Ubezpieczenie zdrowotne - składka niezgodna z podstawą

RADA
Składkę na ubezpieczenie zdrowotne należy liczyć odrębnie od przychodu z umowy o pracę i umowy zlecenia. W raporcie rozliczeniowym należy wpisać faktyczną podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne obliczoną od sumy przychodów z umowy o pracę i umowy zlecenia. Jako kwotę składki należy podać sumę składek obliczonych odrębnie z tytułu każdej umowy.

UZASADNIENIE
Wypełniony w ten sposób raport rozliczeniowy będzie prawidłowy, bo zostanie sporządzony zgodnie z przepisami podatkowymi i ubezpieczeniowymi, które inaczej traktują umowę zlecenia zawartą między pracownikiem a pracodawcą.

Jeżeli pracownik oprócz umowy o pracę zawarł z własnym pracodawcą umowę cywilną, m.in. umowę zlecenia, do celów składkowych taka umowa jest traktowana jak umowa o pracę.

Natomiast do celów podatkowych umowa o pracę i umowy cywilne są odrębnymi źródłami przychodów. W związku z tym zaliczka na podatek dochodowy dla osoby, która z własnym pracodawcą zawarła dodatkowo umowę zlecenia, jest obliczana odrębnie od przychodu uzyskiwanego na podstawie umowy o pracę i odrębnie od przychodu z umowy zlecenia.

Oznacza to również, że składka na ubezpieczenie zdrowotne:

• obliczona od przychodu z umowy o pracę może być sfinansowana wyłącznie z zaliczki obliczonej od przychodu z umowy o pracę (finansowaniu podlega składka w wysokości 7,75% podstawy jej wymiaru),

• obliczona od przychodu z umowy zlecenia może być sfinansowana jedynie z zaliczki obliczonej od tego przychodu (finansowaniu podlega składka w wysokości 7,75% podstawy jej wymiaru).

Konieczne jest zatem obliczenie składki na ubezpieczenie zdrowotne odrębnie od przychodów z tych dwóch źródeł. Od łącznego przychodu z tych umów oblicza się jednak składki na ubezpieczenia społeczne oraz podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne – ale wyłącznie w celu wykazania jej w raporcie rozliczeniowym.

Obliczone w ten sposób kwoty podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne i kwotę tej składki wykazuje się w imiennym raporcie miesięcznym, nawet jeśli wysokość tej składki nie wynika z wykazanej w raporcie podstawy jej wymiaru. Często ma to miejsce, gdy ze względu na niski przychód z umowy o pracę lub umowy zlecenia zaliczka na podatek jest wyższa od składki na ubezpieczenie zdrowotne.

---

W takim przypadku składka na ubezpieczenie zdrowotne obniżana jest do wysokości zaliczki. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku Państwa pracownika, co wynika z obliczeń (zakładając, że stosują Państwo podstawowe koszty uzyskania przychodu i kwotę wolną od podatku na podstawie złożonego przez niego formularza PIT-2):

1. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (suma przychodów):

500 zł + 1100 zł = 1600 zł.

2. Składki na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez pracownika od sumy przychodów – 299,36 zł, w tym:

• na ubezpieczenie emerytalne: 1600 zł × 9,76% = 156,16 zł,

• na ubezpieczenia rentowe*: 1600 zł × 6,5% = 104 zł,

• na ubezpieczenie chorobowe: 1600 zł × 2,45% = 39,20 zł.

3. Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, którą należy wykazać w raporcie rozliczeniowym:

1600 zł – 299,36 zł = 1300,64 zł.

4. Składka na ubezpieczenie zdrowotne:

• od wynagrodzenia z umowy zlecenia w wysokości 78,24 zł:

1100 zł – 205,81 zł (składki finansowane przez pracownika, tj. 18,71% podstawy wymiaru*) = 894,19 zł,

894,19 zł × 8,75%** = 78,24 zł,

– do odliczenia od zaliczki na podatek 894,19 zł × 7,75% = 69,30 zł,

• od wynagrodzenia z umowy o pracę w wysokości 35,56 zł:

500 zł – 93,55 zł (składki finansowane przez pracownika, tj. 18,71% podstawy wymiaru) = 406,45 zł,

406,45 zł × 8,75% = 35,56 zł,

– do odliczenia od zaliczki na podatek: 406,45 zł × 7,75% = 31,50 zł.

5. Zaliczka na podatek dochodowy do wpłaty na rachunek urzędu skarbowego:

• od wynagrodzenia z umowy zlecenia w wysokości 136 zł:

1100 zł – 205,81 zł = 894,19 zł,

894,19 zł × 20% (koszty uzyskania przychodów) = 178,84 zł,

894,19 zł – 178,84 zł = 715,35 zł, po zaokrągleniu 715 zł,

715 zł × 19% = 135,85 zł,

po pomniejszeniu o składkę na ubezpieczenie zdrowotne podlegającą odliczeniu od podatku zaliczka wynosi 67 zł (135,85 zł – 69,30 zł = 66,55 zł, po zaokrągleniu 67 zł),

• od wynagrodzenia z umowy o pracę w wysokości 0 zł:

500 zł – (102,25*** zł + 93,55 zł) = 304,20 zł, po zaokrągleniu 304 zł,

(304 zł × 19%) – 44,17**** zł = 13,59 zł.

Zaliczka jest niższa od kwoty składki na ubezpieczenie zdrowotne (35,56 zł), więc składka na to ubezpieczenie podlega obniżeniu do wysokości zaliczki i wynosi 13,59 zł. Ponieważ cała kwota może być odliczona od zaliczki na podatek (7,75% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne to kwota 31,50 zł), zaliczka na podatek dochodowy do przekazania na rachunek urzędu skarbowego wynosi 0 zł.

Po zsumowaniu kwot składek na ubezpieczenie zdrowotne obliczonych od wynagrodzenia z umowy zlecenia i umowy o pracę, kwota tej składki wynosi 91,83 zł (78,24 zł + 13,59 zł). Taką kwotę należy wykazać w raporcie rozliczeniowym, mimo że nie będzie ona wynikała z podanej w raporcie podstawy wymiaru składki na to ubezpieczenie (1300,64 zł), którą wykazuje się jako sumę przychodów z obydwu umów:

1600 zł – 299,36 zł (składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez ubezpieczonego) = 1300,64 zł.

Obliczona od tej kwoty składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosiłaby 113,81 zł (1300,64 zł × 8,75%).

---------------------------------------

* od 1 lipca do 31 grudnia 2007 r. pracownik finansuje składkę na ubezpieczenie rentowe w wysokości 3,5% podstawy jej wymiaru
** od 1 stycznia 2007 r. składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9%

*** od 1 stycznia 2007 r. koszty uzyskania przychodu wynoszą 108,50 zł miesięcznie

*** od 1 stycznia 2007 r. kwota wolna od podatku wynosi 47,71 zł miesięcznie


Podstawa prawna:
• art. 8 ust. 2a, art. 18 ust. 1a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.),

• art. 10 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 13 pkt 8, art. 22 ust. 2 pkt 1, ust. 9 pkt 4, art. 26 ust. 1 pkt 2, art. 27 ust. 1, art. 27b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.),

• art. 81 ust. 1 i ust. 6, art. 83 ust. 1, art. 242 pkt 3 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (DzU nr 210, poz. 2135 ze zm.).