Kategorie

Na jakich zasadach wypłaca się odprawę emerytalno-rentową

Larysa Zdziechowska
Pracownikowi przysługuje jednorazowa odprawa emerytalno-rentowa w przypadku, gdy stosunek pracy został rozwiązany w związku z przejściem na rentę lub emeryturę. Odprawa emerytalna lub rentowa przysługuje tylko raz w życiu. Pracownik, który otrzymał taką odprawę, nie może ponownie nabyć do niej prawa.

Odprawa jest wymagalna w dniu przejścia pracownika na emeryturę lub rentę. Jest to dzień ustania stosunku pracy pracownika posiadającego uprawnienia emerytalne.

W jakiej wysokości przysługuje odprawa

Na podstawie Kodeksu pracy odprawa emerytalno-rentowa jest należna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Jednak prawo nie zabrania, aby pracodawca zawarł w wewnętrznych przepisach wyższą wysokość odprawy emerytalno-rentowej, pod warunkiem że nie będzie ona mniej korzystna niż przysługująca na podstawie obowiązujących przepisów Kodeksu pracy. Tym samym pracodawca może wypłacić taką odprawę w wysokości np. 2- czy 3-miesięcznego wynagrodzenia za pracę.

Wysokość odprawy emerytalnej lub rentowej dla pracowników państwowych i samorządowych jest inna niż dla pozostałych pracowników. Poniższa tabela przedstawia wysokość tej odprawy dla pracowników państwowych i samorządowych.

Także inne wysokości odprawy emerytalno-rentowej mają nauczyciele. Nauczycielowi uprawnionemu do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, przysługuje odprawa emerytalna w wysokości:

• 2-miesięcznego ostatnio pobieranego wynagrodzenia w szkole będącej podstawowym miejscem pracy tego nauczyciela (art. 87 ust. 1 Karty Nauczyciela),

• 3-miesięcznego wynagrodzenia ostatnio pobieranego w szkole będącej podstawowym miejscem pracy, jeżeli nauczyciel przepracował w szkole co najmniej 20 lat (art. 87 ust. 2 Karty Nauczyciela).

Zasady naliczania odprawy

We wszystkich przypadkach obowiązuje ten sam sposób ustalania wysokości odprawy pieniężnej. Stosuje się tu zasady obowiązujące przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. W podstawie do wyliczenia odprawy należy uwzględnić m.in. następujące składniki wynagrodzeń:

• wynagrodzenie zasadnicze, bez względu na to, czy jest ono określone w stawce miesięcznej, godzinowej czy akordowej,

• wynagrodzenie za godziny nadliczbowe,

• premie regulaminowe,

• dodatki: np. funkcyjny, stażowy, za pracę w godzinach nocnych, za pracę w warunkach szkodliwych lub uciążliwych dla zdrowia, deputaty.

PRZYKŁAD

Pracownik rozwiązał umowę o pracę 31 sierpnia br. w związku z przejściem na emeryturę. ZUS przyznał mu emeryturę 14 września br. Od 20 maja do 20 sierpnia br. pracownik przebywał na zwolnieniu lekarskim, pobierając zasiłek chorobowy. Jego wynagrodzenie składało się z:

• stawki miesięcznej w stałej wysokości - 4500 zł

• dodatku stażowego - 500 zł,

• zmiennej premii regulaminowej - od 10 do 50% wynagrodzenia zasadniczego.

Reklama

Składniki wynagrodzenia przysługujące pracownikowi za okresy nie dłuższe niż 1 miesiąc należy uwzględnić z okresu 3 miesięcy poprzedzających miesiąc nabycia prawa do odprawy. Ponieważ pracownik chorował cały czerwiec, lipiec i sierpień, przy ustalaniu podstawy ze zmiennych składników należy cofnąć się do miesięcy, za które takie wynagrodzenie przysługiwało, a więc do maja, kwietnia i marca. Nie wliczamy sierpnia, ponieważ nabył prawo do odprawy 31 sierpnia. W marcu, kwietniu i maju pracownik otrzymał następujące premie:

• w maju br. 15% wynagrodzenia zasadniczego, czyli 675 zł (12 dni pracował, a resztę miesiąca był na zwolnieniu lekarskim; do przepracowania miał zgodnie z rozkładem 19 dni),

• w kwietniu br. 30% wynagrodzenia zasadniczego, czyli 1350 zł (22 dni pracy),

• w marcu br. 30% wynagrodzenia zasadniczego, czyli 1350 zł (20 dni pracy).

Aby obliczyć dla pracownika odprawę emerytalną, najpierw należy ustalić wysokość premii z 3 miesięcy:

675 zł + 1350 zł + 1350 zł = 3375 zł.

Kwotę tę (3375 zł brutto) należy podzielić przez liczbę dni pracy, za które ona przysługiwała:

3375 : 54 dni faktycznie przepracowane przez pracownika = 62,50 zł.

Następnie uzyskaną sumę (62,50 zł) należy pomnożyć przez liczbę dni pracy, jakie zatrudniony przepracowałby zgodnie z jego rozkładem czasu pracy (tj. 61 dni):

62,50 zł × 61 dni = 3812,50 zł.

Przeciętną wysokość premii z 3 miesięcy otrzymuje się, dzieląc uzyskaną kwotę (3812,50) przez 3:

3812,50 : 3 = 1270,83 zł.

Następnie należy dodać stałe i zmienne składniki wynagrodzenia:

4500 zł + 500 zł + 1270,83 zł = 6270,83 zł.

Kwota ta (6270,83 zł) stanowi wysokość odprawy emerytalnej należnej pracownikowi.


Warunki nabycia prawa do odprawy

Odprawa emerytalno-rentowa jest wypłacana bez względu na sposób nawiązania stosunku pracy. Należna jest zarówno w przypadku umowy o pracę, jak również z tytułu powołania, mianowania czy wyboru. Aby uzyskać prawo do odprawy, pracownik jest zobowiązany do rozwiązania stosunku pracy. Jeżeli pracownik rozwiąże umowę o pracę na mocy porozumienia stron przed osiągnięciem wieku emerytalnego, traci uprawnienie do odprawy.

WAŻNE!

Pracownik nabywa prawo do odprawy emerytalno-rentowej raz w życiu.

Reklama

Pracownik, który otrzymał już odprawę z tytułu przejścia na emeryturę czy rentę, a podjął decyzję o ponownym zatrudnieniu, musi liczyć się z tym, iż nie otrzyma kolejnej odprawy w momencie rozwiązania stosunku pracy. Również gdy pracownik odszedł na rentę z tytułu niezdolności do pracy, otrzymał odprawę rentową, a później powrócił do zdrowia, a tym samym do pracy zawodowej i w niedługim czasie nabył prawo do emerytury, nie otrzymuje już odprawy emerytalnej.

W sytuacji gdy pracodawca nie dokonuje wypłaty świadczenia, pracownik ma prawo dochodzić prawa do odprawy w ciągu 3 lat licząc od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, a zatem od dnia przejścia na emeryturę lub rentę.

Prawo do świadczenia częściowego

Zdarza się, że pracownik uzyska prawo do renty lub emerytury, otrzyma z tego tytułu odprawę i ponownie podejmuje pracę. Jeżeli zakończy się stosunek pracy pracownika w związku z przejściem na rentę lub emeryturę i okaże się, że przepisy układu zbiorowego danego zakładu przewidują wyższe świadczenie z tytułu odprawy emerytalno-rentowej niż to, które otrzymał, pracownik powinien otrzymać uzupełnienie odprawy. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 2 października 1990 r. (I PR 285/90). Sąd Najwyższy określił, że jeżeli pracownik otrzymał już 3-miesięczną odprawę z powodu 15-letniego okresu pracy, a gdy ponownie przeszedł na emeryturę jego okres pracy wzrósł do 20 lat i przepisy wewnętrzne przewidują w takiej sytuacji 6-miesięczną odprawę, to należy dokonać uzupełnienia o różnicę między 3-miesięcznym a 6-miesięcznym wynagrodzeniem na korzyść pracownika.

Wcześniejsze przejście na emeryturę a prawo do odprawy

Prawodawca w Kodeksie pracy określił okoliczności, jakie muszą być spełnione, aby otrzymać odprawę emerytalną. Zgodnie z tymi zasadami stosunek pracy musi ustać w związku z przejściem na emeryturę lub rentę. Przepis ten nie mówi o sposobie, w jakim pracownik nabył prawo do emerytury, a o przysługującym świadczeniu. Kodeks pracy nie wskazuje również ograniczeń co do sposobu uzyskania prawa do odprawy emerytalno-rentowej. W związku z tym wcześniejsze przejście na emeryturę uprawnia pracownika do otrzymania odprawy emerytalno-rentowej na takich samych zasadach jak w przypadku przejścia na emeryturę, rentę w normalnym trybie.

Odprawa po świadczeniu rehabilitacyjnym

Dość powszechne jest przejście na rentę po wyczerpaniu świadczenia rehabilitacyjnego. Często dzieje się tak, że rentę otrzymuje się w znacznym odstępie czasu od rozwiązania umowy o pracę. Mimo to pracownik nabywa prawo do odprawy.

PRZYKŁAD

Pracownik chorował przez 33 dni i otrzymał wynagrodzenie chorobowe płatne ze środków pracodawcy. Choroba przedłużyła się i otrzymał zasiłek chorobowy wyczerpując 182-dniowy okres zasiłkowy. Następnie ZUS przyznał mu świadczenie rehabilitacyjne na okres 12 miesięcy. Po 3 miesiącach świadczenia rehabilitacyjnego i wykorzystanego okresu zasiłkowego pracodawca rozwiązał z tym pracownikiem stosunek pracy w trybie art. 53 Kodeksu pracy. Po ustaniu świadczenia rehabilitacyjnego były pracownik otrzymał prawo do renty i zgłosił się do byłego pracodawcy o wypłatę odprawy rentowej. Pracodawca jest zobowiązany do jej wypłaty.

Prawo do więcej niż jednej odprawy

Pracownik, który jednocześnie zawarł kilka umów o pracę, może otrzymać kilka odpraw emerytalno-rentowych. Będzie tak, jeżeli z każdym z pracodawców rozwiąże stosunek pracy tego samego dnia w związku z przejściem na emeryturę lub rentę.

PRZYKŁAD

Jan K. był zatrudniony u 3 różnych pracodawców.

• A - na 1/3 etatu i otrzymywał 600 zł wynagrodzenia zasadniczego,

• B - na 3/4 etatu i otrzymywał 1500 zł wynagrodzenia zasadniczego plus dodatek stażowy 400 zł,

• C - na 1/2 etatu i otrzymywał 800 zł wynagrodzenia zasadniczego.

Pan Jan 4 czerwca br. ukończył 65 lat i osiągnął wiek emerytalny. Następnie, 5 lipca br. ZUS przyznał mu emeryturę. W związku z otrzymaniem emerytury pan Jan rozwiązał jednego dnia (6 lipca br.) z każdym z pracodawców wszystkie umowy o pracę. W tej sytuacji pan Jan powinien otrzymać u każdego z pracodawców odprawę emerytalną:

• A - w wysokości 600 zł,

• B - w wysokości 1900 zł,

• C - w wysokości 800 zł.

Gdyby natomiast pan Jan rozwiązał umowę o pracę tylko u jednego z pracodawców, np. A, a pozostałe rozwiązałby w późniejszych terminach (B, C), powinien otrzymać odprawę tylko u tego pierwszego pracodawcy.

W razie zbiegu odprawy emerytalnej z odprawą przysługującą w związku z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy pracownikowi przysługują obie odprawy. Taka wypłata będzie miała miejsce, gdy pracownik nabywa prawo do emerytury lub renty przy jednoczesnych zwolnieniach grupowych lub indywidualnych u pracodawcy.

Składki ZUS i podatek dochodowy od osób fizycznych

Odprawa emerytalna stanowi dochód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Dochód ten dotyczy roku, w którym pracownik uzyskał odprawę emerytalno-rentową.

Podstawą wymiaru składek na ZUS jest przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu stosunku pracy. Przepisy składkowe (§ 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe) wyłączają jednak odprawę z oskładkowania.

Podstawa prawna:

• art. 921 § 1, § 2 Kodeksu pracy,

• § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy (DzU nr 62, poz. 289),

• art. 9 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.),

• § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (DzU nr 161, poz. 1106 ze zm.).

Larysa Zdziechowska

kierownik zespołu kadr i płac

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?

    HR-owca portret własny 2021 [RAPORT]

    HR-owca portret własny 2021 - raport przedstawia jak HRowcy radzili sobie w pandemii, jakie mają zadania, wyzwania i motywacje. Jak oceniają swoją pracę?

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?