Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Jak utworzyć fundusz socjalno-bytowy

Magdalena Kasprzak
Radca prawny, doktor nauk prawnych. Pracowała w Departamencie Prawnym Głównego Inspektoratu Pracy, autorka licznych publikacji w wiodących polskich wydawnictwach prawniczych. Doradca prawny w kancelariach prawnych, wykładowca akademicki, prezes zarządu ANTERIS Fundacji Pomocy Prawnej
Działalność socjalna pracodawców nie ogranicza się tylko do zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Pracodawcy, którzy nie tworzą zfśs i nie wypłacają pracownikom świadczeń urlopowych, prowadzoną przez siebie działalność socjalną mogą zorganizować w dowolny sposób, np. tworząc fundusz socjalno-bytowy.

Celem funduszu socjalno-bytowego, podobnie jak zfśs, może być prowadzenie przez pracodawcę działalności socjalnej na rzecz pracowników. Zasady i warunki przyznawania pomocy rzeczowej czy pieniężnej w ramach funduszu socjalno-bytowego powinny wynikać z zapisów regulaminu tego funduszu.

Zasady tworzenia funduszu

Tworzenie i zasady działania funduszu socjalno-bytowego nie wynikają z żadnych powszechnie obowiązujących przepisów. Fundusz na cele socjalno-bytowe tworzą m.in. na podstawie układu zbiorowego pracy pracodawcy, u których nie funkcjonuje zfśs. Pracodawca, chcąc utworzyć taki fundusz, nie musi spełniać żadnych dodatkowych wymagań, gdyż powszechnie obowiązujące przepisy nie regulują kwestii dotyczącej tworzenia i wydatkowania środków funduszu socjalno-bytowego.

Jedynym aktem prawnym w tym zakresie jest rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, które zwalnia ze składek świadczenia wypłacane z funduszu utworzonego na cele socjalno-bytowe na podstawie układu zbiorowego pracy u pracodawców, którzy nie tworzą zfśs. Należy zatem przyjąć, że do powstania funduszu socjalno-bytowego i do skorzystania ze zwolnień ze składek ZUS świadczeń przyznanych z tego funduszu wystarczające jest zawarcie lub posiadanie układu zbiorowego pracy. Dla pracodawców, u których nie ma układu zbiorowego i którzy zamierzają utworzyć fundusz socjalno-bytowy na innej podstawie niż układ zbiorowy, takie rozwiązanie jest nieopłacalne ze względu na konieczność opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od przyznanych świadczeń.

Strony układu zbiorowego mogą dokonać wyboru dużej liczby spraw, które chcą objąć jego postanowieniami. Układ zbiorowy określa przede wszystkim uprawnienia pracowników, przez co należy rozumieć zarówno zapewnienie im określonych praw, jak i obowiązków wynikających z przepisów. Nie ma więc przeszkód, aby w układzie były zamieszczane te obowiązki, które nie są uregulowane przepisami prawa pracy, pod warunkiem że nie spowodują pogorszenia sytuacji pracowników. Ograniczenie przedmiotu (treści) układu obejmuje cztery aspekty:

  • zakaz zamieszczania postanowień mniej korzystnych dla pracowników niż przepisy Kodeksu pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych (art. 9 § 2 Kodeksu pracy),
  • zakaz zamieszczania postanowień naruszających prawa osób trzecich,
  • zakaz odmiennego normowania w układzie spraw uregulowanych w przepisach prawa pracy w sposób bezwzględnie obowiązujący,
  • ograniczenia wynikające z przepisów szczególnych.

Wśród spraw regulowanych przez układy zbiorowe pracy mogą znajdować się m.in. warunki tworzenia i funkcjonowania funduszu socjalno-bytowego dla pracowników.

WAŻNE!

Warunki tworzenia i funkcjonowania funduszu socjalno-bytowego mogą znajdować się w układzie zbiorowym pracy.

Pracodawca, tworząc fundusz socjalno-bytowy, w układzie zbiorowym pracy powinien:

  • określić sposób tworzenia tego funduszu (np. wykorzystując te same zasady, które obowiązują przy tworzeniu zfśs),
  • zdefiniować przeznaczenie tego funduszu (celami bytowymi są np. zakwaterowanie pracowników, ich leczenie, zbiorowe żywienie itp.),
  • określić krąg osób uprawnionych do korzystania ze świadczeń finansowanych z tego funduszu,
  • ustalić zasady ubiegania się i przyznawania świadczeń z funduszu (w tym przypadku nie muszą być stosowane te same kryteria socjalne, które zostały określone w ustawie o zfśs).

Uszczegółowienie powyższych zasad powinno znajdować się w regulaminie funduszu socjalno-bytowego opracowanego przez pracodawcę w porozumieniu ze związkami zawodowymi.

Przeznaczenie funduszu

Podstawowym celem, dla którego pracodawcy tworzą fundusz socjalno-bytowy, jest zapewnienie pomocy pracownikom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej i rodzinnej.

Fundusz na cele socjalno-bytowe jest bowiem:

  • zakładowym funduszem specjalnym,
  • tworzony w celu realizacji socjalnych potrzeb pracowników (będą nimi potrzeby pracowników niezwiązane bezpośrednio z wynagrodzeniem, np. zapomogi, świadczenia związane z wypoczynkiem urlopowym pracowników itp.).

Ze względu na brak ustawowych ograniczeń dotyczących zasad gospodarowania środkami tego funduszu, pracodawcy mogą określić te reguły po uzgodnieniu ze związkami zawodowymi. Zakres działalności socjalnej funduszu socjalno-bytowego może być znacznie szerszy niż w przypadku zfśs. Pojęcie działalności socjalnej i bytowej nie jest w tym przypadku zdefiniowane i ograniczone przepisami. Pracodawcy tworzący zakładowy fundusz socjalno-bytowy mogą zatem prowadzić działalność w granicach zfśs, jak również ograniczać ją lub rozszerzać. Taki fundusz daje pracodawcom znacznie większe możliwości w określaniu, na jakie cele i w jaki sposób jego środki będą wydatkowane.

Świadczenia z funduszu

Z funduszu socjalno-bytowego pracodawcy mogą finansować wszelkie świadczenia, które, co do zasady, nie mogłyby być finansowane ze środków zfśs, np.:

  • koszty prowadzenia tzw. przyzakładowego żywienia zbiorowego (stołówek, restauracji, barów itp.),
  • opiekę zdrowotną dla pracowników i współpracowników,
  • koszty dojazdów do pracy,
  • wydatki związane bezpośrednio z obchodami jubileuszy zakładowych, świąt branżowych, kościelnych itp.,
  • szkolenia i inne wydatki na podnoszenie kwalifikacji zawodowych pracowników i współpracowników.

Rodzaje przyznawanych świadczeń, zasady i warunki przyznawania pomocy rzeczowej czy pieniężnej w ramach funduszu socjalno-bytowego powinny wynikać z zapisów regulaminu funduszu.

Pracodawca w porozumieniu ze związkami zawodowymi może dowolnie określić świadczenia przyznawane z funduszu socjalno-bytowego. Przykładowy zapis w regulaminie takiego funduszu może wyglądać następująco:

(...)

§...

Z funduszu socjalno-bytowego mogą być przyznawane zapomogi z tytułu:

1) indywidualnych zdarzeń losowych,

2) długotrwałej choroby,

3) śmierci.

§...

1. Z tytułu zdarzeń losowych może zostać przyznana zapomoga do 1000 zł.

2. W przypadku:

  • nagłego, ostrego zachorowania, choroby nowotworowej – może zostać przyznana raz w roku zapomoga do 1000 zł,
  • choroby przewlekłej – może zostać przyznana raz na 2 lata zapomoga do 500 zł,
  • zaostrzenia choroby przewlekłej – może zostać przyznana raz w roku zapomoga do 500 zł, pod warunkiem dostarczenia aktualnego zaświadczenia o stanie zdrowia chorego pracownika lub członka jego rodziny.

3. W przypadku zgonu członka funduszu przysługuje jednorazowa zapomoga do 1000 zł, do której mają prawo:

  • małżonek,
  • dzieci własne, przysposobione, pasierbowie,
  • osoba wskazana przez zmarłego w polisie ubezpieczeniowej, a jeżeli zmarły jej nie posiadał – prawo do zapomogi przysługuje małżonkowi.

Zapomogę może otrzymać tylko jedna osoba.

(...)

Świadczenia przyznawane z funduszu socjalno-bytowego mogą być zwrotne, częściowo zwrotne lub bezzwrotne. Niezależnie od rodzaju świadczeń, zasady ich przyznawania i ewentualnego zwrotu powinny być dokładnie określone w regulaminie. W regulaminie funduszu pracodawcy mogą również przewidzieć przyznawanie tych samych świadczeń, które nazwą odpowiadają świadczeniom, jakie można sfinansować z zfśs. Nie oznacza to jednak, że takie świadczenie jest świadczeniem z zfśs.

WAŻNE!

Przyznawanie z funduszu socjalno-bytowego tych samych świadczeń, które nazwą odpowiadają świadczeniom, jakie można sfinansować z zfśs, nie oznacza, że takie świadczenie pochodzi z zfśs.

Podobnie jest z katalogiem osób uprawnionych do świadczeń z funduszu. W tym przypadku pracodawca również nie musi podporządkowywać się żadnym przepisom. Powinien jednak pamiętać, aby kryteria doboru osób uprawnionych do świadczeń socjalnych finansowanych z funduszu nie były dyskryminujące dla pozostałych zatrudnionych u niego osób.

Przeważnie osobami uprawnionymi do korzystania ze świadczeń z funduszu socjalno-bytowego są pracownicy opłacający składki na ten fundusz. W regulaminie funduszu należy zatem wskazać, kto jest uprawniony do świadczeń. Regulaminowe postanowienie w tym zakresie może wyglądać następująco:

(...)

§...

1. Fundusz socjalno-bytowy tworzy się na rzecz pracowników, opłacających systematycznie składki członkowskie przez okres 2 lat, oraz bliskich im osób.

2. Przez osoby bliskie dla członka funduszu należy rozumieć:

  • współmałżonka,
  • dzieci własne, przysposobione, pasierbów,
  • inną osobę wskazaną przez członka funduszu.

Źródłem finansowania funduszu socjalno-bytowego są przeważnie składki pracowników i środki obrotowe pracodawcy.


Obciążenia związane z funduszem

Organizując pomoc socjalną w formie funduszu socjalno-bytowego pracodawca może przyznawać świadczenia, które są zwolnione ze składek ZUS. Podstawowym warunkiem jest jednak utworzenie funduszu socjalno-bytowego w ramach układu zbiorowego pracy.

Przyznane na tej podstawie świadczenia z funduszu są wyłączone z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne do wysokości odpisu podstawowego wynikającego z ustawy o zfśs, tj. w 2012 r.:

  • do 1093,93 zł na pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy w normalnych warunkach,
  • do 1458,57 zł na pracownika wykonującego prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze,
  • do 145,86 zł na pracownika młodocianego w pierwszym roku pracy,
  • do 175,03 zł na pracownika młodocianego w drugim roku pracy,
  • do 204,20 zł na pracownika młodocianego w trzecim roku pracy.

Świadczenia przyznane z tego funduszu podlegają natomiast opodatkowaniu w pełnej wysokości.

WAŻNE!

Świadczenia z funduszu socjalno-bytowego utworzonego na podstawie układu zbiorowego są zwolnione ze składek ZUS do wysokości odpisu podstawowego, o którym mowa w ustawie o zfśs, ale w całości podlegają opodatkowaniu.

Korzystanie z funduszu musi odbywać się na zasadach uznanych za działalność socjalną na rzecz pracowników, a zatem pracodawca powinien np. różnicować wysokość i rodzaj świadczeń przyznawanych uprawnionym osobom. W przeciwnym razie ZUS może słusznie zakwestionować zwolnienie ze składek świadczeń finansowanych z funduszu socjalno-bytowego. Wówczas od przekazanych świadczeń pracodawca ma obowiązek naliczyć składki i odprowadzić je do ZUS wraz z należnymi odsetkami (art. 23 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Podstawa prawna:

  • art. 9, art. 771–772, art. 238–24130 Kodeksu pracy,
  • art. 4–6 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 1996 r. Nr 70, poz. 335 ze zm.),
  • § 2 pkt 20 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. Nr 161, poz. 1106 ze zm.),
  • art. 23 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.),
  • art. 1 ustawy z 22 grudnia 2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją ustawy budżetowej (Dz.U. Nr 291, poz. 1707).
Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Uprawnienia rodziców w pracy. Poradnik pracodawcy 2022
Uprawnienia rodziców w pracy. Poradnik pracodawcy 2022
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Święta i dni wolne od pracy w Polsce
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Dniami wolnymi od pracy zgodnie z ustawą z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy są:
    poniedziałki
    środy
    piątki
    niedziele
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Polski pracownik w obliczu inflacji
    Pomimo sytuacji gospodarczej, wojny w Ukrainie oraz pandemii, wielu Polaków jest gotowych do zmiany miejsca zatrudnienia. Czynnikiem szczególnie wpływającym na postawy zawodowe jest inflacja.
    Prawnicy - ile zarabiają?
    Wywołana przez pandemię niechęć do zmiany miejsca zatrudnienia zaowocowała zmniejszoną responsywnością na oferty pracy przez doświadczonych kandydatów na stanowiska prawnicze i wysoką liczbą odrzuconych ofert. Z tego powodu pracodawcy często byli zmuszeni uelastyczniać swoje wymagania wobec kandydatów oraz redefiniować widełki wynagrodzenia na korzyść pracownika. Więcej w analizie przygotowanej przez Manpower.
    Wskaźniki dla przyszłych emerytów bardzo dobre
    Stan kont osób ubezpieczonych w ZUS, na których gromadzone są składki na ubezpieczenie emerytalne, wzrośnie o 9,33 proc. – mówi prof. Gertruda Uścińska, prezes ZUS.
    Osoby na przedemerytalnym muszą rozliczyć się z ZUS
    Jak co roku tylko do końca maja czas osoby dorabiające do zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego na powiadomienie ZUS o dodatkowych przychodach osiągniętych od 1 marca 2021 r. do 28 lutego 2022 r.
    Co czwarta firma chce pozyskiwać nowych pracowników
    ManpowerGroup opublikował swój najnowszy raport, w ramach którego firmy zdradzają swoje plany zatrudnienia na czas od lipca do końca września. Prognoza netto zatrudnienia dla Polski, która jest barometrem rynku pracy i pokazuje chęci firm związane z pozyskiwaniem nowych kadr wynosi +11%. To wynik wyższy o 5 punktów procentowych od prognozy deklarowanej na bieżący kwartał. Podczas gdy 27% badanych przedsiębiorstw mówi o planach zatrudnienia nowych pracowników, 17% prognozuje redukcje etatów. Jednocześnie co druga firma (54%) chce pozostawić liczbę pracowników na niezmienionym poziomie, a jedynie 2% nie zna planów zatrudnienia na kolejny kwartał.
    Ukraińcy pracują na Dolnym Śląsku
    W pierwszym kwartale tego roku o prawie 7 proc. wzrosła ilość zatrudnionych na Dolnym Śląsku Ukraińców. Na koniec grudnia 2021 roku do ZUS w województwie dolnośląskim było zgłoszonych 66 638 pracowników pochodzących z Ukrainy, na koniec marca 2022 roku już 71 238.
    Reputacja oparta na powrotach, czyli dlaczego reboarding ma znaczenie
    Dla wielu pracowników powrót do pracy po pandemii był prawdziwym wyzwaniem. Podobnie jak dla pracodawców. Okazało się, że po długiej nieobecności w biurze trzeba na nowo uczyć się firmowej rzeczywistości offline. Lepiej poradziły sobie z tą sytuacją firmy, które w swojej strategii HR uwzględniły reboarding. Tym bardziej, że termin ten nie dotyczy tylko powrotu do postpandemicznej biurowej rzeczywistości.
    Pracodawcy powinni przygotować się na zmiany w ustawie o PPK
    Pracodawca będzie mógł szybciej zapisać pracownika do PPK. Szybciej niż dotychczas będzie mógł także dokonać pierwszych wpłat do tego programu, nawet od razu po ich naliczeniu i pobraniu.
    Algorytmy SI pod kontrolą związków zawodowych?
    Projekt nowelizacji ustawy o związkach zawodowych, przewiduje obowiązek pracodawcy udzielenia stronie społecznej informacji o parametrach, zasadach i instrukcji stanowiących bazę dla algorytmów lub systemów sztucznej inteligencji, a które wpływać mogą na warunki pracy.
    Poszukiwani pracownicy sezonowi do zbioru truskawek
    Powiatowy Urząd Pracy w Płońsku poszukuje pracowników sezonowych do zbioru truskawek i malin, m.in. w gminach Czerwińsk nad Wisłą, Załuski i Naruszewo. Wkrótce ma ruszyć kampania informacyjna, zachęcająca do podjęcia zatrudnienia, w tym skierowana do przebywających w Polsce obywateli Ukrainy.
    Powstanie platforma z bazą ofert pracy dla obywateli Ukrainy
    Nowa platforma ma pomóc w nawiązywaniu kontaktów między pracodawcami a poszukującymi pracy obywatelami Ukrainy. Kto będzie mógł korzystać z bazy?
    44 proc. Polaków myśli o zmianie pracy na lepiej płatną
    44 proc. Polaków jest obecnie bardziej skłonnych do zmiany pracy na lepiej płatną ze względu na inflację; podobny odsetek ankietowanych starał się w ciągu ostatniego roku o podwyżkę z powodu wzrostu cen.
    Odpływ obywateli Ukrainy z regionalnego rynku pracy?
    Odpływ obywateli Ukrainy z regionalnego rynku pracy po 24 lutego br. jest zauważalny; napływ uchodźców z pewnością go nie uzupełni - stwierdził dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie Andrzej Pruszkowski.
    Zniesienie stanu epidemii a postojowe
    Jeszcze tylko do 16 sierpnia przedsiębiorcy i osoby wykonujące umowy cywilnoprawne, którzy odczuli negatywne skutki występowania w Polsce Covid-19, mają czas na złożenie wniosku o wypłatę tzw. postojowego.
    Niedziela handlowa – czerwiec 2022
    Niedziela handlowa — czerwiec 2022 ma 4 niedziele. Czy 5 czerwca, 12 czerwca, 19 czerwca lub 26 czerwca to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?
    Boże Ciało 2022 - czy jest wolne od pracy?
    Czy Boże Ciało jest dniem wolnym od pracy? Kiedy wypada? Czy można wtedy załatwić sprawy urzędowe albo zrobić zakupy?
    Europejskie Dni Pracodawców 2022
    W dniach 16 – 20 maja 2022 r. odbywa się Europejski Tydzień Umiejętności Zawodowych, w ramach którego sieć Europejskich Publicznych Służb Zatrudnienia organizuje Europejskie Dni Pracodawców 2022.
    1/3 uchodźców zamierza zostać w Polsce przez co najmniej trzy lata
    – Około 30 proc. wszystkich uchodźców wstępnie deklaruje chęć pozostania w Polsce na najbliższe trzy lata. Niektórzy po prostu nie mają dokąd wracać – mówi Artem Zozulia, prezes zarządu Fundacji Ukraina. Podkreśla, że organizacje pozarządowe nie są w stanie dalej same dźwigać ciężaru, jaki wiąże się z pomocą ukraińskim uchodźcom. Potrzebne im są wsparcie i długofalowe plany działań pomocowych, m.in. w zakresie integracji w Polsce, rozpoczęciu pracy zarobkowej czy znalezieniu pomocy psychologicznej.
    KRUS - nowa obowiązująca stawka odsetek za zwłokę
    Ustalono nową stawkę odsetek za zwłokę. Ile wynosi?
    Więcej płatników składek i ubezpieczonych
    Pod koniec kwietnia 2022 r. zarejestrowanych w ZUS płatników składek było 2,8 mln, a ubezpieczonych - 16,1 mln, w tym cudzoziemców - 970 tys. Liczby te rosną z miesiąca na miesiąc i są znacznie wyższe niż przed wybuchem epidemii.
    Pracownice handlu w miejscowościach turystycznych alarmują: będziemy pracować ponad siły
    Pracownicy dyskontów pracujący nad morzem obawiają się nadchodzącego sezonu letniego. Do stowarzyszenia STOP Nieuczciwym Pracodawcom trafia duża ilość wiadomości, że ruch rośnie z dnia na dzień, a pracowników zamiast przybywać… ubywa.
    Barometr Ofert Pracy spadł o 5 pkt.
    Barometr Ofert Pracy spadł do 413,5 pkt. w kwietniu z 418,5 pkt. w marcu br. Napięcie geopolityczne, a także inflacja negatywnie wpłyną na zapotrzebowanie na pracę.
    Zniesienie stanu epidemii a przepisy prawa pracy
    Zakończenie stanu epidemii w Polsce nie wprowadza zmian w przepisach prawa pracy - obowiązujący od poniedziałku stan zagrożenia epidemicznego podtrzymuje dotychczasowe regulacje dotyczące m.in. wykonywania pracy zdalnej, kierowania pracowników na zaległy urlop oraz na okresowe badania lekarskie.
    Zmiany w ścieżce awansu zawodowego nauczycieli
    Projekt nowelizacji Karty Nauczyciela zakłada likwidację stopni nauczyciela stażysty i nauczyciela kontraktowego. Po czterech latach pracy w szkole nauczyciel będzie mógł zdać egzamin na nauczyciela mianowanego. Zmiany mają obowiązywać od 1 września 2022 r.
    Do kogo właściwie mówisz?
    Z punktu widzenia sukcesu opowieści bardzo ważne jest to, aby dopasować ją do publiczności. Historia, która przypadnie do gustu grupie dwudziestoparolatków po kilku piwach, niekoniecznie spodoba się rekruterowi podczas rozmowy kwalifikacyjnej, klientowi podczas spotkania biznesowego czy twoim ultrakonserwatywnym teściom. Od czego zatem zacząć?