REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Czy pracodawca w zamian za sfinansowanie pracownikowi zabiegu medycznego może żądać zobowiązania się do pozostania w zatrudnieniu przez określony czas

Ewa Kowszun
prawnik, specjalista w zakresie prawa pracy, ubezpieczeń społecznych, prawa cywilnego oraz powiązanych zagadnień prawa podatkowego i administracyjnego, posiada ponad 20-letnie doświadczenie w kompleksowym wsparciu prawnym działów HR bezpośrednio w wewnętrznych strukturach przedsiębiorców oraz w kancelarii prawnej, prowadzi własną firmę doradczą
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Prowadzimy rekrutację na stanowisko menedżera sprzedaży, który ma bezpośredni kontakt z klientami. Spośród 3 kandydatów najlepsza pod względem merytorycznym i z najciekawszym doświadczeniem zawodowym jest osoba z poważnym ubytkiem w uzębieniu. Niestety, nie ma możliwości, aby z tak widoczną wadą obsługiwała naszych klientów. Zależy nam jednak na kompetencjach tej osoby. Czy w związku z tym istnieje możliwość, abyśmy jako pracodawca pokryli koszty leczenia ubytków w uzębieniu, ale w zamian zaproponowali podpisanie umowy lojalnościowej, w której pracownica zobowiąże się do pozostawania w zatrudnieniu przez minimum 2 lata od zakończenia leczenia?

RADA

Pracodawca na zasadzie swobody umów może zawrzeć z pracownikiem umowę zobowiązującą go do pozostawania przez określony czas w zatrudnieniu w zamian za uzyskaną wzajemną korzyść, np. przyznanie pracownikowi benefitu, pomocy finansowej lub innego rodzaju dodatkowego świadczenia niezwiązanego z jego zatrudnieniem. Dlatego mogą Państwo zawrzeć z pracownikiem umowę, na podstawie której pokryją Państwo koszty leczenia pracownika, a on w zamian zobowiąże się do przepracowania u Państwa uzgodnionego okresu.

REKLAMA

REKLAMA

UZASADNIENIE

Umowy zobowiązujące pracownika do pozostawania przez określony czas w zatrudnieniu u pracodawcy w zamian za poniesione przez pracodawcę na rzecz pracownika koszty kojarzone są najczęściej z umowami szkoleniowymi, tj. umowami o podnoszenie kwalifikacji zawodowych, uregulowanymi wprost w przepisach Kodeksu pracy. 

Okoliczność, że Kodeks pracy nie przewiduje innych umów tego rodzaju, nie wyklucza jednak możliwości zawarcia między stronami stosunku pracy takiej umowy także w innych przypadkach, np. w zamian za przyznanie pracownikowi pomocy finansowej czy innego rodzaju dodatkowego świadczenia, niezwiązanych bezpośrednio z zatrudnieniem. W szczególności że Kodeks pracy ani inna ustawa nie zabrania jej zawarcia.

Umowa lojalnościowa a zasada swobody umów. Na możliwość podpisania tego rodzaju umowy wskazuje utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego. Według niego podstawę zawarcia między pracodawcą a pracownikiem umowy o charakterze cywilnoprawnym niezwiązanej z zatrudnieniem może stanowić zasada swobody umów: 

REKLAMA

SN

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Strony określonego stosunku prawnego, w tym także strony stosunku pracy, mogą w drodze umowy, a możliwość ta wynika wprost (…) z zasady swobody umów, regulować wzajemne prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym wykraczające poza ramy tego stosunku (uchwała SN z 22 października 1987 r., III CZP 55/87, OSNC 1989/6/90).

SN

(…) strony stosunku pracy mogą w drodze umowy, zgodnie z zasadą swobody umów (art. 3531 Kodeksu cywilnego w związku z art. 300 Kodeksu pracy), uregulować wzajemne prawa i obowiązki wykraczające poza treść tego stosunku. Zawierając umowę mogą jej nadać dowolną treść, byleby nie była ona sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego, albo nie miała na celu obejścia prawa. Taka umowa byłaby bowiem nieważna (art. 58 § 1 i 2 k.c.) (wyrok SN z 21 listopada 2011 r., II PK 48/11, OSNP 2012/21-22/259).

Pracodawca i pracownik zgodnie ze wspomnianą zasadą swobody umów mogą zatem w dowolny sposób kształtować treść umowy, jednak muszą pamiętać, że będą miały do niej zastosowanie także określone w przepisach ograniczenia swobody umów. Mianowicie taka dodatkowo zawarta między pracodawcą a pracownikiem umowa nie może być sprzeczna z prawem lub z zasadami współżycia społecznego, nie może też mieć na celu obejścia prawa, gdyż byłaby nieważna (art. 5 i art. 58 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego).

Ważne

Umowa sprzeczna z prawem lub z zasadami współżycia społecznego, a także zawarta w celu obejścia prawa, jest nieważna. 

Zatem pracodawca i pracownik mogą ukształtować między sobą wzajemne świadczenia i obowiązki w umowie cywilnoprawnej, na mocy której pracodawca udzieli pracownikowi ustalonego między nimi wsparcia finansowego w zamian za zobowiązanie go do pozostawania w zatrudnieniu przez ustalony czas. Natomiast w razie naruszenia tego zobowiązania pracownik będzie zobligowany do zwrotu w odpowiedniej części sfinansowanych przez pracodawcę kosztów.

W ten sposób pracownik uzyskuje istotną pomoc od pracodawcy, np. na pokrycie kosztów leczenia stomatologicznego czy innego zabiegu medycznego, jak we wskazanym pytaniu, czy też na pokrycie kosztów związanych z potrzebami mieszkaniowymi, szkoleniowymi, a pracodawca w zamian za tę pomoc uzyskuje m.in. gwarancję pozostania w zatrudnieniu cenionego na rynku pracownika. 

Współmierność korzyści stron. Jeżeli umowa wiąże się z wzajemnymi korzyściami dla stron, należy uznać, że jej treść i cel nie naruszają porządku prawnego ani zasad współżycia społecznego. Jej zawarcie jest więc dopuszczalne, ważne i skuteczne, o ile oczywiście zapewnia równość stron oraz współmierność świadczeń, w tym adekwatny do wartości świadczenia pracodawcy okres "odpracowania" tej pomocy finansowej, do którego będzie zobowiązany pracownik.

Przykład

Pracownik zwrócił się do pracodawcy z prośbą o udzielenie mu pomocy finansowej na wykonanie niezbędnych i pilnych badań diagnostycznych w związku z nagłym pogorszeniem stanu zdrowia. Koszt tych badań - 1200 zł - przekracza możliwości finansowe pracownika. Pracodawca zaproponował mu zawarcie umowy, na mocy której pokryje koszty badań, a pracownik w zamian za to zobowiąże się do pozostawania w zatrudnieniu u tego pracodawcy przez 3 lata. W przypadku niedotrzymania tego terminu pracownik będzie musiał zwrócić w całości poniesione przez pracodawcę koszty. Taką umowę należałoby ocenić jako sprzeczną z zasadami współżycia społecznego z uwagi na niewspółmierność świadczeń, tj. 3 lata pozostawania w zatrudnieniu w zamian za pomoc stanowiącą równowartość ok. 1/3 minimalnego wynagrodzenia i konieczność zwrotu tej kwoty w całości przy zatrudnieniu krótszym niż pełne 3 lata. Dodatkowo pracodawcy można też zarzucić wykorzystanie trudnego położenia pracownika. Jeżeli pracodawca zaproponowałby w tej sytuacji pracownikowi zobowiązanie do pozostawania w zatrudnieniu do roku, z obowiązkiem zwrotu kwoty proporcjonalnie do przepracowanego okresu, to taka umowa nie naruszałaby zasad współżycia społecznego, gdyż korzyści obu stron byłyby współmierne. 

Podstawa prawna

  • art. 1033-1034, art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 1510; ost.zm. Dz.U. z 2023 r. poz. 240
  • art. 5, art. 58 § 1 i § 2, art. 3531 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - j.t. Dz.U. z 2022 r. poz. 1360; ost.zm. Dz.U. z 2023 r. poz. 326

Ewa Kowszun
prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy, ubezpieczeń społecznych, ponad 20-letnie doświadczenie w kompleksowym wsparciu prawnym działów HR, prowadzi własną firmę doradczą

 
Źródło: Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code
Uprawnienia rodzicielskie - QUIZ
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Ile tygodni urlopu macierzyńskiego można maksymalnie wykorzystać jeszcze przed porodem?
nie ma takiej możliwości
3
6
9 - tylko jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę
Następne

REKLAMA

Kadry
Ważna granica 6 miesięcy zatrudnienia pracownika tymczasowego. Wówczas pracodawca musi umożliwić wykorzystanie urlopu, także na żądanie

Zasady udzielania urlopu wypoczynkowego pracownika tymczasowego są odmienne od generalnych reguł prawa pracy. Ważna jest tutaj granica 6 miesięcy zatrudnienia. Od tego momentu pracodawca musi umożliwić wykorzystanie urlopu, także 4 dni na żądanie pracownika. Co pracodawca powinien ustalić z agencją pracy tymczasowej? Kto udziela dni wolnych, a kto wypłaca ekwiwalent?

Zanim przyjdzie PIP. Kim jest społeczny inspektor pracy i jakie ma uprawnienia?

Społeczna inspekcja pracy kontroluje przestrzeganie całego prawa pracy, ze szczególnym uwzględnieniem przepisów bhp. Choć podlega zakładowym organizacjom związkowym, a nie pracodawcy, to dzięki stałej obecności w zakładzie społeczny inspektor pracy może wykryć zagrożenia i uchybienia, zanim zrobi to inspektor PIP. Wyjaśniamy, jakie uprawnienia ma społeczna inspekcja pracy (SIP), czym różni się od Państwowej Inspekcji Pracy i czego pracodawca może od niej oczekiwać.

Karty żywieniowe do 450 zł miesięcznie bez składek ZUS. Jakie warunki musi spełnić pracodawca?

Karty żywieniowe do 450 zł miesięcznie na każdego pracownika bez składek ZUS. Kiedy i jakie posiłki dla pracowników zwolnione są ze składek ZUS? Jakie warunki musi spełnić pracodawca? Przedstawione zagadnienie i interpretacje ZUS w tym zakresie tłumaczy ekspert Marcin Stanecki.

„Tak się nie pracuje!” - rusza kampania i badanie absurdów w pracy oczami pracowników

Procedury, które zamiast pomagać komplikują pracę. Spotkania, na których nikt niczego nie ustala. Wielopoziomowe akceptacje prostych decyzji. Odpowiedzialność bez realnego wpływu na rozwiązania. Takie sytuacje mogą wydawać się pojedynczymi problemami, ale w wielu organizacjach stają się codziennością. - Chcę sprawdzić, jak te absurdy wyglądają z perspektywy pracowników, dlaczego wciąż się utrzymują i jakie mają konsekwencje. Z zebranych doświadczeń powstanie Polska Mapa Absurdów w Pracy 2026, czyli raport prezentujący 10 najczęściej wskazywanych zjawisk oraz rekomendacje, czym zastąpić nieskuteczne praktyki”- mówi Magda Maroń, ekspertka HR oraz współczesnej kultury pracy, pomysłodawczyni kampanii.

REKLAMA

Tydzień pracy tylko do czwartku czy 26 dni dodatkowego urlopu – jak przepisy nowego kodeksu pracy skrócą czas pracy

Jeszcze sześć tygodni potrwa firmowany przez ministerstwo pracy pilotaż skróconego czasu pracy. 78 pracodawców i około 5 tys. pracowników testuje skrócenie czasu pracy, umownie określane jako czterodniowy tydzień pracy. Czy przesądzi on, że wkrótce wszystkie piątki będą wolne od pracy tak jak dziś wolne są wszystkie soboty – mamy pracować krócej, ale za te same pieniądze.

Czy ignorowanie pracownika podczas spotkań, przerywanie mu i uciszanie może stanowić mobbing?

W związku ze zmianami Kodeksu pracy, które weszły w życie 5 listopada 2026 r. powstaje wiele pytań o nową definicję mobbingu. Czy mieści się w niej ignorowanie pracownika podczas spotkań, przerywanie mu i uciszanie?

Godziwe i wypłacane na czas wynagrodzenie warunkiem sine qua non dla osób po 45. roku życia

Pokolenie X to osoby między 45 a 59 rokiem życia, zwane także generacją sandwich. To pracownicy, którzy muszą łączyć pracę z opieką nad dorastającymi dziećmi i starzejącymi się rodzicami. Czego oczekują od pracy? Work-life balance jest dla nich mniej ważny. Są w momencie życia, kiedy godziwe i wypłacane na czas wynagrodzenie staje się warunkiem sine qua non.

Pracownicy pokolenia Z w zdecydowanej większości myślą o zmianie pracy przez napięcia międzypokoleniowe. Z czego wynikają konflikty?

Aż 71% pracowników pokolenia Z myślało o zmianie pracy przez napięcia międzypokoleniowe w miejscu zatrudnienia. To coraz liczniejsza grupa na rynku pracy i warto przeciwdziałać odpływowi talentów. W tym celu należy zbadać, z czego wynikają konflikty. Jak pracodawca może poprawić współpracę międzypokoleniową w firmie?

REKLAMA

Jeśli odejdą, będzie katastrofa. Chodzi o pracowników od 45. do 59. roku życia

Jeśli ci pracownicy odejdą z firmy, będzie katastrofa. Chodzi o osoby od 45. do 59. roku życia. To pokolenie X czyli najliczniejsza i najbardziej znacząca grupa na rynku pracy. Jak ją rozumieć i wspierać jako pracodawca?

Środa 11 listopada kusi, by wziąć 2 dni L4 i mieć 5 dni wolnego. Ostrzeżenie przed tzw. mostkowaniem

W tym roku 11 listopada, a więc Święto Niepodległości Polski wypada w środę. Taka sytuacja kusi część pracowników do wzięcia 2 dni L4 w celu zapewnienia sobie 5 dni wolnego od pracy. Ekspert ostrzega więc pracodawców przed tzw. mostkowaniem.

Zapisz się na newsletter
Kodeks pracy, urlopy, wynagrodzenia, świadczenia pracownicze. Bądź na bieżąco ze zmianami z zakresu prawa pracy. Zapisz się na nasz newsletter.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA