym.

5. Prawo o ustroju sądów powszechnych/Prawo o Prokuraturze

Zgodnie z art. 92 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz art. 119 ustawy – Prawo o Prokuraturze, sędziemu/prokuratorowi przysługuje corocznie urlop dodatkowy w wymiarze 6 dni roboczych - po 10 latach pracy oraz 12 dni roboczych - po 15 latach pracy. W przepisach ww. ustaw określone zostały stanowiska zawodowe, na których okres zatrudnienia jest wliczany przy uzyskaniu uprawnień do ww. urlopu dodatkowego.

6. Ustawa o pomocy społecznej

Na mocy art. 121 ust. 3, pracownikowi socjalnemu zatrudnionemu w ośrodku pomocy społecznej, centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, lub w powiatowym centrum pomocy rodzinie, do którego obowiązków należy praca socjalna lub przeprowadzanie rodzinnych wywiadów środowiskowych, jeżeli przepracował nieprzerwanie i faktycznie co najmniej 3 lata, przysługuje raz na 2 lata dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych.

7. Ustawa o weteranach działań poza granicami państwa

Na podstawie art. 35 weteranowi oraz weteranowi poszkodowanemu (definicja, art. 2 i 3 ww. ustawy) pozostającym w stosunku pracy przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 5 dni w roku kalendarzowym (urlop nie przechodzi na kolejny rok). Prawo do pierwszego dodatkowego urlopu powstaje z dniem, w którym decyzja administracyjna o przyznaniu statusu weterana lub weterana poszkodowanego stała się ostateczna i nie wcześniej niż od dnia przedstawienia decyzji pracodawcy.

8. Ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego

Kombatantom i osobom, o których mowa w rozdziale 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, pozostającym w zatrudnieniu, zwiększa się przysługujący im urlop wypoczynkowy o 10 dni roboczych. Pracodawcy należy dołączyć dokument stwierdzający przyznanie uprawnień określonych w ww. ustawie.

9. Ustawa o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin

Na mocy art. 19 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, inwalidzie wojennemu (definicja w art. 6 ustawy) pozostającemu w zatrudnieniu zwiększa się przysługujący urlop wypoczynkowy o 10 dni roboczych.

Pracodawcy z własnej inicjatywy mogą udzielać dodatkowych wolnych dni, za które będzie wypłacane wynagrodzenie (np. może to być dzień imienin pracownika, święto patrona urzędu, rocznica).