Obowiązkowe szpilki, makijaż i malowanie paznokci do pracy? Główny Inspektor Pracy tłumaczy przepisy

REKLAMA
REKLAMA
Ubiór pracownika wpływa na wizerunek firmy. Czy zatem pracodawca może żądać noszenia szpilek, makijażu i malowania paznokci do pracy? Główny Inspektor Pracy tłumaczy przepisy na przykładzie Wyroku Sądu Najwyższego z 25 lutego 2025 r. (sygn. III PSKP 21/24).
Dress code w pracy
Kiedy prowadzi się działalność, w której pracownicy obsługują klientów, ważny jest ich ubiór. Z pewnością wpływa on na wizerunek firmy. Czy zatem szef może wymagać konkretnego stroju od osoby zatrudnionej? Pracodawca ma możliwość wprowadzania dress code'u w pracy. Nie może jednak robić tego dowolnie. Jak ustalić wymagania co do stroju pracowników? Należy łącznie przestrzegać trzech zasad:
REKLAMA
REKLAMA
- wymagania dotyczące stroju muszą być proporcjonalne,
- zasady muszą być równe dla wszystkich,
- dress code nie może zagrażać zdrowiu, godności ani prywatności pracownika.
Wymagane: szpilki, makijaż i manicure w pracy
Główny Inspektor Pracy, Marcin Stanecki, w kontekście dress code'u przywołuje Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2025 r. (sygn. III PSKP 21/24). W skrócie dotyczy on sytuacji wypowiedzenia umowy o pracę pracownicy zatrudnionej na stanowisku krupiera w kasynie, która nie stosowała się do wymaganego stroju dla kobiet. Musiała nosić spódnicę, buty na obcasie, nosić makijaż i pomalowane paznokcie. Zwykle nie stosowała się do wspomnianych zasad, ale sąd stwierdził, że nie świadczy to o tym, że jej prawa nie zostały naruszone. Kobiety miały więcej obowiązków dotyczących ubioru niż mężczyźni - wystarczyło aby wyglądali schludnie, mogli mieć też długie włosy i zadbany zarost.
Stan faktyczny sprawy:
Fragmenty orzeczenia SN:
"Motywując swoje stanowisko, strona pozwana wyjaśniła, że prowadzi działalność skupiającą się na świadczeniu usług dla klientów i w tego rodzaju pracy liczy się wysoka jakość obsługi oraz prezencja personelu. Powódka była jednym ze słabszych pracowników zatrudnionych na stanowisku krupiera, nie przejawiała zaangażowania w pracy, co wpływało na jakość obsługi klientów i ta okoliczność była główną przyczyną wypowiedzenia przedmiotowej umowy o pracę, o czym powódka została poinformowana przed wręczeniem jej oświadczenia woli pracodawcy. O uwagach dotyczących jakości pracy powódka była informowana również w trakcie zatrudnienia. Podczas procesu rekrutacyjnego była też pouczona o zasadach dotyczących ubioru i makijażu oraz obuwia i na tym etapie nie wyrażała jakichkolwiek zastrzeżeń i wątpliwości. Zastrzeżenia takie zaczęła zgłaszać po podjęciu pracy, odmawiając stosowania makijażu czy manicure lub używając butów niepasujących fasonem do reszty stroju."
"Stosownie do § 12 regulaminu pracy, pracownicy kasyna gry zobligowani są do noszenia w czasie pracy ubiorów służbowych i roboczych zgodnie z zasadami obowiązującymi w spółce. Formę i wygląd ubioru służbowego i roboczego oraz wykaz stanowisk, na których stroje te obowiązują, określa odrębnie zarząd spółki. W § 13 lit. A pkt 30 regulaminu pracy wskazano, że pracownikom poleca się utrzymywanie starannego i schludnego wyglądu."
"[...] niepisane zasady dotyczące wyglądu pracowników, stanowiące uszczegółowienie § 12 regulaminu pracy. Potencjalny pracownik już w momencie rozmowy kwalifikacyjnej informowany był ustnie o zasadach wyglądu (obuwia, ubioru i makijażu) obowiązujących u strony pozwanej. Tak też było w przypadku M. R. Powódka nie zgłaszała wówczas jakichkolwiek zastrzeżeń dotyczących stroju."
"Pracownicy po zawarciu umowy o prace otrzymywali stroje służbowe. Panowie nosili koszulę, kamizelkę i spodnie, a panie koszulę, kamizelkę, spódnicę i cieliste rajstopy. Pracodawca dopuszczał możliwość odstępstw od wyżej wymienionych reguł. Jedna z pracownic M. C.-S. ze względu na problemy zdrowotne zwróciła się do dyrektora kasyna o możliwość noszenia spodni i taką zgodę otrzymała. Ponadto mężczyźni byli zobowiązani nosić czarne sznurowane obuwie, zaś kobiety buty na obcasie, najlepiej czółenka. W przypadku istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do noszenia obuwia na obcasie pracownica powinna zgłosić taką okoliczność. Pracodawca wyrażał wówczas zgodę na noszenie obuwia na niższym obcasie lub całkowicie płaskim, najczęściej na okres kilku miesięcy. Zwracano uwagę na to, by obuwie pasowało do reszty stroju. Niektóre pracownice ze względu na ból nóg w trakcie zmiany na kilka godzin zakładały buty na płaskim obcasie."
"Od kobiet zatrudnionych na stanowisku krupiera pozwana wymagała także widocznego makijażu (gdyż w ocenie pracodawcy twarz z makijażem lepiej prezentuje się w sztucznym świetle) oraz pomalowanych paznokci ze względu na pracę dłońmi. Taki wymóg uzasadniano koniecznością operowania brudnymi żetonami, argumentując, że brud wnika pod paznokcie, co wygląda nieestetycznie. Zostawiano pracownicom dowolność co do kwestii kolorystyki makijażu i lakieru na paznokciach. Sporadycznie zdarzało się, że pracownica nie zdążyła lub zapomniała pomalować paznokcie. Pracodawca nie wyciągał z tego powodu negatywnych konsekwencji. Pracownice czasem zgłaszały potrzebę niemalowania paznokci z uwagi na zniszczoną płytkę paznokcia, otrzymując od przełożonych zezwolenie na to przez okres konieczny do regeneracji paznokci. Strona pozwana pozwalała też na niemalowanie paznokci, jeśli pracownica przedłożyła zaświadczenie o chorobach skórnych. Pracodawca wymagał również - niezależnie od płci - schludnej fryzury. Jeśli włosy zasłaniały twarz i przeszkadzały w prowadzeniu gry, musiały być upięte. Mężczyźni mogli nosić zarost (jeżeli był zadbany) oraz długie włosy. Strona pozwana nie zwracała pracownikom kosztów kosmetyków i maszynek do golenia."
"M. R. nie stosowała makijażu i nie malowała paznokci. Kilka razy zwrócono jej uwagę, że makijaż powinien być wieczorowy, a paznokcie pomalowane. Zwracano jej również uwagę na kwestię niewłaściwego obuwia, niedostosowanego do wymagań pracodawcy. Powódka w odpowiedzi wskazywała, że skoro kierownik zmiany (mężczyzna) nie musi nosić obuwia na obcasie, to ona również nie musi. Po 10 godzinach pracy w butach na obcasach bolały ją nogi."
"W dniu 6 czerwca 2020 r. kierownik zmiany P. M. zwrócił powódce uwagę, że nie założyła właściwego obuwia. Tego dnia M. R. miała na sobie masywne obuwie na niskim obcasie. Między pracownicą i przełożonym doszło do wymiany zdań, podczas której powódka oświadczyła między innymi, że chce nosić spodnie w pracy. Uznała, że po przepracowaniu u strony pozwanej ponad roku może mieć wymagania w tym zakresie. Wcześniej takich propozycji nie zgłaszała. Powódka nigdy nie powoływała się na istnienia przeciwwskazań medycznych do noszenia obuwia na obcasach czy stosowania makijażu i manicure."
Sąd Najwyższy stwierdził, że w niniejszej sprawie "Punktem wyjścia [...] powinna być w istocie bezsporna okoliczność, że pracodawca wprowadził w zakładzie pracy standardy ubioru odnoszące się do ogółu pracowników wykonujących pracę na stanowisku krupiera. Zasady te były zróżnicowane, a kryterium różnicowania było oparte na płci (strój męski – strój żeński). Powódka była zobowiązana do utrzymywania wyglądu wymaganego przez pracodawcę wobec osób płci żeńskiej, odmiennego od oczekiwanego od osób płci męskiej. Już to ustalenie wskazujące na ogólne zróżnicowanie warunków pracy powinno prowadzić do wynikającego z art. 183b § 1 k.p. przerzucania ciężaru dowodu na stronę pozwaną i poczynienia ustaleń w zakresie dowodów i twierdzeń zaproponowanych przez pracodawcę (art. 232 k.p.c.) co do obiektywnych motywów różnicowania pracowników oraz co do przedsięwzięcia proporcjonalnych środków dla osiągniecia obiektywnie uzasadnionego celu owej dyferencjacji. Dopiero po dokonaniu powyższych ustaleń faktycznych na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym, możliwe będzie rozważanie, czy skarżącej przysługuje roszczenie o odszkodowanie z tytułu naruszenia zasady równego niedyskryminacji w zatrudnieniu (art. 183d k.p.)."
REKLAMA
Podsumowanie
Podsumowując, zasadą jest, że pracodawca może regulować dress code w swojej firmie, ale powinien robić to zgodnie z prawem. Przede wszystkim, szanując dobra osobiste pracownika oraz zasady równego traktowania w zatrudnieniu. W przypadku różnicowania ubioru ze względu na płeć musi zgodnie z art. 183b § 1 Kodeksu pracy wykazać zgodność z prawem poprzez użycie środków właściwych, koniecznych i proporcjonalnych. Musi udowodnić, iż naruszając tę zasadę, kierował się obiektywnymi względami. Należy bowiem mieć na wzlędzie, iż pracodawca ma nie tylko obowiązek zapewnienia odpowiednich warunków pracy, ale również obowiązek dbałości, by dobra osobiste pracownika nie doznawały uszczerbku w związku z wykonywaniem pracy.
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

- Czytaj artykuły
- Rozwiązuj testy
- Zdobądź certyfikat
REKLAMA

![Odzież robocza a odzież ochronna - jakie są różnice? Jak i gdzie zapisać przydział odzieży pracownikom? [Przepisy BHP]](https://webp-konwerter.incdn.pl/eyJmIjoiaHR0cHM6Ly9nLmluZm9yLnBsL/3AvX2ZpbGVzLzM5MDQyMDAwL29kemllei/1vY2hyb25uYS1vZHppZXotcm9ib2N6YS1/iaHAtcm96bmljZS0zOTA0MTc2MC5qcGcifQ.jpg)

