Świadczenie w przypadku śmierci osoby z niepełnosprawnością

• W sprawie chodziło o przyznanie świadczenia wspierającego
• Przez ile świadczenie wspierające po śmierci osoby uprawnionej do świadczenia?
• Postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 12 grudnia 2025 r., sygn. II SAB/Gl 191/25
• Świadczenie wspierające a śmierć osoby niepełnosprawnej

W sprawie chodziło o przyznanie świadczenia wspierającego

Na wstępie warto przypomnieć czym jest świadczenie wspierające, bo właśnie w niniejszej sprawie chodziło o to świadczenie. Podstawą prawną dla świadczenia wspierającego jest ustawa o świadczeniu wspierającym z dnia 7 lipca 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429, dalej jako: ustawa). Świadczenie wspierające, w odróżnieniu od świadczeń opiekuńczych przeznaczonych dla opiekuna osoby wymagającej opieki jest świadczeniem kierowanym bezpośrednio do osoby z niepełnosprawnościami. Uprawnionymi do świadczenia są osoby legitymujące się odpowiednim orzeczeniem potwierdzającym niepełnosprawność oraz decyzją ustalającą odpowiedni poziom potrzeby wsparcia.

Jak podkreślano w uzasadnieniu do ustawy, wdrażając ją: "Wsparcie osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin stanowi jeden z priorytetów działań Rządu, który dokonał znaczącej zmiany dotychczasowej polityki w tym zakresie. Budowa i zapewnienie funkcjonowania odpowiedniego systemu wsparcia jest zadaniem trudnym, wymagającym odpowiednich nakładów i struktur. Niemniej konieczność jego zapewnienia nie ulega wątpliwości. System wsparcia powinien mieć na celu pomoc osobom, które jej najbardziej wymagają, ze względu na ich indywidualną sytuację.

W polskim systemie prawnym istnieje podział na wsparcie kierowane wprost do indywidualnych osób niepełnosprawnych oraz do ich rodzin. Osoby niepełnosprawne mogą korzystać m.in. z instrumentów określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 100, z późn. zm.). Odrębny system wynika z przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. 390), zwanej dalej „ustawą o świadczeniach rodzinnych”. Rozwiązania określone w tej ustawie skierowane są m.in. do rodzin i opiekunów osób z niepełnosprawnościami. Podstawowym instrumentem wspierającym rodziny i opiekunów osób z niepełnosprawnościami są świadczenia opiekuńcze, tj. świadczenie pielęgnacyjne oraz specjalny zasiłek opiekuńczy – adresowane do osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (nie można pobierać obu świadczeń łącznie).".

Przez ile świadczenie wspierające po śmierci osoby uprawnionej do świadczenia?

Przepis art. 4 ust. 3 ustawy przewidział, że w razie śmierci osoby, o której mowa w art. 3 ust. 2, świadczenie wspierające pobierane przez tę osobę przysługuje osobie wspólnie z nią zamieszkującej i gospodarującej za pełny miesiąc, w którym nastąpił zgon, o ile świadczenie to nie zostało za ten miesiąc wypłacone już osobie, o której mowa w art. 3 ust. 2.

Przepis ten reguluje uprawnienie do wypłaty niezrealizowanego świadczenia, statuując przesłanki podmiotowe. Jednakże powołany przepis, ogranicza też zakres czasowy wypłaty świadczenia wspierającego jako niezrealizowanego. Zgodnie z jednoznacznym brzmieniem powołanego przepisu wypłaty świadczenia wspierającego jako niezrealizowanego można domagać się tylko za miesiąc, w którym nastąpił zgon osoby, której przysługuje świadczenie wspierające. Zatem żądanie wypłaty świadczenia wspierającego należnego zmarłemu uprawnionemu za inny - dłuższy okres nie jest możliwe wobec jednoznacznej regulacji prawnej zwartej w art. 4 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym.”

Postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 12 grudnia 2025 r., sygn. II SAB/Gl 191/25

Jedną z bardziej aktualnych spraw w zakresie świadczenia wspierającego jest sprawa rozstrzygana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. G. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w przedmiocie wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia,WSA postanowił umorzyć postępowanie. Po zmarłej osobie bliskiej, z niepełnosprawnością nie wypłacono więc świadczenia wspierającego.

Świadczenie wspierające a śmierć osoby niepełnosprawnej

Decyzja ustalająca potrzeby wsparcia jest rozstrzygnięciem ściśle związanym z osobą niepełnosprawną i dotyczącym wyłącznie jej interesu prawnego. Dlatego też wobec śmierci ww. osoby (strony postępowania) postępowanie to podlega umorzeniu – wskazał WSA w Gliwicach w postanowieniu z 12 grudnia 2025 r.

Jak wskazuje Legalis.pl: "Pismem z 3.10.2025 r. T.G. (dalej: Strona Skarżąca) wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności (dalej: Organ) w przedmiocie wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. W odpowiedzi na przedmiotową skargę Organ oświadczył, że Strona Skarżąca zmarła 20.10.2025 r., a 3.12.2025 r. do WSA w Gliwicach wpłynął odpis skrócony aktu zgonu Strony Skarżącej, potwierdzający powyższą okoliczność. (...)

Z umorzeniem postępowania mamy do czynienia w przypadku bezprzedmiotowości tego postępowania. Jak wskazuje się w orzecznictwie, postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego toku wystąpią zdarzenia powodujące, iż przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna (wyrok NSA z 27.5.2008 r., II FSK 487/07). Następuje to m.in. w sytuacji śmierci strony postępowania, co też miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.".