Kategorie

Wyrok SN z dnia 8 grudnia 2005 r. sygn. I PK 125/05

Prokurent spółki handlowej może być uznany za osobę zarządzającą zakładem pracy w imieniu pracodawcy w rozumieniu art. 24126 § 2 w związku z art. 31 § 1 k.p.

Prokurent spółki handlowej może być uznany za osobę zarządzającą zakładem pracy w imieniu pracodawcy w rozumieniu art. 24126 § 2 w związku z art. 31 § 1 k.p.

Przewodniczący SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Józef Iwulski, Roman Kuczyński (sprawozdawca).

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2005 r. sprawy z powództwa Antoniego P. przeciwko „Z. B.-B." SA w B.-B. o zapłatę, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej z dnia 24 listopada 2004 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Reklama

Pozwana spółka - Z. B.-B. SA w B.-B. odmówiła powodowi Antoniemu P. prawa do nagrody jubileuszowej za 35 lat pracy, które wynikało z postanowień zakładowego układu zbiorowego. Podstawą takiego stanowiska pozwanej był fakt pełnienia przez powoda funkcji dyrektora do spraw produkcji i usług oraz niespełnienie warunku w postaci 35-letniego okresu pracy. W ocenie pracodawcy stanowisko, które zajmował powód, należało do grupy stanowisk osób zarządzających zakładem pracy w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy, a zgodnie z art. 24126 § 2 k.p. układ zakładowy nie może określać warunków wynagrodzenia pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy.

Reklama

Antoni P. wniósł o zasądzenie od pozwanego 18.900,00 zł tytułem nagrody jubileuszowej podnosząc, że nieuzasadniona była odmowa wypłaty mu nagrody, bowiem zakładowy układ zbiorowy przewiduje, że system ustanowiony w układzie nie obejmuje zasad wynagradzania dyrektora naczelnego, głównego księgowego oraz dyrektorów pionów ponieważ odnosi się to tylko do płac zasadniczych i premii, a normy dotyczące nagród jubileuszowych są podstawą roszczeń wyjętych spod zakresu regulacji wstępnych układu, tym bardziej że nagroda taka została wypłacona głównej księgowej i innemu prokurentowi, a jedynie powodowi odmówiono jej wypłaty a nie jest on osobą zarządzającą pozwanym, lecz kieruje tylko kilkoma jego działami.

Wyrokiem w dniu 10 maja 2004 r. Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej oddalił powództwo. Sąd ustalił, iż u pozwanego obowiązywał zakładowy układ zbiorowy z dnia 28 czerwca 2001 r. Zgodnie z art. 4 ust. 4 układu - zakładowy system wynagradzania nie obejmował zasad wynagradzania dyrektora naczelnego, dyrektorów pionów, głównego księgowego w zakresie płac zasadniczych i premii. Wynagrodzenia dla nich ustalał zarząd spółki. W wykazie stanowisk wraz z taryfikatorem pracy nie przypisano stawki dyrektora naczelnego, dyrektorów pionów, głównego księgowego - wskazano, iż te stanowiska są określone odrębnymi zasadami. Ponadto w myśl wyżej wymienionego układu nagrodę jubileuszową oblicza się według zasad obowiązujących przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, po 35 latach pracy jako 350 % podstawy wymiaru. W razie rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracownikowi, któremu do nabycia prawa do nagrody brakuje mniej niż 12 miesięcy, licząc od dnia rozwiązania stosunku pracy, nagrodę jubileuszową wypłaca się w dniu rozwiązania stosunku pracy. Poza wymienionym układem u pozwanego obowiązywał regulamin organizacyjny, w którym określono zasady zarządzania spółką, strukturę organizacyjną oraz zasady funkcjonowania; w rozdziale II Regulaminu stwierdzono m. in. w § 9 pkt 1, że spółka zarządzana jest przy pomocy następujących pionów organizujących 1) Dyrektora Naczelnego 2 ) Dyrektora do spraw Targów i Szkolenia 3 ) Dyrektora do spraw Usług i Produkcji oraz 4) Głównego Księgowego. W Spółce obowiązywała zasada jednoosobowego kierownictwa, zgodnie z którą na czele każdej jednostki organizacyjnej stał kierownik, a każdy pracownik podlegał zwierzchnikowi, od którego otrzymywał polecenia służbowe i przed nim ponosił odpowiedzialność. Dyrektorów pionów i głównego księgowego ustanawiał zarząd i przed nim ponosili oni odpowiedzialność. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd zważył, iż skoro powód w dniu 31 grudnia 2003 r. posiadał status osoby zarządzającej zakładem pracy, ponieważ piastował stanowisko dyrektora pionu podległe bezpośrednio zarządowi, to zgodnie z treścią art. 24126 § 2 k.p. nie stosowało się do niego postanowień Zakładowego Układu Zbiorowego.

Od wyroku Sądu Rejonowego apelację wniósł powód, zaskarżając orzeczenie w całości, zarzucając mu sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że powód jest osobą zarządzającą w imieniu pracodawcy zakładem pracy, chociaż przeprowadzone w toku postępowania dowody świadczą, iż powód taką osobą nie jest, oraz naruszenie art. 24126 § 2 k.p., przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że zasady wynagradzania, o których mowa w tym przepisie, nie obejmują nagrody jubileuszowej i w konsekwencji naruszenie przepisów art. 3 i 4 ust. 4 zakładowego układu zbiorowego pracy przez uznanie, że powodowi nie przysługuje prawo do nagrody jubileuszowej. Stawiając powyższy zarzut powód wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i zasądzenie od pozwanego kwoty 18.900,00 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 stycznia 2004 r. oraz kosztów procesu za obie instancje, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sąd Okręgowy uwzględnił apelację powoda. Podzielając stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 26 marca 2002 r., I PKN 933/00 (OSNP 2004 nr 5, poz. 80) uznał, że w przypadku spółki kapitałowej osobami zarządzającymi zakładem pracy będą jedynie te z osób zarządzających takim zakładem, które czynią to w imieniu spółki jako osoby prawnej. Stosując powyższe kryteria do powoda Sąd stwierdził, iż kierowany przez niego pion organizacyjny - usług i produkcji - nie może zostać uznany za pracodawcę w rozumieniu art. 3 k.p., a powód za osobę posiadającą uprawnienia do samodzielnego zatrudniania pracowników, w szczególności do zawierania i rozwiązywania umów o pracę, a skoro powód nie posiadał takich uprawnień, to nie może zostać zakwalifikowany jako osoba zarządzająca w rozumieniu art. 24126 § 2 k.p. Z tych względów do powoda znajdują zastosowanie postanowienia zakładowego układu pracy z dnia 28 czerwca 2001 r., w szczególności - niewyłączony expressis verbis wobec dyrektorów pionu art. 4 ust. 4 - załącznik nr 8, zgodnie z którym, (jak stanowi ust. 12), gdy do nabycia prawa do nagrody brakuje mniej niż 12 miesięcy, licząc od dnia rozwiązania stosunku pracy, nagrodę jubileuszową wypłaca się w dniu rozwiązania stosunku pracy.

Od powyższego orzeczenia pozwany wniósł kasację, wskazując jako jej podstawy naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 24126 § 2 k.p. i przyjęcie, że powód nie był osobą zarządzającą zakładem pracy, a tym samym przysługiwało mu prawo do wypłaty nagrody jubileuszowej, tj. że zachodzi przesłanka wynikająca z art. 3931 pkt 1 k.p.c., oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 383 k.p.c., poprzez uwzględnienie w wyroku rozszerzenia żądania pozwu, które zostało dokonane w postępowaniu apelacyjnym, o zasądzenie odsetek ustawowych, tj. że zachodzi przesłanka wynikająca z art. 3931 pkt 2 k.p.c. Wniosek o rozpoznanie kasacji uzasadniono oczywistym naruszeniem prawa poprzez przyjęcie, iż osoba zajmująca stanowisko dyrektora pionu organizacyjnego w zakładzie pracy i jednocześnie będąca prokurentem tejże spółki akcyjnej, nie jest osobą zarządzającą zakładem pracy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty podniesione w kasacji strony pozwanej okazały się zasadne. Sąd drugiej instancji uznając, iż powód nie mógł być uznany za pracodawcę w rozumieniu art. 3 k.p. - między innymi z powodu tego, że nie posiadał uprawnień do samodzielnego zatrudniania pracowników, a tym samym nie mógł być zakwalifikowany jako osoba zarządzająca w rozumieniu art. 24126 § 2 k.p. - pominął bowiem okoliczność pełnienia przez powoda funkcji prokurenta w spółce akcyjnej. Instytucja prokury na płaszczyźnie Kodeksu spółek handlowych powoduje ściśle określone skutki prawne. Zgodnie z art. 368 k.s.h., zarząd prowadzi sprawy spółki akcyjnej i reprezentuje spółkę. Jeżeli zarząd jest wieloosobowy, sposób reprezentowania określa statut spółki. Jeżeli statut spółki nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem (art. 373 § 1 k.s.h.). W rozpoznawanej sprawie powód pełnił funkcję prokurenta, a spółka miała zarząd wieloosobowy. Statut spółki w § 21 stanowił, że czynności nieprzekraczające zwykłego zarządu mogą dokonywać samodzielnie członkowie zarządu lub prokurenci, poza tym statut nie odbiegał od ogólnych postanowień kodeksu spółek handlowych w zakresie reprezentacji spółki. Oznacza to, że w imieniu spółki, bez żadnych ograniczeń, a więc także w sprawach z zakresu prawa pracy, do składania oświadczeń woli w imieniu spółki, w tym także oświadczeń o rozwiązaniu umów o pracę, wymagane było współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. Tak więc powód, działając jako prokurent pozwanej Spółki, łącznie z drugim członkiem jej zarządu, mógł korzystać z wyżej wymienionego uprawnienia do zarządzania spółką. Dlatego Sąd drugiej instancji powinien ustalić, czy powód był członkiem organu zarządzającego w rozumieniu art. 31 § 1 k.p. Ponadto wskazać należy, że Sąd drugiej instancji, jak wynika z uzasadnienia wyroku, nie kwestionuje, iż art. 24126 § 2 k.p. uznaje za osoby zarządzające spółką, osoby które reprezentują spółkę na podstawie przepisów regulujących jej ustrój.

Słuszny jest zarzut kasacji dotyczący naruszenia przepisów postępowania cywilnego w związku z rozszerzeniem żądania pozwu dokonanym w postępowaniu apelacyjnym, o zasądzenie odsetek ustawowych. Faktem jest, że w sprawach o roszczenia pracowników sąd orzeka o roszczeniach, które wynikają z faktów przytoczonych przez pracownika także wówczas, gdy roszczenie nie było objęte żądaniem lub gdy było zgłoszone w rozmiarze mniejszym niż usprawiedliwiony wynikiem postępowania. Jednak powyższe nie uzasadnia jeszcze zasadności takiego zarzutu w postępowaniu apelacyjnym. W postępowaniu apelacyjnym przepis art. 4771 § 1 k.p.c. nie ma zastosowania, a rozszerzenie powództwa, poza przypadkami określonymi w art. 383 k.p.c. jest niedopuszczalne. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r., I PKN 419/98, OSNAPiUS 1999 nr 24, poz. 783).

Z powyższych motywów Sąd Najwyższy - na podstawie art. 39313 § 1 k.p.c. - orzekł jak w sentencji wyroku.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?