Kategorie

Jak udzielać zaległych urlopów wypoczynkowych

Monika Wacikowska
Pracodawca powinien udzielić pracownikowi urlopu wypoczynkowego w roku, w którym pracownik nabył do niego prawo. Jeżeli pracownik nie wykorzystał urlopu w tym terminie, pracodawca powinien udzielić go najpóźniej do 31 marca następnego roku. Pracodawca, który nie udzieli urlopu wypoczynkowego do końca kwartału następnego roku, może zostać ukarany grzywną od 1000 do 30 000 zł.

Pracownik podejmujący zatrudnienie w pierwszym roku kalendarzowym swojej kariery zawodowej nabywa prawo do urlopu wypoczynkowego w wysokości 1,66 dnia za miesiąc. Natomiast pracownik podejmujący pracę w kolejnym roku kalendarzowym nabywa prawo do 20 lub 26 dni urlopu wypoczynkowego (jeśli ma co najmniej 10-letni staż pracy). Urlop w tym wymiarze przysługuje pracownikowi już od pierwszego dnia danego roku kalendarzowego, czyli od 1 stycznia.

Reklama

Zarówno pracownik podejmujący pracę po raz pierwszy, jak i pracownik z dłuższym stażem, powinni wykorzystać przysługujące im prawo do urlopu wypoczynkowego w tym roku, w którym prawo to nabywają. Jeżeli nie wykorzystają tego urlopu w tym czasie, urlop wypoczynkowy przechodzi na następny rok jako urlop zaległy.

Pracownik może nie wykorzystać przysługującego mu urlopu wypoczynkowego w danym roku, w którym nabył do niego prawo, z różnych powodów. Często urlop wypoczynkowy jest niewykorzystywany z powodu choroby pracownika lub urlopu macierzyńskiego. Urlop może także być niewykorzystany w danym roku, za który przysługuje, z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy lub innych ważnych przyczyn leżących po stronie pracownika (art. 164 Kodeksu pracy).

Sposób wykorzystywania urlopu zaległego

Urlop zaległy nie różni się od zwykłego urlopu wypoczynkowego. Jest bowiem udzielany na takich samych zasadach jak urlop wypoczynkowy przysługujący za bieżący rok kalendarzowy. W praktyce powiększa on pulę dni urlopowych przysługujących pracownikowi w danym roku kalendarzowym.

Udzielając pracownikowi urlopu wypoczynkowego pracodawca powinien pamiętać o tym, by w pierwszej kolejności pracownik wykorzystał przysługujący mu urlop zaległy. Dopiero potem pracownik powinien wykorzystać urlop przysługujący mu za bieżący rok kalendarzowy.

Termin wykorzystania zaległego urlopu

Urlopu niewykorzystanego w danym roku kalendarzowym należy udzielić pracownikowi najpóźniej do końca pierwszego kwartału następnego roku kalendarzowego, czyli do 31 marca kolejnego roku (art. 168 Kodeksu pracy). Nie oznacza to jednak, że pracownik powinien w całości ten urlop wykorzystać przed upływem tego terminu. Wystarczy bowiem, aby pracownik rozpoczął wykorzystywanie zaległego urlopu w pierwszym kwartale następnego roku kalendarzowego, ponieważ może on trwać nawet po jego zakończeniu.

PRZYKŁAD

Pracownikowi w 2009 r. oprócz bieżącego urlopu wypoczynkowego przysługuje prawo do 5 dni urlopu z poprzedniego roku. Pracownik złożył wniosek o wykorzystanie tego urlopu w terminie od 30 marca do 3 kwietnia 2009 r. Udzielając urlopu w takim terminie pracodawca nie naruszy przepisów dotyczących udzielania zaległych urlopów wypoczynkowych.

WAŻNE!

Urlop zaległy będzie udzielony w pierwszym kwartale danego roku, jeżeli pracownik rozpocznie jego wykorzystywanie w tym czasie.


Wysyłanie pracownika na urlop zaległy

Bez względu na to, czy urlop jest udzielany na podstawie planu urlopowego czy wniosku pracownika, termin wykorzystania tego urlopu musi wynikać z porozumienia pracodawcy i pracownika. Jednak w przypadku urlopu zaległego pracodawca może wysłać pracownika na ten urlop nawet bez jego zgody. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 24 stycznia 2006 r. (I PK 124/05). Pracodawca będzie miał jednak prawo wysłania pracownika na ten urlop w sytuacji, gdy kończy się już pierwszy kwartał roku, a pracownik odmawia wykorzystania urlopu zaległego.

PRZYKŁAD

Reklama

Pracownik ma 8 dni urlopu zaległego za 2008 r. Odmówił jego wykorzystania zarówno w styczniu, jak i w lutym br. Jeżeli pracownik będzie odmawiał wykorzystania tego urlopu także w marcu br., to pracodawca będzie mógł skierować pracownika na zaległy urlop wypoczynkowy bez jego zgody.

Istnieje również odmienny pogląd w zakresie dopuszczalności wysłania pracownika na zaległy urlop jednostronnie przez pracodawcę. Zgodnie z nim pracodawca nie może wysłać pracownika na taki urlop bez zgody pracownika. Pogląd ten po wyroku Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2006 r. jest jednak krytykowany przez większość specjalistów prawa pracy.

Inną okolicznością, która daje pracodawcy prawo wysłania pracownika na niewykorzystany zaległy urlop bez jego zgody, jest przebywanie pracownika na wypowiedzeniu. Pracodawca może bowiem w okresie wypowiedzenia skierować pracownika jednostronnie na urlop wypoczynkowy (art. 1671 Kodeksu pracy). Nie ma w tym przypadku znaczenia, kto wypowiedział umowę o pracę - pracodawca czy pracownik. Obowiązek wykorzystania urlopu w okresie wypowiedzenia dotyczy zarówno urlopu wypoczynkowego bieżącego, jak i zaległego.

WAŻNE!

Pracownik, który jest w okresie wypowiedzenia w pierwszym kwartale danego roku, może zostać w tym czasie zobligowany do wykorzystania zaległego urlopu w każdym z 3 miesięcy pierwszego kwartału tego roku.

Pracownik może zostać skierowany jednostronnie na zaległy urlop wypoczynkowy także wówczas, gdy ma ten urlop zaplanowany w planie urlopów w pierwszym kwartale danego roku. Pracodawca ustalając plan urlopów na 2009 r. powinien uwzględnić wykorzystanie zaległego urlopu wypoczynkowego w pierwszym kwartale tego roku. Jeżeli pracodawca ustalił z pracownikiem w planie urlopów wykorzystanie tego urlopu w okresie od 1 stycznia do 31 marca 2009 r., to pracownik nie może odmówić jego wykorzystania w tym czasie.

Zaległy urlop na żądanie

Urlop na żądanie niewykorzystany w danym roku kalendarzowym, tak jak pozostała część urlopu wypoczynkowego, przechodzi na kolejny rok w postaci urlopu zaległego. Stając się jednak urlopem zaległym, urlop na żądanie traci swój szczególny charakter i jest zwykłym urlopem wypoczynkowym.

PRZYKŁAD

Pracownik jest uprawniony do 20 dni urlopu wypoczynkowego. W 2008 r. wykorzystał 16 dni tego urlopu, z czego 2 dni były udzielone na żądanie pracownika. Na 2009 r. zatem zostały do wykorzystania 4 dni urlopu zaległego. Dwa niewykorzystane dni urlopu na żądanie stały się wraz z upływem 2008 r. zwykłym urlopem wypoczynkowym. Pracownik w 2009 r. ma zatem prawo do 4 dni urlopu na żądanie. Ta liczba dni urlopu na żądanie w żadnym roku kalendarzowym nie ulegnie powiększeniu.

Zaległy urlop na żądanie ze względu na to, że od 1 stycznia jest traktowany jako zwykły urlop wypoczynkowy, powinien zostać wykorzystany przez pracowników do końca marca danego roku.

Odmienne stanowisko w omawianym zakresie prezentuje Państwowa Inspekcja Pracy (pismo nr GPP-110-4560-170/08/PE). Zdaniem PIP niewykorzystany urlop na żądanie staje się w kolejnym roku zwykłym urlopem wypoczynkowym, ale nie musi zostać wykorzystany do 31 marca 2009 r. Przepis nakazujący wykorzystanie zaległego urlopu do końca kwartału kolejnego roku nie dotyczy, zdaniem PIP, urlopu na żądanie. Stanowisko PIP jest jednak kwestionowane przez wielu praktyków prawa pracy. Postępując zgodnie ze stanowiskiem PIP i nie udzielając pracownikowi zaległego urlopu na żądanie do 31 marca danego roku, pracodawca nie naraża się na sankcje inspektora pracy. Musi jednak liczyć się z tym, że w razie wystąpienia pracownika do sądu pracy z roszczeniem o udzielenie zaległego urlopu na żądanie do końca marca, sąd może nie podzielić stanowiska PIP w tej sprawie i nakazać udzielenie zaległego urlopu na żądanie we wskazanym przez pracownika terminie.


Niewykorzystanie urlopu zaległego a wykroczenie pracodawcy

Nieudzielenie pracownikowi urlopu do końca pierwszego kwartału kolejnego roku kalendarzowego jest wykroczeniem przeciwko prawom pracowniczym, które jest zagrożone karą grzywny od 1000 zł do 30 000 zł (art. 282 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy). Trzeba jednak pamiętać, że z wykroczeniem mamy do czynienia tylko w przypadku, gdy pracodawca ponosi winę za niewypełnienie danego obowiązku.

Brak winy pracodawcy, a co za tym idzie brak wykroczenia będzie zaś miał miejsce np. w sytuacji, gdy pracownik nie wykorzystał zaległego urlopu z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy, które powodują przesunięcie lub przerwanie urlopu wypoczynkowego,

PRZYKŁAD

Pracownik złożył pracodawcy wniosek o udzielenie 10 dni zaległego urlopu w okresie od 16 do 27 lutego 2009 r. Jednak w trakcie wykorzystywania tego urlopu pracownik zachorował. Zwolnienie lekarskie pracownik otrzymał do połowy kwietnia br. Nie będzie mógł zatem wykorzystać zaległego urlopu wypoczynkowego w pierwszym kwartale tego roku. Pracodawca nie ponosi w tej sytuacji winy za niewykorzystanie przez pracownika urlopu. Nieudzielenie urlopu w tym przypadku nie będzie stanowiło wykroczenia przeciwko prawom pracowniczym.

Przedawnienie zaległego urlopu

Prawo do urlopu wypoczynkowego przedawnia się po upływie 3 lat od dnia, kiedy ten urlop stał się wymagalny (art. 291 § 1 Kodeksu pracy). Termin ten liczymy od końca roku kalendarzowego, za który przysługuje urlop. Jeśli jednak urlop ten został przesunięty na następny rok, 3-letni termin przedawnienia liczy się od końca kwartału tego roku. Tak samo w zakresie liczenia terminu przedawnienia prawa do urlopu wypoczynkowego wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z 11 kwietnia 2004 r. (I PKN 367/00, OSNP 2003/2/38).

PRZYKŁAD

W 2008 r. pracodawca nie udzielił pracownikowi żadnego dnia urlopu wypoczynkowego. W takim przypadku urlop za 2008 r. ulegnie przedawnieniu z końcem 2011 r. Jeżeli natomiast pracodawca udzieliłby pracownikowi urlopu w 2008 r., który zostałby przerwany i już niewykorzystany w 2008 r., to ulegnie on przedawnieniu 31 marca 2012 r.

Podstawa prawna:

• art. 152-154 § 1, art. 161, art. 163 § 1-2, art. 165-166, art. 1671-1672, art. 168, art. 171 § 1, art. 282 § 1 pkt 2, art. 291 § 1 Kodeksu pracy,

Orzecznictwo uzupełniające:

• Zawiadomienie pracodawcy o rozpoczęciu zaległego urlopu wypoczynkowego nie usprawiedliwia nieobecności pracownika w pracy. Naruszenie przez pracodawcę obowiązku udzielania pracownikowi urlopu wypoczynkowego za dany rok do końca pierwszego kwartału następnego roku kalendarzowego, nie uprawnia pracownika do rozpoczęcia po tym terminie urlopu bez zgody pracodawcy. (Wyrok Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2000 r., I PKN 121/00, OSNP 2002/15/353)

• 1. Słuszny jest pogląd, że urlop wypoczynkowy ze względu na jego cel powinien być z reguły wykorzystywany w naturze. Zasada ta dotyczy także urlopów zaległych.

2. Prawo do niewykorzystanych urlopów zaległych z powodu rozwiązania stosunku pracy i niemożności ich wykorzystania w okresie wypowiedzenia przekształca się w prawo do ekwiwalentu pieniężnego za nie. (Wyrok Sądu Najwyższego z 24 stycznia 1974 r., III PRN 41/73, PiZS 1975/4/75)

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?