Kategorie

Kiedy pracodawca może żądać zwrotu nadpłaconego wynagrodzenia

Izabela Zawacka
Izabela Zawacka
Pracownicy naszej firmy mają prawo do premii regulaminowej w wysokości do 3 tys. zł za zrealizowanie celów określonych w regulaminie premiowania (3 tys. zł przysługuje za 100% zrealizowanych celów). Jest ona wyliczana przez dział finansowy na podstawie określonego wzoru matematycznego. Jedna z pracownic otrzymuje przeciętnie co miesiąc premię w wysokości ok. 2 tys. zł. W jednym z miesięcy otrzymała premię w wysokości 3 tys. zł. Po kilkunastu dniach zauważyliśmy błąd w rozliczeniach i okazało się, że wypłaciliśmy pracownicy premię w wysokości zawyżonej o 1 tys. zł. Wezwaliśmy pracownicę do zwrotu nadpłaty. Oświadczyła jednak, że nie może tego zrobić, bo otrzymaną premię wydała na spłatę kredytu. Czy w tej sytuacji mamy roszczenie o zwrot nadpłaconej premii?
Reklama

Jeżeli pracownica odmówiła zwrotu nadpłaconej premii, mogą Państwo wystąpić do sądu pracy z roszczeniem o jej zwrot. Przed sądem będą musieli jednak Państwo wykazać, że pracownica wydatkowała nadpłaconą kwotę mając świadomość, że została jej wypłacona przez pomyłkę.

Zatrudniony nie musi liczyć się z obowiązkiem zwrotu nadwyżki wynagrodzenia, a tym samym z chwilą jej otrzymania może wydatkować ją w taki sposób, że nie będzie już wzbogacony (wyrok Sądu Najwyższego z 8 czerwca 2010 r., I PK 31/10). Zatem w takiej sytuacji nie można powoływać się na przepisy Kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405–411 Kodeksu cywilnego), jako podstawę do domagania się od pracownika zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia. Nadwyżkę wynagrodzenia pracownik może traktować jak decyzję pracodawcy o podwyższeniu jego wynagrodzenia, przyznaniu nagrody czy – jak w opisanym przypadku – przyznaniu premii w prawidłowej wysokości obliczonej na podstawie danych, którymi pracownik bezpośrednio nie dysponuje. Ciężar wykazania, że zatrudniony miał świadomość nienależności świadczenia (np. wydał kwotę nadwyżki po otrzymaniu informacji od pracodawcy, że została ona wypłacona nienależnie) spoczywa na pracodawcy.

Zagrożenia (–)

Pracodawca może dochodzić od pracownika zwrotu nadpłaconego wynagrodzenia tylko w razie wykazania, że pracownik wydatkując nienależne pieniądze miał świadomość, że zostały mu wypłacone przez pomyłkę.

PRZYKŁAD

Pracownik 10 października br. otrzymał przelewem premię regulaminową w wysokości 1000 zł. Następnego dnia został wezwany do działu kadr, gdzie poinformowano go, że premia została mu wypłacona w nieprawidłowej wysokości i powinien otrzymać jej tylko 500 zł. Na potwierdzenie przedstawiono mu wyliczenia będące podstawą naliczenia premii. Pracownik odmówił zwrotu i 15 października br. całą otrzymaną kwotę przeznaczył na spłatę raty kredytu. W takiej sytuacji pracodawca jest w stanie udowodnić, że wydając premię pracownik miał świadomość, że kwota 500 zł jest mu nienależna, a tym samym dochodzić jej zwrotu na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Otrzymując wynagrodzenie w zawyżonej wysokości pracownik ufa, że wypłacona kwota jest mu należna m.in. wtedy, gdy:

  • ma przyznane prawo do danego składnika wynagrodzenia,
  • wysokość danego składnika nie jest stała i zależy od wielu zmiennych (np. od wyników finansowych danego działu, od dokonanej przez przełożonego oceny stopnia realizacji przez pracownika ustalonego planu itp.),
  • naliczenie i wypłata wynagrodzenia jest dokonana przez wyspecjalizowany dział zajmujący się sprawami kadrowo-płacowymi.

Jeżeli ustalenie wysokości składnika wynagrodzenia zależy od wyliczeń dokonanych przez pracodawcę (np. na podstawie danych, którymi pracownik nie dysponuje, jak m.in. wynik finansowy danego działu za dany kwartał), ponosi on odpowiedzialność także za prawidłowe ustalenie kwoty do wypłaty. Powinien jednak na żądanie pracownika udostępnić mu dokumenty będące podstawą naliczenia jego wynagrodzenia (art. 85 § 5 Kodeksu pracy).


W przeciwieństwie do wypłaty wynagrodzenia w niższej niż ustalona wysokości, przyznanie pracownikowi zawyżonego wynagrodzenia dla swej skuteczności, co do zasady, nie wymaga ani zawarcia porozumienia do umowy o pracę, ani wypowiedzenia zmieniającego. Pracodawca może bowiem przyznać określony składnik wynagrodzenia w podwyższonej wysokości w drodze jednostronnej decyzji, jeżeli pracownik nie kwestionuje jej w żaden sposób (jako korzystniejszej dla pracownika, niż postanowienia umowy o pracę lub innego aktu określającego wysokość jego wynagrodzenia). Czynność taka będzie ważna i skuteczna, i dotyczy każdego składnika wynagrodzenia. Jeżeli pracownik nie zakwestionuje takiej decyzji (np. zwracając kwotę nadwyżki), a wypłata stałego składnika wynagrodzenia będzie miała charakter ciągły (np. co miesiąc, co kwartał), dojdzie w sposób dorozumiany do podwyższenia wynagrodzenia (wyrok Sądu Najwyższego z 21 października 2003 r., I PK 512/02, OSNP 2004/22/380). Możliwość jego ponownego zmniejszenia będzie natomiast wymagała wypowiedzenia warunków płacy lub zawarcia z pracownikiem stosownego porozumienia.

PRZYKŁAD

Reklama

Pracownik był wynagradzany stawką miesięczną w wysokości 2000 zł. Od 1 czerwca br. otrzymuje 2500 zł. Z pracownikiem nie podpisano żadnego porozumienia do umowy o pracę w zakresie podwyżki wynagrodzenia. Zmiana dokonała się w sposób dorozumiany. Kwotę tę pracownik otrzymywał przez kilka miesięcy i nie zakwestionował jej wysokości ani nie dokonywał jej zwrotu. Mimo niezawarcia pisemnego aneksu do umowy o pracę, 1 czerwca doszło do zmiany umowy o pracę w zakresie wysokości wynagrodzenia. Po kilku miesiącach pracodawca skierował do pracownika pismo, w którym oświadczył, że ze względu na trudności finansowe będzie wypłacał mu wynagrodzenie w poprzedniej wysokości, tj. 2000 zł. Wypłacanie przez pracodawcę wynagrodzenia w poprzedniej wysokości, jako mniej korzystne dla pracownika, wymaga dokonania pracownikowi wypowiedzenia zmieniającego lub zawarcia porozumienia do umowy o pracę.

W sposób dorozumiany może także dojść do pogorszenia warunków płacy pracownika. Jeżeli pracodawca zaczyna wypłacać pracownikowi niższe wynagrodzenie, a pracownik tego nie kwestionuje, pracodawca może dowodzić, że doszło do zmiany umowy o pracę za dorozumianą zgodą pracownika (przez brak sprzeciwu i przyjęcie przez pracownika wynagrodzenia w nowej wysokości).

Podstawa prawna:

  • art. 42 § 2, art. 85 § 5 Kodeksu pracy,
  • art. 405–411 Kodeksu cywilnego.
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?