9,5 tys. zwolnień lekarskich z kodem C i liczba ta rośnie z każdym rokiem. Kontrola trzeźwości pracowników powinna odbywać się standardowo

• Kontrola trzeźwości w pracy
• 9,5 tys. zwolnień lekarskich z kodem C
• Kontrola trzeźwości powinna być standardem
• Nietrzeźwy pracownik to dużo problemów
• Prawo do kontroli trzeźwości a PIP
• Podsumowanie

Kontrola trzeźwości w pracy

Od lutego 2023 r. pracodawcy mogą prowadzić prewencyjne kontrole trzeźwości pracowników. W wielu organizacjach regulaminy zostały zaktualizowane, procedury wdrożone, sprzęt zakupiony. Jednak z perspektywy HR i BHP największym wyzwaniem nie jest dziś samo badanie, lecz skuteczne zarządzanie ryzykiem operacyjnym i odpowiedzialnością pracodawcy. Temat trzeźwości w miejscu pracy to nie kwestia wizerunku. To kwestia bezpieczeństwa, kosztów i odpowiedzialności prawnej.

9,5 tys. zwolnień lekarskich z kodem C

Z danych ZUS wynika, że w 2024 r. wystawiono 9,5 tys. zwolnień lekarskich z kodem C (niezdolność do pracy spowodowana nadużyciem alkoholu) – to wzrost o niemal 45 proc. względem 2023 r. Łącznie przełożyło się to na 99,6 tys. dni absencji. W pierwszym półroczu 2025 r. lekarze wystawili już blisko 5 tys. takich zaświadczeń, obejmujących ponad 50 tys. dni nieobecności.

Jednocześnie – według danych Biura Ruchu Drogowego KGP – w 2024 r. ujawniono 92 324 nietrzeźwych kierujących, choć trend jest spadkowy wobec lat wcześniejszych. Wzrost liczby kontroli (ponad 16 mln badań trzeźwości w 2024 r.) pokazuje, że prewencja działa – ale wymaga konsekwencji i systemowego podejścia. W kontekście zakładów produkcyjnych, transportu, logistyki czy budownictwa oznacza to jedno: ryzyko nie znika samo. Trzeba nim zarządzać.

Kontrola trzeźwości powinna być standardem

W praktyce wiele organizacji wprowadza kontrole trzeźwości dopiero po incydencie – wypadku, szkodzie, zgłoszeniu. Tymczasem prawo daje dziś możliwość działań prewencyjnych. Alicja Milewska, ekspertka BEAN – firmy dostarczającej i kalibrującej alkomaty dla firm oraz instytucji, wskazuje na powtarzalny schemat: – Największe napięcia pojawiają się tam, gdzie kontrola trzeźwości jest wdrażana w reakcji na zdarzenie. W organizacjach, które traktują ją jako element stałego systemu bezpieczeństwa – podobnie jak szkolenia BHP czy przeglądy techniczne – opór jest znacznie mniejszy, a procedura staje się naturalnym standardem. Z perspektywy compliance kluczowe są: równość zasad, brak uznaniowości i czytelna dokumentacja.

Nietrzeźwy pracownik to dużo problemów

Dla HR i BHP temat trzeźwości to nie tylko absencja. To również:

• wypadki przy pracy,
• przestoje produkcyjne,
• odpowiedzialność cywilna i karna,
• utrata kontraktów w branżach regulowanych,
• wzrost składek ubezpieczeniowych,
• szkody wizerunkowe.

– W branżach wysokiego ryzyka jeden błąd może kosztować setki tysięcy złotych. Z naszej perspektywy kontrola trzeźwości to narzędzie ograniczania ryzyka finansowego i prawnego, a nie forma nadzoru nad pracownikiem – podkreśla Alicja Milewska z BEAN. Ekspertka zwraca uwagę, że równie istotna jak sama kontrola jest jakość sprzętu i jego regularna kalibracja – bez tego firma naraża się na podważenie wyników badania.

Prawo do kontroli trzeźwości a PIP

Według danych Państwowej Inspekcji Pracy liczba skarg dotyczących realizacji nowych przepisów była niewielka. To pokazuje, że problem nie dotyczy samego prawa, lecz praktyki wdrożenia i komunikacji. Firmy, które:

• jasno określają zakres i częstotliwość badań,
• informują pracowników z wyprzedzeniem,
• stosują jednakowe zasady wobec wszystkich,
• dokumentują pomiary zgodnie z procedurą,
• minimalizują ryzyko sporów.

Podsumowanie

W środowisku pracy, szczególnie w produkcji i transporcie, bezpieczeństwo jest mierzalne. Maszyny przechodzą przeglądy. Instalacje są kontrolowane. Pracownicy odbywają szkolenia BHP. Kontrola trzeźwości wpisuje się w tę samą logikę. – Firmy, które konsekwentnie budują kulturę bezpieczeństwa, nie tłumaczą się z kontroli trzeźwości. One pokazują dane, wskazują realne ryzyka i wdrażają rozwiązania systemowe. Wtedy procedura nie jest postrzegana jako brak zaufania, lecz jako element odpowiedzialnego zarządzania – mówi Alicja Milewska, ekspertka BEAN.

Źródło: BEAN