Kategorie

Jak prawidłowo zrekompensować pracę w godzinach ponadwymiarowych pracownikom zatrudnionym w niepełnym wymiarze czasu pracy

Beata Tofiluk
Za pracę w godzinach ponadwymiarowych pracownikom zatrudnionym w niepełnym wymiarze czasu pracy przysługuje wynagrodzenie. Inną formą rekompensaty takiej pracy może być udzielenie czasu wolnego, nawet w innym okresie rozliczeniowym czasu pracy.
Reklama

Zatrudniamy kilku pracowników w niepełnym wymiarze czasu pracy (na 1/2 etatu). Zdarza się, że ze względu na potrzeby naszego zakładu zobowiązujemy ich do pracy ponad wymiar określony w umowie o pracę. Zawsze płaciliśmy im za taką pracę wyłącznie zwykłe wynagrodzenie. Ostatnio zostaliśmy zobowiązani przez inspektora pracy do wypłacenia tym pracownikom dodatku przewidzianego za pracę w godzinach nadliczbowych, chociaż ich czas pracy nie przekroczył obowiązujących norm. Czy stanowisko inspektora było słuszne?

Tak, stanowisko inspektora pracy było prawidłowe. Za pracę w godzinach przekraczających wymiar czasu pracy pracownikowi zatrudnionemu na część etatu przysługuje wyłącznie normalne wynagrodzenie. Praca ponad ustalony w umowie wymiar, bez przekroczenia norm czasu pracy (tj. 8 godzin na dobę lub przeciętnie 40 godzin w tygodniu), nie jest bowiem pracą w godzinach nadliczbowych. Niekiedy jednak praca w godzinach ponadwymiarowych powinna zostać zrekompensowana wynagrodzeniem wraz z dodatkiem jak za pracę w godzinach nadliczbowych. Limit godzin, których przekroczenie będzie uprawniało pracownika do takiego dodatku będzie wynikał z zapisów w umowie o pracę (art. 151 § 5 Kodeksu pracy).

Mimo że nie zostało to wprost uregulowane przepisami prawa pracy, za pracę w godzinach ponadwymiarowych pracownik może odebrać również czas wolny. Dopuszcza się korzystanie z czasu wolnego za przepracowane godziny ponadwymiarowe także po zakończeniu okresu rozliczeniowego.

WAŻNE

Za pracę w godzinach ponadwymiarowych pracownik może odebrać czas wolny.

Reklama

Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin, w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy, w przyjętym okresie rozliczeniowym. Pracownikowi przysługuje w każdej dobie co najmniej 11 godzin, a w każdym tygodniu co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku. Wskazane normy czasu pracy oraz okresy odpoczynku dotyczą wszystkich pracowników, zarówno zatrudnionych w pełnym, jak i w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Podobnie jak u pracowników zatrudnionych na pełny etat, u osób zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy praca w godzinach nadliczbowych wystąpi dopiero po przekroczeniu ogólnie obowiązujących norm czasu pracy (tj. 8 godzin na dobę lub przeciętnie 40 godzin tygodniowo).

Za pracę w godzinach nadliczbowych pracownikowi przysługuje normalne wynagrodzenie oraz dodatek w wysokości 50% lub 100% wynagrodzenia wynikającego z osobistego zaszeregowania określonego stawką godzinową lub miesięczną. W zamian za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych pracodawca, na pisemny wniosek pracownika, może udzielić mu w tym samym wymiarze czasu wolnego. Udzielenie czasu wolnego za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych może nastąpić także bez wniosku pracownika. W takim przypadku pracodawca udziela czasu wolnego od pracy, najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego, w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych. Nie może to jednak spowodować obniżenia wynagrodzenia należnego pracownikowi za pełny miesięczny wymiar czasu pracy. W takiej sytuacji pracownikowi nie przysługuje dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych. Zgodnie ze stanowiskiem Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy z 21 kwietnia 2009 r. (nr GPP-306-4560-32/09/PE/RP) w sprawie terminu składania wniosku o czas wolny od pracy, pracodawca może zostać zwolniony z obowiązku finansowej rekompensaty przekroczeń dobowych (wypłaty dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych) jedynie wtedy, gdy przed terminem płatności wynagrodzenia za pracę, przypadającym bezpośrednio po wystąpieniu godzin nadliczbowych wynikających z przekroczenia normy dobowej pracownik wystąpi z wnioskiem o udzielenie czasu wolnego bądź pracodawca skorzysta z możliwości przewidzianej w art. 1512 § 2 Kodeksu pracy i oznaczy w grafiku pracownika termin udzielenia czasu wolnego w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych. W opinii Departamentu działania pracownika (złożenie wniosku) lub pracodawcy (wskazanie terminu odbioru czasu wolnego) zmierzające do uniknięcia wypłaty dodatku za przepracowane godziny ponad normę dobową powinny nastąpić przed najbliższym terminem wypłaty wynagrodzenia. W przeciwnym razie pracodawca jest zobowiązany wypłacić dodatek, nawet jeżeli okres rozliczeniowy nie uległ zakończeniu.


WAŻNE

Aby uniknąć wypłaty dodatku za przepracowane godziny ponad normę dobową, złożenie przez pracownika wniosku o odbiór nadgodzin lub wskazanie przez pracodawcę terminu odbioru czasu wolnego powinno nastąpić przed najbliższym terminem wypłaty wynagrodzenia.

Praca ponad ustalony w umowie o pracę wymiar najczęściej zobowiązuje pracodawcę do wypłaty normalnego wynagrodzenia za przepracowane godziny. Może także nakładać na pracodawcę obowiązek wypłaty stosownego wynagrodzenia z dodatkiem jak za pracę w godzinach nadliczbowych, nawet jeżeli nie zostaną przekroczone normy czasu pracy. Zgodnie z przepisem art. 151 § 5 Kodeksu pracy, w umowie o pracę strony mają bowiem obowiązek ustalić dopuszczalną liczbę godzin pracy ponad określony w umowie wymiar czasu pracy pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy, których przekroczenie uprawnia pracownika, oprócz normalnego wynagrodzenia, do dodatku do wynagrodzenia, o którym mowa w art. 1511 § 1 Kodeksu pracy. Pozostawienie zainteresowanym stronom decyzji w tej sprawie oznacza, że postanowienie umowne musi dotyczyć godzin ponadwymiarowych, które nie są godzinami nadliczbowymi, ponieważ za te godziny dodatek przysługuje z mocy prawa. Należy więc przyjąć, że odpowiednie postanowienie umowne powinno być skonstruowane w taki sposób, aby przewidywało dodatek również za godziny pracy, które nie stanowią pracy w godzinach nadliczbowych. Formą rekompensaty przewidzianą w art. 151 § 5 Kodeksu pracy powinna być zatem objęta co najmniej jedna godzina pracy, która w świetle przyjętych norm pracy nie byłaby traktowana jak godzina nadliczbowa. Przykładowo, pracownikom zatrudnionym na 1/2 etatu można ustalić, że dodatek będzie przysługiwał za godziny przekraczające 30 godzin w tygodniu lub liczbę godzin wynikającą z 3/4 etatu. Można też dokonywać w tym zakresie ustaleń nawiązujących do wymiaru dobowego. Od powyższego zapisu będzie zależała wysokość wynagrodzenia pracownika za przepracowane godziny ponadwymiarowe.

PRZYKŁAD

Pracodawca ustalił w umowie o pracę, że pracownikowi zatrudnionemu w wymiarze 1/2 etatu będzie przysługiwał dodatek jak za pracę w godzinach nadliczbowych po przekroczeniu 7. godziny w danej dobie. Pracownik jest zatrudniony w podstawowym systemie czasu pracy i z reguły świadczy pracę po 4 godziny dziennie. 4 maja pracodawca zobowiązał pracownika do świadczenia pracy w wymiarze dobowym wynoszącym 9 godzin.

Pracownikowi przysługuje następująca rekompensata:

  • za 3 godziny ponadwymiarowe – normalne wynagrodzenie za pracę,
  • za 1 godzinę ponadwymiarową – wynagrodzenie wraz z dodatkiem 50% jak za pracę w godzinach nadliczbowych,
  • za jedną godzinę pracy w godzinach nadliczbowych – wynagrodzenie wraz z dodatkiem 50%.

Za pracę w godzinach ponadwymiarowych pracownikowi można również udzielić czasu wolnego, przy czym przepisy nie określają terminu, w jakim pracodawca może to zrobić. Dopuszcza się jednak udzielenie czasu wolnego także w następnym okresie rozliczeniowym lub w kolejnych miesiącach okresu rozliczeniowego. Zgodnie z prezentowanymi poglądami, mogą Państwo zastosować zasadę udzielania czasu wolnego po upływie okresu rozliczeniowego tylko wtedy, gdy pracownik złoży wniosek o odbiór czasu wolnego w późniejszym terminie albo jeżeli ustalą Państwo z pracownikiem termin takiego odbioru. W pozostałych przypadkach zaleca się, aby rozliczenie nastąpiło w ciągu obowiązującego pracownika okresu rozliczeniowego (zgodnie z zasadą, że wszystkie kwestie związane z czasem pracy powinny być, w przypadku braku szczególnych uregulowań, rozliczane w obrębie okresu rozliczeniowego), albo w granicach roku kalendarzowego (zgodnie z przyjętym rocznym limitem godzin nadliczbowych). Odbiór czasu wolnego w zamian za pracę w godzinach ponadwymiarowych jest równoznaczny z utratą przez pracownika prawa do wynagrodzenia za odebrane godziny ponadwymiarowe.


Podstawa prawna:

  • art. 128 § 1, art. 151 § 5, art. 1511, art. 1512 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94)
Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?