Kiedy zgłosić urlop na żądanie?

• Czym jest urlop na żądanie?
• Urlop na żądanie a Kodeks pracy
• Kiedy zgłosić urlop na żądanie?
• Wymiar urlopu na żądanie
• Urlop na żądanie w świadectwie pracy
• Czy urlop na żądanie przechodzi na kolejny rok?

Czym jest urlop na żądanie?

Zdarzają się sytuacje, w których pracownik, z niezaplanowanych powodów, nie może przyjść do pracy. Na szczęście Kodeks pracy umożliwia w takim przypadku wzięcie urlopu na żądanie. Jaki jest jego wymiar? Co się dzieje z niewykorzystanym urlopem na żądanie? Odpowiadamy.

„W życiu różnie bywa”, brzmi stare porzekadło. Również w życiu pracownika mogą pojawić się sytuacje niezaplanowane, przez które nie może się stawić w pracy. I nie dotyczy to choroby, w trakcie której pracownikowi przysługuje zwolnienie lekarskie, potocznie nazywane L4. W przypadkach nagłych, których zatrudniony na umowę o pracę nie uwzględnił w planie urlopowym przysługuje mu urlop na żądanie. Jest to szczególny rodzaj urlopu wypoczynkowego, którego pracownik nie musi uzgadniać z pracodawcą.

Urlop na żądanie a Kodeks pracy

Przepisów dotyczących urlopu na żądanie należy szukać w Kodeksie pracy w artykułach 167² i 167³. Czytamy w nich m.in, że pracodawca jest obowiązany udzielić na żądanie pracownika i w terminie przez niego wskazanym nie więcej niż 4 dni urlopu w każdym roku kalendarzowym.

Kiedy zgłosić urlop na żądanie?

Pracownik zgłasza żądanie udzielenia urlopu najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. Łączny wymiar urlopu wykorzystanego przez pracownika nie może przekroczyć w roku kalendarzowym 4 dni, niezależnie od liczby pracodawców, z którymi pracownik pozostaje w danym roku w kolejnych stosunkach pracy.

Z punktu widzenia pracownika, zaletą urlopu na żądanie jest to, że może on nim swobodnie dysponować. Nie musi uzgadniać z pracodawcą terminu jego wykorzystania, ani uprzedzać go wcześniej, że zamierza z niego skorzystać. Wystarczy, że pracownik zgłosi (pisemnie, za pośrednictwem poczty elektronicznej lub w każdy inny sposób przyjęty u danego pracodawcy) żądanie udzielenia tego urlopu najpóźniej w dniu jego rozpoczęcia.

Ważne!

• Urlop na żądanie jest częścią urlopu wypoczynkowego. Oznacza to, że dni na żądanie nie są dodatkowe. Tak więc, jeżeli pracownikowi przysługują 26 dni urlopu wypoczynkowego, każdy dzień wzięty na żądanie pomniejsza tę pulę.
• 4. dni urlopu na żądanie nie należy uwzględniać w planie urlopów.

Pracodawca nie może odmówić pracownikowi udzielenia urlopu na żądanie.

Wymiar urlopu na żądanie

Zgodnie z przepisami, pracownikowi przysługują 4 dni urlopu na żądanie. Może on je wykorzystać jednorazowo (cztery kolejne dni) lub w dowolnych częściach (np. cztery razy po jednym dniu, dwa razy po dwa dni).

Urlop na żądanie (czterokrotny) przysługuje każdemu pracownikowi, bez względu na wymiar etatu czy system pracy w jakim jest zatrudniony.

W sytuacji gdy pracownik jest zatrudniony na pełny etat (8 godzin dziennie / 5 dni w tygodniu), każdy dzień urlopu na żądanie to 8 godzin odjęte z puli urlopu wypoczynkowego.  

W przypadku pracownika zatrudnionego na pół etatu (4 godziny dziennie / 5 dni w tygodniu) każdy dzień urlopu na żądanie to 4 godziny odjęte z puli urlopu wypoczynkowego. Cały urlop na żądanie wynosi w tym przypadku 16 godzin, czyli 4 dni. 

W systemie równoważnym, jeżeli pracownik zgłosi żądanie udzielania urlopu w dniu, w którym miał zaplanowaną pracę w wymiarze 12 godzin, skorzystanie z jednego dnia urlopu na żądanie spowoduje odjęcie z puli urlopowej pracownika 12 godzin.

Urlop na żądanie w świadectwie pracy

W przypadku urlopu na żądanie i limitu 4. dni, znaczenie ma rok kalendarzowy. Bez względu na to, u ilu pracodawców był zatrudniony pracownik od początku stycznia do końca grudnia. Dlatego informację o wykorzystanych dniach na żądanie należy umieścić na świadectwie pracy. Jeżeli np. pracownik zmienia pracodawcę i kończy pracę 31 maja i od stycznia do maja wykorzystał 2 dni urlopu na żądanie, to rozpoczynając nową pracę w czerwcu będzie mógł od czerwca do końca grudnia wykorzystać jeszcze 2 takie dni.  

Czy urlop na żądanie przechodzi na kolejny rok?

Co ważne, urlop na żądanie nie przechodzi na kolejny rok, nie kumuluje się. Jeżeli pracownik nie wykorzystał całego limitu urlopu na żądanie w danym roku kalendarzowym, z dniem 1 stycznia kolejnego roku urlop ten staje się zwykłym urlopem zaległym.

Szczegółowych informacji na temat urlopów, w tym urlopu na żądanie, udziela Państwowa Inspekcja Pracy.

Źródło:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (art. 1672 i 1673)

Państwowa Inspekcja Pracy „Prawo pracy”