Nieobecność w pracy. Jak się usprawiedliwić

Przyczynami usprawiedliwiającymi nieobecność pracownika w pracy są – poza zdarzeniami i okolicznościami określonymi przepisami prawa pracy – przypadki niemożności wykonywania pracy:

• wskazane przez pracownika i 
• uznane przez pracodawcę za usprawiedliwiające nieobecność w pracy.

Nieobecność w pracy usprawiedliwiona niezwłocznie

Pracownik ma obowiązek uprzedzić pracodawcę o przyczynie i przewidywanym okresie nieobecności w pracy, jeżeli przyczyna tej nieobecności jest z góry wiadoma lub możliwa do przewidzenia.

Jeżeli wystąpią przyczyny uniemożliwiające pracownikowi stawienie się do pracy, pracownik jest obowiązany zawiadomić pracodawcę o przyczynie swojej nieobecności i przewidywanym okresie jej trwania. 

Przepisy pozwalają na niedotrzymanie tego terminu, jeżeli jest to spowodowane szczególnymi okolicznościami, zwłaszcza obłożną chorobą pracownika połączoną z brakiem lub nieobecnością domowników albo innym zdarzeniem losowym. Po ustaniu przyczyn, które uniemożliwiały terminowe zawiadomienie pracodawcy o przyczynie i okresie nieobecności w pracy, pracownik ma obowiązek dokonać tego zawiadomienia niezwłocznie, jednak nie później niż drugiego dnia od ustania tych przyczyn.

W jakiej formie zawiadomić pracodawcę o nieobecności

Pracownik powinien zawiadomić pracodawcę o przyczynie nieobecności w pracy oraz jej okresie osobiście lub przez inną osobę, telefonicznie lub za pośrednictwem innego środka łączności albo drogą pocztową.  W tym ostatnim przypadku za datę zawiadomienia uważa się datę stempla pocztowego. 

Jeżeli jednak przepisy prawa pracy obowiązującego u danego pracodawcy (np. układ zbiorowy, regulamin) określają sposób zawiadomienia pracodawcy o przyczynie nieobecności w pracy, pracownik powinien dokonać zawiadomienia w tak określony sposób.

Nieobecność w pracy z powodów zdrowotnych

Dowodem usprawiedliwiającym nieobecność w pracy może być zaświadczenie lekarskie wystawione w sposób określony przepisami ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zgodnie z nimi zaświadczenie lekarskie jest wystawiane w formie dokumentu elektronicznego, który lekarz wystawiający zaświadczenie przekazuje na elektroniczną skrzynkę podawczą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Innym dowodem usprawiedliwiającym nieobecność w pracy z powodów zdrowotnych jest decyzja właściwego państwowego inspektora sanitarnego, wydana zgodnie z przepisami o zwalczaniu chorób zakaźnych – w razie odosobnienia pracownika z przyczyn przewidzianych tymi przepisami.

Nieobecność w pracy na wezwanie organu publicznego

Dowodem usprawiedliwiającym nieobecność pracownika w pracy jest również imienne wezwanie pracownika do osobistego stawienia się, wystosowane przez:

• organ właściwy w sprawach powszechnego obowiązku obrony, 
• organ administracji rządowej lub samorządu terytorialnego, 
• sąd, 
• prokuraturę, 
• policję lub 
• organ prowadzący postępowanie w sprawach o wykroczenia.

Za usprawiedliwioną w ten sposób może być uznana nieobecność pracownika wezwanego przez uprawniony organ w charakterze strony lub świadka w postępowaniu prowadzonym przed tym organem. Żeby nieobecność została usprawiedliwiona dokument przedstawiony przez pracownika  musi zawierać przy tym adnotację potwierdzającą stawienie się pracownika na wezwanie organu.

Nieobecność w pracy usprawiedliwiona przez pracownika

Usprawiedliwienie nieobecności w pracy może również nastąpić na podstawie oświadczenia złożonego pracodawcy przez pracownika. 

Oświadczenie pracownika może być usprawiedliwić jego nieobecność w pracy w razie:

• zaistnienia okoliczności uzasadniających konieczność sprawowania przez pracownika osobistej opieki nad zdrowym dzieckiem do lat 8 z powodu nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły, do których dziecko uczęszcza,
• choroby niani, z którą pracownik zawarł umowę uaktywniającą na podstawie przepisów ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, lub dziennego opiekuna, sprawujących opiekę nad dzieckiem pracownika (w takim przypadku do oświadczenia musi zostać załączona kopia zaświadczenia lekarskiego w formie elektronicznej albo wystawionego na zwykłym druku, stwierdzających niezdolność do pracy niani lub dziennego opiekuna, potwierdzone przez pracownika za zgodność z oryginałem).

Ponadto dowodem usprawiedliwiającym nieobecność pracownika w pracy może być jego oświadczenie potwierdzające odbycie podróży służbowej w godzinach nocnych, zakończonej w takim czasie, że do rozpoczęcia pracy nie upłynęło 8 godzin, w warunkach uniemożliwiających odpoczynek nocny.