Kategorie

Roczny limit godzin nadliczbowych

Agnieszka Zwolińska
Tylko w prawie polskim godzinami nadliczbowymi nie są godziny pracy wykonywanej przez pracownika niepełnoetatowego ponad obowiązujący go wymiar czasu pracy, ale nieprzekraczające norm wskazanych w Kodeksie pracy.

W kwestii rocznego maksymalnego limitu godzin nadliczbowych wypowiedział się Departament Prawa Pracy MPiPS (stanowisko w sprawie ustalania rocznego limitu pracy w nadgodzinach z 13 listopada 2008 r., DPR-II-079-612/TW/08) oraz Główny Inspektorat Pracy (stanowisko w sprawie limitu godzin nadliczbowych u kierowców z 7 grudnia 2009 r., GPP-417/501-4560-12/09/PE/RP).

Wpływ art. 6 dyrektywy 2003/88 na poglądy MPiPS i GIP

Według Ministerstwa roczna maksymalna liczba godzin nadliczbowych wynosi 384 albo 376 godzin w zależności od długości rocznego urlopu wypoczynkowego, do którego uprawniony jest pracownik.

Godziny nadliczbowe w zadaniowym systemie czasu pracy >>

Reklama

Z kolei według GIP graniczny roczny limit godzin nadliczbowych wynosi 416, z zastrzeżeniem że gdy pracownik w danym roku skorzystał z urlopu wypoczynkowego albo był nieobecny z przyczyn usprawiedliwionych, realna liczba godzin nadliczbowych powinna odpowiednio ulec obniżeniu.

Uzasadniając powyższe stanowiska, odwoływano się do regulacji unijnych, a dokładniej do art. 16 lit. b dyrektywy 2003/88. Przepis ten mówi, że państwa członkowskie mogą w celu stosowania art. 6 dyrektywy 2003/88 (regulacja ta określa maksymalny średni tygodniowy wymiar czasu pracy) ustanowić okres rozliczeniowy nieprzekraczający 4 miesięcy. Z kolei w zdaniu 2 zastrzega, że okresów płatnych urlopów wypoczynkowych oraz zwolnień lekarskich nie włącza się ani nie wpływają one na obliczenie średniej.

Ustalanie rocznego limitu godzin nadliczbowych w prawie unijnym

Warto więc zastanowić się, jaki wpływ na ustalanie maksymalnego rocznego limitu godzin nadliczbowych mają art. 6 lit. b oraz art. 16 lit. b dyrektywy 2003/88. Na początek jednak kilka uwag ogólnych.

Po pierwsze, wymóg określenia rocznego limitu godzin nadliczbowych nie wynika z prawa unijnego. Rozwiązanie takie nie jest jednak z nim sprzeczne, ponieważ kształtuje poziom ochrony pracownika korzystniej niż dyrektywa 2003/88.

Reklama

Po drugie, prawo unijne nie definiuje pojęcia godzin nadliczbowych. Artykuł 6 lit. b dyrektywy 2003/88 jedynie posługuje się tym terminem, stanowiąc, że przeciętny wymiar czasu pracy w okresie 7 dni, łącznie z pracą nadliczbową (ang. overtime), nie przekracza 48 godzin.

W kwestii rozumienia tego pojęcia wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości UE (wyrok z 8 lutego 2001 r., C-350/99), tyle że nie w kontekście powołanego art. 6 lit. b dyrektywy 2003/88, ale art. 2 ust. 2 lit. i dyrektywy Rady 91/533/EWG z 14 października 1991 r. w sprawie obowiązku pracodawcy dotyczącego informowania pracowników o warunkach stosowanych do umowy lub stosunku pracy (DzUrz WE L 288 z 18.10.1991 r., s. 32, DzUrz UE Polskie wydanie specjalne 2004, rozdz. 5, t. 2, s. 3).


Trybunał wskazał, że cechą charakterystyczną nadgodzin jest to, że przypadają one poza normalnymi godzinami pracy. Stwierdzenie wydaje się oczywiste. Gdy jednak porównamy definicję pracy w godzinach nadliczbowych sformułowaną w art. 151 § 1 k.p. z rozumieniem nadgodzin zaproponowanym przez Trybunał, to okaże się, że w prawie polskim zakres pojęcia godzin nadliczbowych jest węższy. Przykładowo, w prawie polskim godzinami nadliczbowymi nie są godziny pracy wykonywanej przez pracownika niepełnoetatowego ponad obowiązujący go wymiar czasu pracy, ale nieprzekraczające norm wskazanych w art. 151 § 1 k.p. (zob. art. 151 § 5 k.p.). Oznacza to, że rozumienie nadgodzin w prawie unijnym nie zawsze będzie pokrywać się z rozumieniem nadgodzin przyjętym w prawie polskim.

Jak zrekompensować niepełnoetatowcowi pracę ponadwymiarową >>

Po trzecie, art. 151 § 3 i 4 k.p. reguluje roczny limit godzin nadliczbowych związanych ze szczególnymi potrzebami pracodawcy, z kolei art. 6 lit. b dyrektywy 2003/88 mówi ogólnie o godzinach nadliczbowych. Podobnie do art. 6 lit. b sformułowany został zresztą art. 131 § 1 k.p. Oznacza to, że pracodawca, zlecając pracownikowi pracę nadliczbową w ramach rocznej puli godzin nadliczbowych, o której mowa w art. 151 § 3 i 4 k.p., powinien weryfikować na bieżąco, czy – polecając wykonanie kolejnej pracy nadliczbowej – nie przekroczył maksymalnej średniej tygodniowej w danym okresie rozliczeniowym. Może się bowiem okazać, że np. w związku z awarią pracownik wykonywał już pracę nadliczbową i polecenie mu, w tym samym okresie rozliczeniowym, pracy nadliczbowej z puli rocznego limitu będzie prowadzić do przekroczenia średniej tygodniowej. Na maksymalny roczny limit godzin nadliczbowych, o którym mowa w art. 151 § 3 i 4 k.p., należy więc spojrzeć jak na pewien graniczny pułap, który w przypadku konkretnego pracownika nie zawsze może być osiągnięty w praktyce.

Do podobnego wniosku dojdziemy, gdy uwzględnimy wpływ, jaki na wymiar czasu pracy danego pracownika ma skorzystanie przez niego z urlopu wypoczynkowego.

Wymiar czasu pracy a urlop wypoczynkowy

Artykuł 16 lit. b dyrektywy nakazuje nie włączać okresu urlopu wypoczynkowego ani nie przypisywać mu znaczenia do obliczenia średniego tygodniowego wymiaru czasu pracy. Polski ustawodawca wpływ urlopu wypoczynkowego na wymiar czasu pracy pracownika uregulował w art. 130 § 3 i art. 138 § 5 k.p. Na podstawie tych przepisów obowiązujący pracownika w danym okresie rozliczeniowym wymiar czasu pracy obniża się o liczbę godzin usprawiedliwionej nieobecności. W konsekwencji pracownik nie musi „odrabiać” urlopu, pracując dłużej w pozostałych dniach okresu rozliczeniowego.

Z regulacji tej nie wynika natomiast, czy godziny nadliczbowe, jakie pracodawca mógłby zlecić pracownikowi w okresie urlopu, gdyby ten nie korzystał z tego urlopu, należy odliczyć od maksymalnej liczby godzin nadliczbowych (wyliczonej przy założeniu 100% obecności pracownika). Wskazana powyżej regulacja unijna przemawiałaby za pomniejszeniem maksymalnej liczby nadgodzin. Jeżeli przyjmiemy taką wykładnię, wówczas skorzystanie przez pracownika z urlopu wypoczynkowego wpłynie również na maksymalną liczbę nadgodzin, jakie pracodawca może mu zlecić w danym roku kalendarzowym. Ustalając w zakładzie pracy roczny limit nadgodzin, trudno jednak z góry założyć, że dany pracownik wykorzysta w danym roku należny mu za ten rok urlop wypoczynkowy – choćby w części. Określenie rocznego limitu nadgodzin na poziomie 384 czy 376 (a nie jak dotychczas 416) może natomiast prowadzić do sytuacji, że zlecenie godzin nadliczbowych, choć nie prowadziłoby do przekroczenia maksymalnego średniego tygodniowego czasu pracy, nie będzie możliwe z uwagi na ustalony roczny limit nadgodzin – np. w przypadku 100% obecności pracownika w danym roku kalendarzowym. Z praktycznego punktu widzenia bardziej uzasadnione wydaje się przedstawione na wstępie stanowisko GIP.

Podstawa prawna:

Orzecznictwo:

  • wyrok z 8 lutego 2001 r. Wolfgang Lange przeciwko Georg Schünemann GmbH (C-350/99, Zb. Orz. 2001, s. 1061).
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?