Kategorie

Przedawnienie prawa do wypłaty świadczeń wypadkowych przedsiębiorcy

Barbara Zabieglińska
Przedsiębiorcy tracą prawo do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego w przypadku nieterminowego opłacania składek na ubezpieczenia. Uprawnienie to przedawnia się, jeżeli zadłużenie nie zostanie uregulowane w ciągu 6 miesięcy.

Osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą – na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (zwanej dalej ustawą wypadkową) – w razie wypadku przy prowadzeniu tej działalności mają prawo do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego.

Utrata prawa do świadczeń

Osobom prowadzącym pozarolniczą działalność i osobom z nimi współpracującym oraz członkom ich rodzin świadczenia wypadkowe nie przysługują, jeżeli w dniu wypadku lub złożenia wniosku o przyznanie świadczeń z tytułu choroby zawodowej istnieje zadłużenie w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne na kwotę przekraczającą 6,60 zł (art. 6 ust. 2 ustawy wypadkowej). W takim przypadku świadczenia nie przysługują do momentu spłaty całego zadłużenia.

Jak ustalać prawo i wypłacać świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego >>

A zatem przedsiębiorca mający zaległości w opłacaniu składek nie otrzyma m.in.:

  • zasiłku chorobowego – dla ubezpieczonego, którego niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową,
  • świadczenia rehabilitacyjnego – dla ubezpieczonego, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy,
  • jednorazowego odszkodowania – dla ubezpieczonego, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu,
  • renty z tytułu niezdolności do pracy – dla ubezpieczonego, który stał się niezdolny do pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.

Odzyskanie uprawnień do świadczeń

Prawo do utraconych świadczeń z ubezpieczenia społecznego można odzyskać dopiero po uregulowaniu powstałego zadłużenia. Jednak prawo do zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego, jednorazowego odszkodowania dla ubezpieczonego, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, oraz jednorazowego odszkodowania dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego, a także pokrycie kosztów leczenia z zakresu stomatologii i szczepień ochronnych oraz zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne w zakresie określonym ustawą wypadkową przedawnia się, jeżeli zadłużenie wobec instytucji ubezpieczeniowej nie zostanie uregulowane w okresie 6 miesięcy od dnia wypadku lub od dnia złożenia wniosku o przyznanie tych świadczeń z tytułu choroby zawodowej (art. 6 ust. 3 ustawy wypadkowej).


Przykłady

Jan K. podczas prowadzenia pozarolniczej działalności w zakresie handlu uległ wypadkowi 1 lutego 2009 r. Wobec tego, że na dzień zdarzenia miał w stosunku do ZUS zaległość z tytułu nieopłacenia składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości 1340 zł, organ ubezpieczeniowy odmówił mu – wydając stosowną decyzję – wypłaty zasiłku chorobowego. Jednocześnie poinformował ubezpieczonego, że świadczenie to (i ewentualnie świadczenie rehabilitacyjne) zostanie mu wypłacone, jeżeli w terminie do 31 lipca 2009 r. (a więc w okresie 6 miesięcy od dnia wypadku) pokryje powstałe zadłużenie. Zainteresowany uregulował tę należność dopiero 8 sierpnia 2009 r., czyli po upływie terminu. Tak więc – zgodnie z wyżej powołanym przepisem – Jan K. utracił całkowicie możliwość odzyskania prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Zainteresowany może odwołać się od decyzji ZUS do właściwego sądu w ciągu 30 dni od daty otrzymania decyzji.

***

Właścicielka salonu fryzjerskiego podczas wchodzenia na zaplecze głównego pomieszczenia 1 marca 2009 r. potknęła się i upadła, łamiąc nogę. W chwili wypadku zalegała ze składkami na ubezpieczenia społeczne w kwocie 840 zł, dlatego ZUS wydał decyzję, w której odmówił jej prawa do świadczeń z tytułu wypadku przy pracy. 2 listopada 2009 r. zainteresowana zdołała spłacić całą zaległość z tytułu składek i wówczas wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej jednorazowego odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu, który powstał podczas prowadzenia pozarolniczej działalności. ZUS jednak odmówił jej przyznania tego świadczenia, wskazując jednocześnie, że prawo do jednorazowego odszkodowania uległo już przedawnieniu, gdyż nie spłaciła ona zadłużenia w ciągu 6 miesięcy od dnia wypadku.

Okres sześciu miesięcy jest terminem prawa materialnego i jego upływ powoduje wygaśnięcie prawa do omawianych świadczeń.

Obowiązkowe ubezpieczenie wypadkowe zleceniobiorców >>

Przedawnienie prawa do świadczeń – pogląd ZUS i SN

W ustawie wypadkowej ustawodawca nie zamieścił żadnych unormowań dotyczących zawieszenia lub przerwania biegu przedawnienia prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego. Powoduje to wiele nieporozumień. Inny pogląd na sprawę przedawnienia wyraża ZUS, a inny – Sąd Najwyższy.

Kontrowersyjny pogląd w tej sprawie wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z 6 marca 2008 r. (II UK 132/07). Uznał on, że nieuregulowanie w ustawie wypadkowej zawieszenia i przerwania biegu przedawnienia, o których mowa w art. 6 ust. 8 tej ustawy, nie oznacza wcale, że złożenie przez ubezpieczonego (uprawnionego do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego) wniosku o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy do właściwego organu rentowego nie przerywa biegu tego przedawnienia.


Według Sądu nie można zaakceptować sytuacji, w której organ rentowy (ZUS) mógłby z własnej opieszałości wywodzić korzystne dla siebie skutki prawne w postaci przedstawienia skutecznego zarzutu przedawnienia wobec skarżącej, której nie można zarzucić braku staranności dbania o własne interesy. Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że mimo braku stosownej regulacji w tej sprawie w ustawie wypadkowej należy stosować zasadę, iż złożenie wniosku o świadczenie z ubezpieczenia wypadkowego przerywa bieg przedawnienia. Ponadto Sąd stwierdził (wyrok z 5 marca 2008 r., III UK 78/07), że w przypadku zbyt późnego poinformowania wnioskodawców o istnieniu zadłużenia z tytułu nieopłacenia składek i jego konsekwencjach wpływających na możliwość wystąpienia o wypłatę jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy zasadny jest zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego i nadużycia prawa podmiotowego przez powołanie się na upływ terminu przedawnienia roszczenia o jednorazowe odszkodowanie.

Takie stanowisko może więc pozwolić ubezpieczonym na uzyskanie świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego, mimo że z literalnej treści przepisów ustawy wypadkowej wynika coś zupełnie przeciwnego.

Odszkodowanie od pracodawcy >>

ZUS jednak nie zgadza się z takim poglądem i zwraca uwagę, że zgodnie z przepisami ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, to na ubezpieczonym ciąży obowiązek terminowego opłacania składek, a ZUS nie musi każdorazowo informować go o powstałych zaległościach w regulowaniu należnych składek.

ZUS twierdzi, że wyrok Sądu Najwyższego w omawianej sprawie nie stanowi wykładni prawa, dlatego w dalszym ciągu stosuje – bez żadnych ulg – literalny przepis ustawy wypadkowej i nie przyznaje świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, w przypadku gdy ubezpieczony – poszkodowany w wyniku wypadku przy pracy wystąpi o świadczenia, mając równocześnie zadłużenie w opłacaniu składek przekraczające 6,60 zł w dniu wypadku. Zgodnie ze stanowiskiem ZUS i przepisami ustawy wypadkowej ubezpieczony odzyska prawo do świadczeń, jeżeli ureguluje powstałe zadłużenie w ciągu 6 miesięcy od dnia zaistnienia wypadku. Jeżeli więc świadczeniobiorca wnoszący o uzyskanie np. jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy nie zgadza się z odmowną decyzją ZUS w sprawie przyznania tego świadczenia, wówczas powinien złożyć odwołanie od tej decyzji do właściwego sądu. Należy jednak pamiętać o tym, że nie wszystkie sądy wydają jednakowe orzeczenia (wyroki) w przedmiotowej sprawie.

Podstawa prawna:

  • wyrok Sądu Najwyższego z 6 marca 2008 r. (II UK 132/07, OSNP 2009/11–12/158).
Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszej oferty
Webinarium: Potrącenia komornicze + Certyfikat gwarantowany
Webinarium: Potrącenia komornicze + Certyfikat gwarantowany
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.

    Narzędzia do identyfikacji talentów - 3 zalety

    Narzędzia do identyfikacji talentów pozwalają zwiększyć potencjał firmy. Jakie są 3 główne zalety tego typu narzędzi?

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w pandemii - wątpliwości

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w czasie pandemii została uregulowana przepisami ustawy covidowej. Czy nowy limit wysokości odpraw odnosi się do wszystkich świadczeń? Jakie wątpliwości budzą nowe przepisy?

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r.

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r. ustanawia Prezydent RP. Święto będzie w grudniu. Czy oznacza to kolejny dzień wolny od pracy?

    Niebieska Karta UE - będą zmiany

    Niebieska Karta UE dotyczy zatrudniania cudzoziemców spoza UE. Odbywa się na innych zasadach niż obywateli państw członkowskich UE. Europarlament przyjął przepisy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców.

    Jak najniższa krajowa rosła od 2015 do 2022 r.?

    Najniższa krajowa w 2015 r. wynosiła 1750 zł brutto. W 2022 r. będzie to 3010 zł brutto. Najniższa krajowa wzrosła o 1260 zł.

    Dzień próbny w pracy - płatny czy nie?

    Dzień próbny w pracy a wynagrodzenie - czy jest płatny? Co na to prawo? W celu sprawdzenia pracownika należałoby podpisać umowę na okres próbny.

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy złożyć?

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy należy złożyć oświadczenie? Co z podwyższonymi kosztami przychodu?

    ZUS ERO - emerytura z datą wsteczną

    ZUS ERO to wniosek o emeryturę z datą wsteczną. Podstawą przyznania lub przeliczenia emerytury z datą wcześniejszą są przepisy covidowe. Dla kogo jest ten wniosek?

    Odprawa emerytalna - wysokość, warunki

    Jaka jest wysokość odprawy emerytalnej? Jakie warunki należy spełnić, aby ją otrzymać? Czy odprowadza się od niej podatek i składki ZUS? Kiedy wypłacić odprawę?

    Jakie są składniki wynagrodzenia za pracę?

    Składniki wynagrodzenia za pracę to przede wszystkim wynagrodzenie zasadnicze i dodatki. Czym premia różni się od nagrody?

    PPK: od 2022 r. stan oszczędności na mojeppk.pl

    PPK - od 2022 r. stan oszczędności będzie można sprawdzić na mojeppk.pl. Do jakich danych będzie miał dostęp każdy uczestnik PPK?

    Płaca minimalna 2022 - jest decyzja rządu

    Płaca minimalna w 2022 r. wzrośnie o 210 zł. Ile wyniesie płaca minimalna 2022? Jest już ostateczna decyzja rządu.

    Praca zdalna a migracje zarobkowe

    Jak praca zdalna wpływa na migracje zarobkowe? Czy na pewno jest ich teraz mniej? Oto wyniki badania.

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca to okoliczność uprawniająca pracownika do wolnego od pracy. Ile dni przysługuje? Jaki jest termin ich wykorzystania?

    Praca zdalna a kolejne fale pandemii [RAPORT]

    Praca zdalna zyskiwała na popularności wraz z nastaniem kolejnych fal pandemii COVID-19. Sprawdź, jaki wpływ na pracę miały fale koronawirusa w Polsce i Unii Europejskiej.

    Co pracownicy mówią o pracodawcach w sieci?

    Pracownik i pracodawca - jak wyglądają stosunki z szefem? Co można przeczytać na ten temat w Internecie? Okazuje się, że najważniejsze jest dobre rozstanie.

    Urodzeni w latach 1984-1994 chcą całkowitej pracy zdalnej

    Całkowita praca zdalna najwięcej zwolenników ma wśród pracowników urodzonych w latach 1984-1994.

    Niemcy: odszkodowanie za kwarantannę tylko dla zaszczepionych

    Odszkodowanie za czas kwarantanny będzie przyznawane tylko zaszczepionym pracownikom? Taki projekt nowych przepisów powstał w Niemczech.