Kategorie

Kiedy i na jakich zasadach przysługuje odprawa pośmiertna

Tomasz Dróżdż
Jednym z podstawowych uprawnień przewidzianych w Kodeksie pracy jest odprawa pośmiertna. Przysługuje ona w określonej wysokości wskazanym członkom rodziny zmarłego pracownika.

Odprawa pośmiertna jest szczególnego rodzaju jednorazowym świadczeniem pieniężnym wynikającym ze stosunku pracy, wypłacanym przez pracodawcę rodzinie zmarłego pracownika (uchwała SN z 15 grudnia 1975 r., I PZP 46/75, OSN 1976/6/123). Przysługuje ona rodzinie pracownika, jeżeli śmierć pracownika nastąpiła w czasie trwania stosunku pracy lub w czasie pobierania po jego rozwiązaniu zasiłku z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby (art. 93 k.p.).

Pracodawca nie wypłaca odprawy tylko w przypadku, gdy:

• pracownik nie miał małżonka lub członków rodziny spełniających kryteria do uzyskania renty rodzinnej z FUS,

• pracodawca ubezpieczył pracownika na życie, a wypłacone odszkodowanie jest co najmniej równe przysługującej odprawie.

Prawo do odprawy pośmiertnej jest ściśle związane z osobami, które ustawodawca wskazał jako uprawnione do jej otrzymania. Jeżeli pracownik nie posiadał w chwili śmierci rodziny, pracodawca nie jest zobowiązany do wypłaty tego świadczenia.

Pracodawca nie jest również zobowiązany do wypłaty odprawy, jeśli zawarł z zakładem ubezpieczeń umowę ubezpieczenia pracownika na życie. W razie śmierci takiego pracownika członkowie rodziny otrzymają odszkodowanie od ubezpieczyciela. Dopiero w przypadku, gdy kwota odszkodowania otrzymana od ubezpieczyciela jest niższa od kwoty przysługującej odprawy, pracodawca jest obowiązany wypłacić rodzinie kwotę stanowiącą różnicę między tymi świadczeniami (art. 93 § 7 k.p.).

Krąg uprawnionych do odprawy pośmiertnej

Osobami uprawnionymi do odprawy pośmiertnej są:

• małżonek,

• inni członkowie rodziny spełniający warunki wymagane do uzyskania renty rodzinnej w myśl przepisów o emeryturach i rentach z FUS (art. 93 § 4 k.p.).

Jeśli prawo do odprawy pośmiertnej przysługuje większej liczbie osób, wówczas pracodawca ma obowiązek wypłacić ją w pełnej wysokości, dzieląc jej kwotę na równe części między wszystkich uprawnionych członków rodziny (art. 93 § 5 k.p.). Natomiast jeżeli po zmarłym pracowniku pozostała tylko jedna osoba uprawniona, pracodawca wypłaca połowę przysługującej odprawy (art. 93 § 6 k.p.).

Wysokość odprawy

Wysokość odprawy zależy od stażu pracy pracownika u danego pracodawcy (art. 93 § 2 k.p.).

Została ona ustalona następująco:

• jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 10 lat - przysługuje 1-miesięczne wynagrodzenie,

• jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 10 lat - przysługuje 3-miesięczne wynagrodzenie,

• jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 15 lat - przysługuje 6-miesięczne wynagrodzenie.

Należy podkreślić, że do okresu zatrudnienia u danego pracodawcy wlicza się poprzednie zatrudnienie, jeżeli zmiana pracodawcy nastąpiła poprzez przejście zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę w trybie art. 231 k.p.

Zasady obliczania odprawy pośmiertnej

Przy ustalaniu wysokości odprawy pośmiertnej stosuje się zasady obowiązujące przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Oznacza to, że należy zastosować przepisy rozporządzenia z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (DzU nr 2, poz. 14 ze zm.). Składniki wynagrodzenia określone w stawce miesięcznej w stałej wysokości uwzględnia się w wysokości należnej w momencie nabycia prawa do odprawy (§ 7 ww. rozporządzenia).

Składniki wynagrodzenia przysługujące pracownikowi za okresy nie dłuższe niż 1 miesiąc uzyskane przez pracownika w okresie 3 miesięcy od wygaśnięcia stosunku pracy uwzględnia się przy ustalaniu odprawy w przeciętnej wysokości z okresu 3 miesięcy (§ 8 ww. rozporządzenia).

Składniki wynagrodzenia przysługującego pracownikowi za okresy dłuższe niż 1 miesiąc wypłacone w okresie 12 miesięcy przed wygaśnięciem stosunku pracy uwzględnia się również w przeciętnej wysokości z tego okresu.

Przykład

Pracownik zmarł w lipcu 2008 r. W trakcie zatrudnienia jego wynagrodzenie zasadnicze wynosiło 2500 zł. Ponadto przysługiwał mu stały miesięczny dodatek stażowy w wysokości 600 zł. W kwietniu otrzymał 120 zł dodatku prowizyjnego, w maju 200 zł, w czerwcu zaś 180 zł. Pracownik legitymował się 11-letnim okresem zatrudnienia u tego pracodawcy oraz 6-letnim okresem pracy u pracodawcy przejętego przez aktualnego pracodawcę na zasadach art. 231k.p. Pracownik pozostawił żonę, nie miał dzieci.

Wynagrodzenie w stałej wysokości uwzględnia się w podstawie obliczenia odprawy w wysokości należnej w miesiącu nabycia do niej prawa.

Podobnie należy potraktować dodatek stażowy.

2500 zł + 600 zł = 3100 zł

Zmienny dodatek prowizyjny należy przyjąć w przeciętnej wysokości z 3 miesięcy poprzedzających miesiąc nabycia prawa do odprawy.

120 zł + 200 zł + 180 zł = 500 zł

500 zł : 3 = 166,67 zł

Sumujemy wynagrodzenie pracownika za 1 miesiąc będące podstawą obliczenia odprawy pośmiertnej.

3100 zł + 166,67 zł = 3266,67 zł

Do okresu zatrudnienia u aktualnego pracodawcy wlicza się poprzednie zatrudnienie, ponieważ nastąpiło przejście zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę w trybie art. 231k.p. Oznacza to, że pracownikowi zaliczamy 6 lat pracy u poprzedniego pracodawcy.

11 lat + 6 lat = 16 lat

Pracownik legitymował się 16-letnim stażem zatrudnienia w firmie, a zatem rodzinie zmarłego pracownika przysługuje odprawa pośmiertna w wysokości 6-miesięcznego wynagrodzenia.

3266,67 zł x 6 = 19 600,02 zł

Żona jako jedyny członek rodziny powinna otrzymać połowę odprawy.

19 600,02 zł x 50% = 9800,01 zł

Tak obliczoną odprawę wypłaca się żonie - uprawionemu członkowi rodziny.

WaŻne!

Odprawy pośmiertnej nie uważa się za przychód ze stosunku pracy, a zatem nie podlega ona opodatkowaniu. Nie wchodzi także w skład podstawy wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne.

Tomasz Dróżdż 

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Potrącenie zaległości ZUS z emerytury od 2022 r.

    Potrącenie zaległości składkowych z emerytury, renty i zasiłku będzie możliwe od 2022 r. ZUS odliczy składkę zdrowotną, podatek i należności składkowe nieopłacone w terminie. Do jakiej wysokości?

    Niemcy: niezaszczepieni bez rekompensaty za czas kwarantanny

    Niezaszczepieni nie otrzymają rekompensaty za czas kwarantanny. Nowe przepisy w Niemczech zaczną obowiązywać od 1 listopada 2021 r.

    Praca zdalna a work-life balance

    Praca zdalna a work-life balance - za dużo work i za mało life? Z badania "Candidate Pulse" wynika, ze praca zdalna zachwiała balansem między życiem prywatnym i zawodowym. Pracownicy odczuwają również więcej presji ze strony pracodawców.

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid [VIDEO]

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid? Najpewniej tak, ale na zasadzie dobrowolności. Co to oznacza? Na to i inne pytania odpowiada Stanisław Szwed, wiceminister pracy, polityki społecznej i rodziny.

    Obniżenie wieku emerytalnego jako fatalna decyzja [VIDEO]

    Obniżenie wieku emerytalnego było fatalną decyzją. Ekonomiści negatywnie oceniają niższy i zróżnicowany dla kobiet i mężczyzn wiek emerytalny w Polsce.

    Co pandemia uświadomiła menadżerom? [VIDEO]

    Pandemia a zarządzanie - co kryzys wywołany pandemią uświadomił menadżerom? Okazało się, że kapitał ludzki jest niezwykle ważny. Duże znaczenie ma także zdolność do szybkich zmian.

    Kodeks pracy art. 30

    Kodeks pracy w art. 30 wylicza sposoby rozwiązania umowy o pracę: porozumienie stron, wypowiedzenie, dyscyplinarka i upływ czasu.

    Kontroferta dla pracownika - co to jest?

    Kontroferta dla pracownika - co to jest i w jakim celu się ją stosuje? Czy warto przyjąć kontrofertę?

    Jesienna rekrutacja w logistyce - jak zachęcić do pracy w firmie?

    Startuje jesienna rekrutacja w logistyce. Jakich pracowników brakuje? Jak zachęcić do pracy w danej firmie? Co przyciąga pracowników?

    Kontrole PIP na małych budowach 2021 - wyniki

    Kontrole PIP na małych budowach zostały wzmożone w 2021 r. Z danych statystycznych wynika, że to właśnie na małych budowach jest najwięcej wypadków przy pracy. Jakie są wyniki kontroli PIP?

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców przez cały rok

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców nie są sezonowe. Przypomina o tym PIP w kampanii "Prawa przez cały rok". Jak zatrudnić cudzoziemca na podstawie zezwolenia na pracę sezonową? Czym jest umowa o pomocy przy zbiorach?

    Europejskie Porozumienie dotyczące aktywnego starzenia się

    Europejskie Porozumienie podpisane w 2017 r. dotyczy aktywnego starzenia się i podejścia międzypokoleniowego w pracy. Realizując je, w Polsce powstało "Porozumienie strony pracowników oraz strony pracodawców RDS na rzecz aktywnego starzenia". Wypracowano w nim szereg rozwiązań na rzecz aktywnego starzenia się.

    Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2021?

    Kiedy jest zmiana czasu na zimowy w 2021 r.? Czy ostatni raz przestawiamy zegarki jesienią? Jak zmiana czasu wpływa na czas pracy w nocy?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę w sobotę, niedzielę

    Wypłata wynagrodzenia za pracę to podstawowy obowiązek pracodawcy. Co w przypadku, gdy dzień wypłaty wynagrodzenia wypada w sobotę lub niedzielę?

    Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na 4 falę covid?

    4 fala covid przewidywana jest na jesień 2021 r. Statystyki wskazują na tendencję wzrostową zakażeń. Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na ten trudny czas?

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.