Kategorie

Czy nauczycielski dodatek mieszkaniowy podlega oskładkowaniu na rzecz ZUS

Dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem wynagrodzeniowym i podlega oskładkowaniu. W sporze ZUS – szkoła (pracodawca) dotyczącym składek nauczyciel jest zainteresowanym i ma pełne prawo uczestnictwa w postępowaniu – wynika z niedawno zapadłych dwóch uchwał Sądu Najwyższego.
W lutym 2005 r. szkoła podstawowa w K. zwróciła się do miejscowego oddziału ZUS w sprawie zwrotu nienależnie pobranych składek na ubezpieczenia społeczne. Żądanie opiewało na blisko 74 300 zł, a dotyczyło składek opłaconych z tytułu dodatków mieszkaniowych pobieranych przez nauczycieli w tamtejszej szkole w latach 1999–2005. Dodatki te przysługują nauczycielom na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela.

Zdaniem wnioskującej szkoły, dodatek ten ma charakter socjalny, nie jest częścią wynagrodzenia i z tego powodu nie może być objęty składką ZUS. Poglądy w tej kwestii zarówno piśmiennictwa, jak i judykatury były bardzo rozbieżne. Sąd Najwyższy w wyroku z 11 lipca 2002 r. (II UKN 429/01) uznał dodatek mieszkaniowy za świadczenie ze stosunku pracy niebędące wynagrodzeniem i wobec tego niepodlegające oskładkowaniu.

Drugi pogląd, o wynagrodzeniowym charakterze dodatku, pojawił się nieco później, w wyroku Sądu Najwyższego z 29 września 2005 r. (I UK 83/05). Jednak podobnie orzekł wcześniej NSA w wyroku z 11 grudnia 2002 r. (II SA/Lu 923/01).

W tej sytuacji Sąd Okręgowy w P. rozpatrujący sprawę w I instancji orzekł, że szkoła nie była zobowiązana do zapłaty składek, przychylając się do tezy o socjalnym charakterze dodatku. Nakazał ZUS zwrot składek za okres od 1 lutego 2000 r. włącznie, w pozostałej części wniosek szkoły oddalił ze względu na przedawnienie roszczeń. Zakład złożył apelację, jednak Sąd Apelacyjny w R. stwierdził, że wobec rozbieżnych poglądów istnieje konieczność rozwikłania dwóch zagadnień prawnych, które przedłożył do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.

Były to następujące pytania:

• Czy wypłacony nauczycielowi dodatek mieszkaniowy określony w art. 54 ust. 3 Karty Nauczyciela stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

• Czy nauczyciel, któremu wypłacono dodatek mieszkaniowy przewidziany w art. 54 ust. 3 Karty Nauczyciela, w sprawie o zwrot składek opłaconych od dodatku mieszkaniowego, jest osobą zainteresowaną w rozumieniu art. 47711 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.




Dodatek mieszkaniowy jest podstawą wymiaru składek ZUS

Na pierwsze z pytań odpowiedział skład 7 sędziów w uchwale z 26 kwietnia 2006 r. (III UZP 1/06), zgodnie z którą dodatek mieszkaniowy wypłacany nauczycielowi na podstawie art. 54 ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela jest wliczany do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (art. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Uzasadniając rozstrzygnięcie sąd wskazał, że pierwotnie obowiązujące przepisy Karty Nauczyciela przewidywały dla nauczycieli zatrudnionych na wsi i w małych miastach prawo do bezpłatnego mieszkania w miejscu pracy. Dopiero w razie braku mieszkań w budynkach szkolnych i użytkowanych przez szkoły lub pozostających w zarządzie terenowych organów administracji państwowej, organy te były zobowiązane do zawierania umów o najem mieszkań dla nauczycieli z właścicielami mieszkań. Wtedy, jeżeli nie było możliwości zrealizowania prawa nauczyciela do bezpłatnego mieszkania lub nauczyciel nie korzystał z przysługującego mu uprawnienia, to otrzymywał dodatek mieszkaniowy.

Nowelizacja Karty Nauczyciela z 1992 r. zamieniła prawo do bezpłatnego mieszkania na prawo do mieszkania w miejscu pracy oraz na prawo do częściowego zwrotu czynszu i opłat z tytułu eksploatacji mieszkania. Kolejna nowela Karty Nauczyciela z 1996 r. zastąpiła prawo do zwrotu czynszu i opłat eksploatacyjnych dodatkiem mieszkaniowym, uzależnionym od stanu rodzinnego nauczyciela, przysługującym nauczycielom posiadającym kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela. Natomiast przepisy obowiązujące od lutego 2000 r. prawo do mieszkania w miejscu pracy zamieniły na prawo do lokalu mieszkalnego na terenie gminy, w której jest położona szkoła zatrudniająca nauczyciela.

Zdaniem Sądu Najwyższego ta ewolucja uzasadnia pogląd, że „świadczenie mieszkaniowe”, mimo uregulowania go w rozdziale 7 Karty Nauczyciela („Uprawnienia socjalne i urlopy”) straciło swój pierwotnie socjalny charakter i – w postaci dodatku mieszkaniowego – stało się należnością ze stosunku pracy.

Tym samym, nawet nie będąc formalnie składnikiem wynagrodzenia nauczyciela w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 4 Karty Nauczyciela, dodatek mieszkaniowy odpowiada pojęciu „różnego rodzaju dodatków”, które stanowią przychód ze stosunku pracy, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zatem jest o­n przychodem z tytułu zatrudnienia „w ramach stosunku pracy”, o jakim mowa w art. 4 pkt 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Dlatego można go uznać za element wynagrodzenia za pracę i tym samym zaliczyć do przychodów podlegających obowiązkowej składce ZUS.

Nauczyciel jest zainteresowanym w sprawie szkoła przeciwko ZUSSąd Najwyższy udzielił odpowiedzi na drugie zagadnienie w uchwale składu 3 sędziów z 6 września 2006 r. (III UZP 4/05). Stwierdził w niej, że nauczyciel, któremu wypłacano dodatek mieszkaniowy z art. 54 ust. 3 Karty Nauczyciela, w sprawie wszczętej z odwołania pracodawcy od decyzji odmawiającej zwrotu składek opłaconych od tego dodatku, jest zainteresowanym w rozumieniu art. 47711 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

Jako zainteresowany, nauczyciel ma prawo udziału w postępowaniu. Jeżeli nie został wezwany do udziału w sprawie przed organem rentowym, sąd wezwie go do udziału w postępowaniu bądź z urzędu, bądź na jego wniosek lub na wniosek jednej ze stron. Skutkiem niezawiadomienia zainteresowanego nauczyciela o procesie będzie w takim przypadku nieważność postępowania.


Monika Kozakiewicz
specjalista w zakresie prawa pracy
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika przewidziana jest w projekcie ustawy o zmianie ustawy kodeksowej. Jaka miałaby być nowa definicja pracownika?

    Jedna płaca minimalna dla całego kraju to złe rozwiązanie?

    Płaca minimalna - jedna kwota dla całego kraju to złe rozwiązanie? Przedsiębiorcy proponują wprowadzenie minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie 50% średniej płacy w danym regionie.

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Czego dotyczy? Kto na niej skorzysta?

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r.

    Wyższe podwyżki dla służby zdrowia od 1 lipca 2021 r. - takie rozwiązanie proponuje Senat. Sprawdź, ile wzrośnie wynagrodzenie lekarzy, pielęgniarek, położnych i innych pracowników medycznych.

    Ile osób w Polsce pracuje zdalnie? [GUS]

    Praca zdalna - ile osób w Polsce pracuje zdalnie? Gdzie najwięcej osób pracuje z domu?

    Płaca minimalna - średnie wynagrodzenie w powiecie

    Płaca minimalna będzie zależała od powiatu? Proponuje się, aby wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę wynosiła tyle, ile średnie wynagrodzenie w powiecie.

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w 2021 r.?

    Świadczenie rehabilitacyjne - ile wynosi w III kwartale 2021 r.? Znamy nowy wskaźnik waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

    Powrót do pracy stacjonarnej czy praca zdalna?

    Powrót do pracy stacjonarnej - czy Polacy chcą wracać do biur? Czy praca zdalna zostanie? Jakie wyzwania stoją przed pracodawcami i pracownikami?

    12 czerwca - Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci

    Dzień Sprzeciwu Wobec Pracy Dzieci przypada na 12 czerwca. Pandemia COVID-19 wpłynęła negatywnie na to zjawisko.

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją już funkcjonuje

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym z Turcją funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Jakie kwestie reguluje?

    Odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - wszystko, co musisz wiedzieć

    Jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy - komu i kiedy przysługuje? Kto je wypłaca? Jak odwołać się od decyzji ZUS?

    PPK: stan oszczędności można sprawdzać na bieżąco

    PPK - stan oszczędności na swoim rachunku w PPK można sprawdzać na bieżąco. Jak to zrobić?

    Nowy Ład – kalkulator wynagrodzeń 2022

    Nowy Ład - kalkulator wynagrodzeń w 2022 r. pozwala obliczyć wysokość wynagrodzeń dla umów o pracę. Jak Nowy Ład wpływa na wysokość płacy minimalnej w 2022 r.? Wyższa kwota wolna od podatku powoduje brak podatku przy minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Ile wyniesie najniższa krajowa?

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r.

    Minimalne wynagrodzenie pielęgniarek i położnych od lipca 2021 r. - to rozwiązanie dla wszystkich medyków. Co ze wzrostem wynagrodzeń do 2027 r.?

    Przedłużenie kadencji organów związków zawodowych

    Przedłużenie kadencji organów statutowych związków zawodowych, organizacji przedsiębiorców i społecznych inspektorów pracy przewiduje projekt nowelizacji ustawy covidowej.

    Bezrobocie w maju 2021 r. najniższe w UE

    Bezrobocie w maju 2021 r. - ile wyniosła szacowana stopa bezrobocia rejestrowanego? Czy Polska ma najniższe bezrobocie w UE?

    Doradca podatkowy - zarobki 2021

    Doradca podatkowy - jakie są zarobki w 2021 r.? Gdzie zarabia się najlepiej? Jak zrobić szybką karierę w podatkach? Oto kilka wskazówek.