Kategorie

Nielegalny strajk

Marek Rotkiewicz
Marek Rotkiewicz
Pracodawca ma prawo zwolnić pracownika biorącego udział w nielegalnym strajku. Jednocześnie może domagać się odszkodowania za szkodę poniesioną w jego wyniku.

Spór zbiorowy pracowników z pracodawcą lub pracodawcami może dotyczyć warunków pracy, płacy lub świadczeń socjalnych oraz praw i wolności związkowych pracowników lub innych grup, którym przysługuje prawo zrzeszania się w związkach zawodowych (art. 1 ustawy z 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych; zwanej dalej ustawą). Strajk może polegać na zbiorowym powstrzymywaniu się pracowników od wykonywania pracy w celu rozwiązania sporu dotyczącego wymienionych interesów.

Reklama

Nie jest dopuszczalne prowadzenie sporu zbiorowego w celu poparcia indywidualnych żądań pracowniczych, jeżeli ich rozstrzygnięcie jest możliwe w postępowaniu przed organem rozstrzygającym spory o roszczenia pracowników (sądem, sądem polubownym).

Prawa i interesy zbiorowe pracowników wskazane powyżej są reprezentowane przez związki zawodowe. Nielegalność strajku powstanie siłą rzeczy zawsze wówczas, gdy jest on inicjowany przez jakiekolwiek pozazwiązkowe przedstawicielstwa pracownicze.

WAŻNE!

Ustawa zakazuje zaprzestania pracy w wyniku akcji strajkowej na stanowiskach pracy, urządzeniach i instalacjach, na których zaniechanie pracy zagraża życiu i zdrowiu ludzkiemu lub bezpieczeństwu państwa (art. 19 ustawy).

Kiedy strajk jest nielegalny

Jeżeli spór dotyczy treści układu zbiorowego pracy lub innego porozumienia, którego stroną jest organizacja związkowa, wszczęcie i prowadzenie sporu o zmianę układu lub porozumienia może nastąpić nie wcześniej niż z dniem ich wypowiedzenia. Spór zbiorowy wszczęty przed tym dniem jest nielegalny.

Nielegalny będzie także strajk solidarnościowy zorganizowany przez związek zawodowy działający w innym zakładzie pracy, który nie spełnia wymogów wskazanych w art. 22 ustawy, czyli:

  • odbywa się w obronie praw i interesów pracowników, którzy mają prawo do strajku,
  • przekracza połowę dnia roboczego.
Reklama

Bardzo istotne znaczenie ma to, że strajk jest ostatecznym środkiem walki o interesy pracowników. Absolutnie nie może zostać ogłoszony przed wyczerpaniem procedury prowadzenia sporu zbiorowego wskazanej w art. 7-14 ustawy. Akcja strajkowa jest możliwa dopiero jako zakończenie nieudanych działań polubownych.

Wyjątkowo strajk może być zorganizowany, jeżeli bezprawne działanie pracodawcy uniemożliwiło przeprowadzenie rokowań lub mediacji, a także w wypadku gdy pracodawca rozwiązał stosunek pracy z prowadzącym spór działaczem związkowym.

Przykład

Pracodawca nie udzielił przedstawicielom związkowym informacji o sytuacji ekonomicznej zakładu pracy. W takim przypadku możemy mówić o działaniach pracodawcy uniemożliwiających przeprowadzenie rokowań lub mediacji.

Przy podejmowaniu decyzji o ogłoszeniu strajku podmiot reprezentujący interesy pracowników powinien wziąć pod uwagę współmierność żądań do strat związanych ze strajkiem. Naruszenie tej zasady - skutkujące nielegalnością strajku - to np. wysuwanie nierealnych żądań ekonomicznych.

Konsekwencje dyscyplinarne

Jedynie udział w strajku zorganizowanym zgodnie z przepisami ustawy nie stanowi naruszenia obowiązków pracowniczych. W konsekwencji udział w jakimkolwiek innym strajku, tzn. strajku, który nie wypełnia wymagań stawianych przez ustawę, jest naruszeniem obowiązków pracowniczych.

W zakresie odpowiedzialności pracowniczej warto przede wszystkim pamiętać o tezie wyroku Sądu Najwyższego z 7 lutego 2007 r. (I PK 209/06), w którym Są stwierdził, że strajk może być nielegalny w różnym stopniu, w zależności od zakresu i wagi naruszenia przepisów ustawy, a stopień nielegalności strajku (naruszenia przepisów ustawy) ma istotny wpływ na odpowiedzialność za jego zorganizowanie, kierowanie akcją strajkową lub udział w strajku.

Podstawowym obowiązkiem pracownika jest świadczenie pracy na rzecz pracodawcy, który go zatrudnia. Niewykonywanie pracy może zostać zatem uznane za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i skutkować zwolnieniem dyscyplinarnym. W orzecznictwie rozróżnia się w tym zakresie jednak sytuację uczestników strajku od jego organizatorów. Udział biernych uczestników strajku nabiera cech ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych wówczas, gdy mają oni pełną świadomość bezprawności swego postępowania. Pomimo otrzymywanych ostrzeżeń i wezwań do zaniechania dalszego udziału w strajku kontynuowali go. Osoby organizujące strajk niezgodnie z przepisami ustawy i nim kierujące muszą jednak zostać uznane za w pełni świadome jego nielegalności - muszą znać zasady ustawowe w tym zakresie (wyrok SN z 18 marca 1992 r., I PRN 11/92).

Należy również pamiętać, że do stażu pracy pracownika wliczamy tylko okres udziału w legalnym strajku. W związku z tym okres niewykonywania pracy w związku z udziałem w strajku nielegalnym będzie wyłączony z jego stażu pracy.

Przykład

Pracownik zatrudniony 5 marca (jest to jego pierwsza praca zawodowa) uczestniczył w nielegalnym strajku od 20 do 29 marca. W związku z tym, że urlop wypoczynkowy w wymiarze cząstkowym przypada po przepracowaniu miesiąca, w tym przypadku moment nabycia prawa do tego urlopu zostanie przesunięty o 10 dni - okres strajku, który nie będzie wliczany do stażu pracy pracownika.

Odpowiedzialność publiczna

Grzywnie albo karze ograniczenia wolności podlega osoba, która kieruje strajkiem lub inną akcją protestacyjną zorganizowaną wbrew przepisom ustawy. Do odpowiedzialności w związku z tym może być pociągnięty nie tylko działacz związkowy, ale także np. pracownik niezrzeszony w związku zawodowym, osoba spoza zakładu pracy. W praktyce każda osoba może kierować nielegalnym strajkiem.

Odpowiedzialność odszkodowawcza

Za szkody wyrządzone strajkiem lub inną akcją protestacyjną zorganizowaną wbrew przepisom ustawy organizator ponosi odpowiedzialność na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. Podstawą odpowiedzialności jest powstanie szkody po stronie pracodawcy, która musi zostać dookreślona co do swojej wartości (pracodawca nie może skutecznie dochodzić szkody abstrakcyjnej).

Pojęcie szkody obejmuje zarówno stratę (np. konieczność zapłaty kary umownej w związku z niezrealizowanym przez pracodawcę zamówieniem), jak też utracone korzyści (np. brak możliwości wystąpienia w przetargu o udzielenie zamówienia publicznego). Odpowiedzialność nie jest tutaj kwotowo ograniczona. Nawet jeśli mówimy o pracowniku, to nie znajduje zastosowania ograniczenie odpowiedzialności do wysokości trzech wynagrodzeń miesięcznych. W tym przypadku mamy bowiem do czynienia ewidentnie z winą umyślną.

Podstawa prawna:

  • art. 1, 7-14, 19, 22 ustawy z 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (DzU nr 55, poz. 236 ze zm.),
  • wyroki Sądu Najwyższego:

- z 7 lutego 2007 r. (I PK 209/06, OSNP 2008/5-6/65),

- z 18 marca 1992 r. (I PRN 11/92, niepubl.).

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?