Umowa pożyczki mieszkaniowej z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych

Umowa pożyczki mieszkaniowej precyzuje postanowienia regulaminu zfśs dotyczące udzielania pożyczek ze środków funduszu. Od treści sporządzonej umowy w dużej mierze zależą późniejsze prawa stron umowy.

Nie zawsze pracownik i pracodawca muszą zawrzeć umowę pożyczki na piśmie. Jeżeli wartość pożyczonej kwoty jest niższa od 500 zł, umowę pożyczki można zawrzeć ustnie.

Warunki spłaty
Newralgicznym punktem umowy pożyczki z zfśs jest ustalenie sposobu jej spłaty. Od zapisów tej części umowy może być uzależnione to, czy dochodzenie spłaty będzie bardziej czy mniej skomplikowane.

Zapis określający jako sposób spłaty dokonywanie potrąceń z wynagrodzenia pracownika jest korzystny zarówno dla zakładu pracy, jak i pracownika. Z jednej strony zapewnia pracodawcy samodzielne dokonywanie potrąceń bez względu na ewentualne zachowania dłużnika (np. próbę zaniechania spłaty), z drugiej jest wygodne dla pracownika, który nie musi pamiętać o konieczności uiszczenia zobowiązania i nie odpowiada za ewentualną zwłokę w dokonywaniu potrąceń.

Zamieszczenie zgody na potrącenia nie jest w umowie pożyczki konieczne. Pracownik po określeniu harmonogramu spłaty może w oddzielnym dokumencie poprosić pracodawcę o potrącanie rat pożyczki z jego wynagrodzenia za pracę. Nie jest to jednak dla pracodawcy najbezpieczniejsze rozwiązanie. Pracownik może w każdej chwili wycofać zgodę na dokonywanie potrąceń z jego wynagrodzenia. Jeśli natomiast potrącanie rat z pensji jako sposób spłaty jest przewidziany w umowie pożyczki, to aby jednostronnie wycofać się z takich zapisów, pracownik musi wypowiedzieć tę umowę.

Fragment umowy dotyczący warunków spłaty powinien przewidywać nie tylko możliwość dokonywania spłaty z wynagrodzenia pracownika, ale i z zasiłków wypłacanych przez pracodawcę - płatnika. Zgoda udzielona na potrącenie z wynagrodzenia za pracę nie umożliwia bowiem dokonywania analogicznych potrąceń np. z zasiłku chorobowego.

Pracodawca może zastrzec w umowie pożyczki obowiązek dokonania przez pożyczkobiorcę wcześniejszej spłaty w razie ustania stosunku pracy. Warunki umowy pożyczki muszą być jednak zgodne z zasadami współżycia społecznego. Dlatego mimo braku przepisów regulujących wprost tę kwestię doktryna i orzecznictwo sądowe nakreśliły pewną granicę, która rozdziela sytuacje, w jakich pracodawca może żądać wcześniejszej spłaty, a w jakich nie (z całą pewnością nie natychmiastowej).

Granica ta przebiega między takimi sposobami rozwiązania stosunku pracy, na które pracownik ma wpływ (np. porozumienie stron, wypowiedzenie dokonane przez pracownika), a takimi, na które nie ma wpływu (np. zwolnienie z przyczyn ekonomicznych), lub ma ograniczony wpływ (wypowiedzenie dokonane przez pracodawcę). Wyjątkiem jest zwolnienie z art. 52 Kodeksu pracy. Przyjęło się, że wobec pracowników zwolnionych w związku z ciężkim naruszeniem obowiązków pracowniczych pracodawca, podobnie jak od pracowników, którzy sami podjęli decyzję o swoim odejściu, może zażądać wcześniejszej spłaty pożyczki. W przypadku innych pracowników zwalnianych z pracy należy zachować tryb spłaty rat określony w umowie.

Przeznaczenie pożyczki z zfśs

Zasadą jest, że pożyczki z zfśs są przeznaczane na cele mieszkaniowe. Regulamin zfśs powinien określać, jaką dokładnie pomoc mieszkaniową świadczy zakład, ale w umowie pożyczki muszą się znaleźć zapisy, na jaki konkretnie cel pracownik otrzymuje pieniądze.

Zakład pracy powinien od pracownika żądać potwierdzenia prawidłowości wydatkowania przekazanych mu środków. Pracownik nie ma bowiem prawa wydatkować pieniędzy pożyczonych z funduszu socjalnego na inny cel niż ten, na który je otrzymał.

Przykład:
Zakład pracy w ramach prowadzonej działalności socjalnej udziela pożyczek na cele mieszkaniowe. Jeden z pracowników wnioskował o udzielenie mu pożyczki na remont mieszkania. Komisja socjalna przyznała mu na ten cel pożyczkę, tymczasem pożyczkobiorca przeznaczył ją na zadatek dla developera na zakup nowego mieszkania. Wydatkowanie pożyczki potwierdził stosownymi dokumentami.
Mimo że zakład prowadzi także pomoc mieszkaniową na zakup mieszkań, to środki wydane w ten sposób zostały wydane nieprawidłowo (sprzecznie z celem udzielenia pożyczki). Komisja Socjalna rozpatrując wniosek o udzielenie pożyczki na zakup mieszkania rodzinie, która już posiada mieszkanie, mogłaby jej w ogóle nie przyznać, uznając, że ze względów socjalnych pierwszeństwo w uzyskaniu takiej pomocy powinny mieć rodziny nieposiadające własnego mieszkania.


Podstawa prawna:
- art. 2 pkt 1 i 5, art. 8 ust. 1-2, art. 10 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (DzU z 1996 r. nr 70, poz. 335 ze zm.),
- art. 720 Kodeksu cywilnego,
- art. 91 Kodeksu pracy.