Kategorie

Jak określić wynagrodzenie

Zenon Waligórski
Wynagrodzenie może się składać ze świadczeń o charakterze deputatowym, np. węgla lub środków spożywczych. Jest to jednak dopuszczalne tylko wtedy, gdy przewidują to ustawowe przepisy prawa pracy lub układ zbiorowy pracy.

Jedną z najpopularniejszych form określania wynagrodzenia za pracę jest stałe wynagrodzenie zasadnicze. Jego wysokość jest ustalona w treści umowy o pracę. Taka forma wynagradzania może przysługiwać za wykonaną czynność, jednostkę pracy bądź przepracowany czas. Wynagrodzenie zasadnicze jest samodzielnym składnikiem pensji, który może stanowić jej jedyny element. Ponadto stanowi ono w każdym przypadku podstawę do wyliczania wysokości innych świadczeń przysługujących pracownikowi, takich jak: wynagrodzenie urlopowe, ekwiwalent za urlop, świadczenia chorobowe itp.

Wysokość wynagrodzenia zasadniczego powinna zależeć przede wszystkim od kategorii zaszeregowania pracownika, rodzaju i ilości wykonywanej pracy, zajmowanego stanowiska (sprawowanej funkcji) i posiadanych kwalifikacji oraz zakresu odpowiedzialności.

Składniki wynagrodzenia

Wynagrodzenie za pracę może składać się m.in. z:

  • wynagrodzenia zasadniczego w formie czasowej, akordowej, prowizyjnej lub innej,
  • dodatków za pracę w godzinach nadliczbowych,
  • premii i nagród,
  • wynagrodzenia za czynności przewidziane do wykonania poza normalnymi godzinami pracy w zakładzie lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę (np. dyżury),
  • wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy, wypłacane ze środków pracodawcy (wynagrodzenia za urlopy wypoczynkowe, za czas niezdolności do pracy wskutek choroby, za czas przestoju niezawinionego przez pracownika itp.),
  • świadczeń o charakterze deputatowym (wartość świadczeń w części nieopłaconej przez pracownika) lub ich ekwiwalentów pieniężnych (np. deputaty węglowe, energetyczne, środki spożywcze), a także ekwiwalentów za umundurowanie, jeśli obowiązek ich noszenia wynika z obowiązujących ustaw.

Przykład

W umowie o pracę wynagrodzenie pracownika zostało określone jako "miesięczna stała premia w wysokości 2500 zł brutto". Premia nigdy nie występuje jako samodzielny składnik wynagrodzenia, a jedynie uzupełnia wynagrodzenie zasadnicze. Z tego powodu podany sposób ustalenia wynagrodzenia jest niedopuszczalny.

Systemy wynagradzania

Reklama

Przez pojęcie „system wynagradzania” rozumie się przyjęty przez pracodawcę sposób ustalania wysokości wynagrodzenia należnego pracownikowi za świadczoną pracę. Wynagrodzenie można ustalić w różnych formach, takich jak: czasowa, akordowa czy prowizyjna. Możliwe są też formy mieszane: czasowo-premiowa lub czasowo-prowizyjna.

W czasowym systemie wynagradzania wysokość wynagrodzenia zależy od stawki zaszeregowania w stałej wysokości (np. godzinowej, dniówkowej, tygodniowej lub miesięcznej) i przepracowanego czasu. Wysokość stawki jest ustalana w zależności od kwalifikacji pracownika i pełnionej funkcji. System czasowy jest stosowany w przypadkach, w których ważną rolę odgrywa jakość świadczonej pracy. Mankamentem tej formy wynagradzania jest brak uwzględnienia elementu wydajności pracy.


Reklama

Bardzo popularny jest akordowy system wynagradzania. W tym systemie wynagrodzenie pracownika zależy od wyników jego pracy i jest określone stawką za wykonanie określonej liczby produktów czy usług. Taka forma wynagradzania jest uzasadniona rodzajem pracy, gdy występuje możliwość ustalenia normy pracy stanowiącej miernik nakładu pracy, a także jest możliwa właściwa kontrola oraz ewidencja ilościowych i jakościowych wyników pracy. Mankamentem tej formy wynagradzania może być zagrożenie obniżenia jakości wytwarzanego produktu, natomiast zaletą – dążenie do osiągania wysokiej wydajności pracy. Stosując system akordowy należy pamiętać o treści art. 83 k.p., zgodnie z którym normy pracy, stanowiące miernik nakładu pracy, jej wydajności i jakości, mogą być stosowane, jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy. Normy należy ustalać z uwzględnieniem osiągniętego poziomu techniki i organizacji pracy. Przekraczanie przez pracownika norm pracy na skutek zwiększonego osobistego wysiłku lub osiągnięcia sprawności zawodowej nie stanowi podstawy do zmiany tych norm. Jeżeli dochodzi do zmiany norm pracy, wynikającej z wprowadzenia usprawnień technicznych lub organizacyjnych, pracownicy powinni być zawiadomieni co najmniej na 2 tygodnie przed wprowadzeniem zmian. Należy przy tym pamiętać, że normy nie są elementem treści stosunku pracy, stąd zawiadomienie nie jest wypowiedzeniem warunków płacy ani porozumieniem zmieniającym.

Często jest spotykany prowizyjny system wynagradzania. W tym systemie wynagrodzenie jest uzależnione od wyników pracy. Stawkę prowizyjną ustala się na czas określony albo na czas nieokreślony zwykle wysokością odsetka od kwoty obrotu, wykonanych usług, zawartych umów i innych. Stawka prowizji jest ustalana indywidualnie dla pracownika w umowie o pracę z zastrzeżeniem możliwości jej korekty niepowodującej obniżenia wynagrodzeń prowizyjnych, np. w przypadku zmiany cen, zmiany wartości towarów spowodowanej zmianą cen. Wynagrodzenie prowizyjne oblicza się jako iloczyn ustalonej stawki prowizyjnej i np. wykonanego obrotu.

Przykład

Pracodawca nie ma obowiązku tworzenia regulaminu wynagradzania. W związku z tym w umowie o pracę zapisał, że pracownikowi będzie przysługiwała prowizja w określonej „widełkami” kwocie, uzależniona od przychodu z tytułu wykonanych przez pracownika usług.

Mieszane systemy wynagradzania

Pracodawcy często stosują mieszane systemy wynagradzania, łączące ze sobą elementy systemu czasowego i związanego z wydajnością (efektywnością) pracownika. W takich przypadkach pracownicy otrzymują pensję mieszaną, tj. częściowo stałą i zmienną, której wysokość zależy np. od wydajności.

Czasowo-prowizyjny system wynagradzania charakteryzuje się tym, że obok gwarantowanej części wynagrodzenia wynikającej z przemnożenia stawki osobistego zaszeregowania i przepracowanego czasu pracy występuje prowizja, stanowiąca wynagrodzenie uzupełniające. Prowizja jest ustalana wielkością odsetka, np. od zysku, obrotu lub przychodu z dokonanej przez pracownika sprzedaży towarów lub usług.

Z kolei w czasowo-premiowym systemie wynagradzania obok płacy wynikającej z przemnożenia stawki osobistego zaszeregowania i przepracowanego czasu występuje premia. Ma ona z reguły charakter czynnika motywującego. Premia jest przyznawana za wykonanie zadań oraz uzyskanie dodatkowych efektów, np. jakościowych, terminowości realizacji zadań, oszczędności materiałów i energii.

Podstawa prawna:

  • art. 78 i 83 Kodeksu pracy.

 

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?