Miejsce pracy musi być bezpieczne

Powód pracował na stanowisku kontrolera poboru energii elektrycznej. Jego praca polegała na odczytywaniu liczników i wystawianiu odbiorcom energii faktur VAT. Do wykonywania zadań otrzymał specjalny zestaw komputerowy oraz drukarkę termiczną. 8 kwietnia 2002 r. zawiadomił swojego pracodawcę, że od dnia następnego powstrzyma się od pracy, gdyż sprzęt, z którego korzystał, nie posiada oceny zgodności z normami dotyczącymi bhp, a emitowane pole elektromagnetyczne może zagrażać jego zdrowiu.

Ekspertyza sprzętu
Sprzęt został zabezpieczony i przebadany przez Centralny Instytut Ochrony Pracy w Warszawie. Z ekspertyzy wynikało, iż praca z użyciem tych narzędzi jest bezpieczna. Pracodawca przedstawił wyniki powodowi, ten jednak, w dalszym ciągu, odmawiał powrotu do pracy. Skończyło się to zwolnieniem dyscyplinarnym. Zwolniony zażądał odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy oraz zapłaty za ten czas, kiedy nie mógł pracować z powodu braku bezpiecznego sprzętu.

Sądy obu instancji odmówiły mu racji, stwierdzając, że doszło do ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, gdyż nie było podstaw do odmowy wykonywania pracy na wskazanym wyżej sprzęcie komputerowym. Mimo że sprzęt nie posiadał certyfikatu bezpieczeństwa ani deklaracji potwierdzającej jego zgodność z polskimi normami bezpieczeństwa i higieny pracy, nie zmienia to faktu, że wykonane później opinie wskazywały, iż nie stanowi o­n zagrożenia dla zdrowia lub życia. Sądy stwierdziły także, że powodowi nie należy się wynagrodzenie za okres powstrzymania się od pracy.

Powód wniósł skargę kasacyjną, w której zarzucił, iż doszło do naruszenia art. 217 k.p., zgodnie z którym wyposażanie stanowisk pracy w narzędzia, niespełniające wymagań dotyczących oceny zgodności jest niedopuszczalne. Argumentował, że sam fakt naruszenia przez pracodawcę obowiązków wynikających z tego przepisu uprawniał go do powstrzymania się od pracy.

Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej roszczenia o wynagrodzenie, a w pozostałym zakresie skargę oddalił. W uzasadnieniu sąd stwierdził, że pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy w razie, gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bhp i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika (art. 210 k.p.).

Dwie przesłanki
Sąd podkreślił, że artykuł ten zawiera dwie przesłanki dotyczące warunków pracy i niebezpieczeństwa dla pracownika, które muszą wystąpić łącznie. W rozpatrywanej sprawie druga przesłanka nie zaistniała, co potwierdziły ekspertyzy, a nieprzyjęcie ich treści do wiadomości i odmowa wykonywania pracy stanowiła ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych.

Odnośnie do wynagrodzenia za okres powstrzymywania się od pracy, sąd stwierdził, iż rzeczywiście miała miejsce sytuacja, w której powód - pomimo wykazywanej gotowości do podjęcia pracy - nie mógł jej wykonywać, ze względu na fakt, iż jego sprzęt został zabezpieczony do wykonania ekspertyz. Dlatego też sprawa w części dotyczącej wynagrodzenia musi być jeszcze raz rozpoznana.

Sygn. akt I PK 191/05
Maria Sankowska