Kategorie

Umowa w celu przygotowania zawodowego w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Joanna Stolarska
Terminowi „umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego” należy dla celów ubezpieczeń społecznych nadać znaczenie, które jest mu przypisane w przepisach prawa pracy. Orzekł tak Sąd Apelacyjny w Warszawie, rozstrzygając w interesującej sprawie zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, zgodnie z pracowniczym schematem podlegania ubezpieczeniom społecznym, małżonki osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą.

W sprawie ustalono, że P.W. i A.W. są małżeństwem od 2001 r. i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe oraz wspólnie rozliczają się z urzędem skarbowym.

P.W. od stycznia 2004 r. prowadził działalność gospodarczą pod firmą Biblioteka Internetowa IZYDOR i na podstawie umowy o pracę z 31 stycznia 2004 r. zatrudnił A.W. na czas nieokreślony na stanowisku młodszej księgowej, z wynagrodzeniem w wysokości 415 zł miesięcznie. A.W. została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, z pracowniczym kodem tytułu podlegania ubezpieczeniom 01 10 xx, od 1 lutego 2004 r. A.W. zakończyła pracę w firmie męża 1 lutego 2007 r.

Decyzja ZUS

Reklama

W październiku 2006 r. u przedsiębiorcy została przeprowadzona kontrola ZUS, w wyniku której, w drodze decyzji, organ rentowy ustalił, że A.W. winna była zostać zgłoszona do Zakładu nie jako pracownik, lecz jako osoba współpracująca z prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą – Biblioteka Internetowa IZYDOR P.W. Płatnik odwołał się od decyzji organu rentowego, wskazując, że jego małżonka, pomimo że spełniała warunki do uznania jej za osobę współpracującą przy prowadzeniu działalności, mogła zostać zgłoszona do ZUS jako pracownik, ponieważ umowa o pracę, którą z nią podpisano, była zawarta w celu przygotowania zawodowego i jako taka mogła stanowić tytuł do objęcia ubezpieczeniem pracowniczym, zgodnie z art. 8 ust. 11, zdanie 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Głównym motywem zatrudnienia A.W. w firmie prowadzonej przez jej męża była – oprócz konieczności prowadzenia dokumentacji księgowej firmy – potrzeba zdobycia przez nią trzyletniego okresu doświadczenia na stanowisku księgowej, w celu uzyskania uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Możliwość udokumentowania wymaganego okresu zatrudnienia przy wykonywaniu prac związanych z księgowością dawało jedynie zatrudnienie na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej. Pełnienie funkcji księgowej w formie współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej nie doprowadziłoby do uzyskania pożądanych uprawnień.

Z tego faktu strony – odwołujący i zainteresowana – wywiedli, iż zatrudnienie A.W. miało na celu przygotowanie zawodowe, tym samym mogło stanowić tytuł do objęcia pracowniczym ubezpieczeniem społecznym.


Wyrok sądu I instancji

Sąd I instancji oddalił odwołanie płatnika od decyzji ZUS. W ocenie sądu, pomimo iż zatrudnieniu zainteresowanej w firmie prowadzonej przez P.W. przyświecał cel zdobycia przez nią przygotowania zawodowego, to umowa o pracę zawarta pomiędzy małżonkami nie posiadała charakteru umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Reklama

W świetle art. 3 kodeksu pracy odwołujący, będąc pracodawcą, obowiązany był przy nawiązaniu stosunku pracy stosować przepisy prawa pracy. Z uwagi na fakt, iż kodeks pracy przewidział zawieranie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego jako szczególne uregulowanie dotyczące osób młodocianych i nie posiada analogicznych przepisów w stosunku do osób dorosłych, nie można zatem uznać, że świadczenie pracy przez osobę pełnoletnią odbywało się w ramach umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Przedsiębiorca wniósł apelację od niekorzystnego dla siebie wyroku. W uzasadnieniu apelacji P.W. podniósł między innymi, iż miał prawo skorzystać z przepisu art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ponieważ w swej treści nie zawęża on przywileju uznawania osób zatrudnionych w celu przygotowania zawodowego tylko do pracowników młodocianych. Apelujący wywiódł, iż intencją ustawodawcy, zawartą w wymienionym przepisie ustawy o ubezpieczeniach społecznych, było, aby każdy członek rodziny osoby prowadzącej działalność gospodarczą miał możliwość uzyskania przygotowania zawodowego na podstawie umowy o pracę.

Sąd II instancji nie uwzględnił apelacji przedsiębiorcy, przypominając, że art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zawiera definicję osoby współpracującej z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność oraz zleceniobiorcą. Jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, na potrzeby ubezpieczeń społecznych traktowany jest jako osoba współpracująca, a nie pracownik. Wyjątek od tej reguły jest tylko jeden, przewidziany dla osób, z którymi została zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Nawiązania stosunku pracy w celu zdobycia uprawnień zawodowych nie można uznać za zawarcie umowy w celu przygotowania zawodowego w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz k.p.


Istota sporu

Sąd apelacyjny podkreślił, że skarżący nie kwestionuje, że jego żona mieści się w wyznaczonym przez ustawodawcę kręgu osób, które po spełnieniu określonych warunków uważane są za osoby współpracujące. Nie kwestionuje również spełnienia tych warunków, tj. pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracy przy prowadzeniu pozarolniczej działalności noszącej cechy stałości oraz ciągłości. Nie jest sporne, że A.W. prowadziła ewidencję dokumentów księgowych, wypełniała deklaracje podatkowe i inne dokumenty. Spór płatnika i ZUS sprowadza się w istocie do tego, czy umowa o pracę zawarta przez małżonków W. może być potraktowana jako umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego, której zawarcie wyklucza – dla celów ubezpieczeń społecznych – uznanie pracownika za osobę współpracującą, nawet jeżeli będzie on spełniał wszystkie pozostałe przesłanki do uznania go właśnie za taką osobę.

Sąd apelacyjny nie podzielił w tej sprawie wykładni prawa zaprezentowanej przez skarżącego. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie definiuje ani pojęcia umowy o pracę, ani umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. W sytuacji gdy brak jest definicji danego pojęcia w danym akcie normatywnym albo danej gałęzi prawa, ale jest ono zdefiniowane w innej gałęzi prawa, to sąd powinien się oprzeć na takiej definicji. Jeżeli więc ustawodawca posłużył się terminem umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego na gruncie ubezpieczeń społecznych, nie definiując go i nie nadając mu specyficznego znaczenia, to uzasadnione jest sięgnięcie w tej mierze do gałęzi prawa, w której pojęcie to funkcjonuje, czyli do prawa pracy, z kodeksem pracy na czele.


Przygotowanie zawodowe w świetle k.p.

Termin umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego pojawia się w dziale dziewiątym kodeksu pracy, zatytułowanym „zatrudnianie” młodocianych. Wynika z niego, że umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego jest specyficznym rodzajem umowy o pracę. Stosuje się do niej przepisy kodeksu pracy o zawieraniu i rozwiązywaniu umów o pracę na czas nieokreślony. Artykuł 195 § 1 k.p. wskazuje dodatkowe obligatoryjne elementy umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, które decydują o takim właśnie jej charakterze. W pierwszej kolejności umowa taka powinna wyraźnie wskazywać, czy na jej podstawie pracownik młodociany będzie pobierał naukę zawodu, czy będzie odbywał przyuczenie do wykonywania określonej pracy. W dalszej kolejności dokładnie należy określić czas trwania i miejsce odbywania przygotowania zawodowego, sposób dokształcania teoretycznego oraz wysokość wynagrodzenia. Stosunek pracy młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego podlega szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem (art. 196 k.p.). Tak więc umową o pracę w celu przygotowania zawodowego w rozumieniu przepisów kodeksu pracy jest umowa zawierana z młodocianym, czyli osobą, która ukończyła 16 lat, a nie przekroczyła 18 lat, nieposiadającą kwalifikacji zawodowych, w celu ich uzyskania. Nauka zawodu obejmuje zarówno praktyczną naukę zawodu organizowaną u pracodawcy, jak i dokształcanie teoretyczne. Nauka zawodu zmierza do przygotowania młodocianego do pracy w charakterze robotnika wykwalifikowanego, podczas gdy przyuczenie do wykonywania określonej pracy ma na celu przygotowanie młodocianego do wykonywania pracy w charakterze robotnika przyuczonego.

Umowa o pracę z 31 stycznia 2004 r., jaką skarżący jako prowadzący pozarolniczą działalność zawarł ze swoją żoną, nie może być – zdaniem sądu – uznana za umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Tym samym nie ma przesłanki, która umożliwiłaby zgłoszenie ubezpieczonej jako pracownika, a nie jako osoby współpracującej.

A.W. nie jest młodocianą i nie została zatrudniona w celu przygotowania jej do pracy w charakterze robotnika wykwalifikowanego czy przyuczonego. Została zatrudniona na stanowisku młodszej księgowej, następnie samodzielnej księgowej dla prowadzenia księgi przychodów i rozchodów firmy jej męża, sporządzania deklaracji, zeznań podatkowych i innych. Zatrudnienie w takim charakterze pozwalało jej na spełnienie warunku posiadania trzyletniej praktyki w księgowości. Za praktykę w księgowości w rozumieniu ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości uważa się wykonywanie – na podstawie stosunku pracy lub odpłatnej umowy cywilnoprawnej – konkretnie wymienionych czynności. Od odbycia takiej praktyki uzależnione jest wydanie certyfikatu księgowego, niezbędnego do wykonywania czynności z zakresu usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Tak więc, w ocenie sądu, celem zawarcia przez małżonków umowy o pracę było umożliwienie zainteresowanej zdobycia uprawnień do wykonywania czynności z zakresu usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, a nie umożliwienie jej przygotowania zawodowego w rozumieniu kodeksu pracy. Nie zachodzi zatem możliwość uznania, że przepis art. 8 ust. 11 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie dotyczy zainteresowanej, bowiem zawarta przez małżonków umowa o pracę nie jest umową o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, sygn. akt III AUa 445/08, niepubl.

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    "Blaski i cienie PPK" - niezależne badanie naukowe

    PPK - jakie są opinie o programie? Poznaj wyniki niezależnego badania naukowego "Blaski i cienie PPK".

    Tata wybiera urlop ojcowski

    Urlop ojcowski to urlop najczęściej wykorzystywany przez ojców urlop po narodzinach dziecka. Najrzadziej korzystają z urlopu rodzicielskiego.

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika a przepisy

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika - jakie są przepisy prawne? Czy to nie narusza dóbr osobistych pracownika?

    Zasiłek macierzyński i opiekuńczy - będzie okres wyczekiwania?

    Okres wyczekiwania przy zasiłku macierzyńskim i opiekuńczym? To propozycja ZUS mająca zapobiegać nadużyciom.

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy wniosek?

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy można złożyć wniosek o zwolnienie ze składek za grudzień 2020, styczeń, luty, marzec i kwiecień 2021 r. z tarczy 9.0?

    Pracownik niepełnosprawny – jakie prawa?

    Pracownik niepełnosprawny - jakie prawa przyznaje Kodeks pracy i ustawa o rehabilitacji zawodowej? Jaki jest wymiar czasu pracy i urlopu?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę - jak przechowywać?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę polega na złożeniu oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzeniu go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Jak je przechowywać?

    Czas wolny za nadgodziny a odpoczynek tygodniowy

    Czas wolny za nadgodziny może zostać zaliczony do 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego. To stanowisko MRPiT z dnia 5 maja 2021 r.

    PIP kontroluje małe budowy

    Kontrole PIP - mała budowa to miejsce, gdzie najczęściej w budownictwie występują wypadki przy pracy. PIP rozpoczęła więc akcję "Kontrole na małych budowach".

    Przeciętne wynagrodzenie 2021

    Przeciętne wynagrodzenie w 2021 r. wzrosło o 10% w stosunku do roku poprzedniego. Ile wynosi?

    Amerykański pracodawca wymarzony dla Polaków

    Amerykański pracodawca jest pracodawcą wymarzonym dla Polaków. Najchętniej pracowaliby dla korporacji z zagranicznym kapitałem, przede wszystkim z USA.

    Praca na magazynie - ile zarabia pracownik i kierownik magazynu

    Praca na magazynie - jakie są zarobki? Ile zarabia pracownik, a ile kierownik magazynu?

    Pandemia lekcją dla HR-owców

    Pandemia jest dla HR-owców lekcją, która wpłynie na przyszłość tego zawodu

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?