Kategorie

Prawo do urlopu na żądanie w służbie cywilnej

Adam Malinowski
Prawo pracy reguluje zasady udzielania urlopu na żądanie, wskazując, że pracodawca jest zobowiązany udzielić na żądanie pracownika i w terminie przez niego wskazanym nie więcej niż 4 dni urlopu w każdym roku kalendarzowym.
Reklama

Urlop na żądanie to uprawnienie polegające na możności wykorzystania 4 dni urlopu wypoczynkowego w ciągu roku kalendarzowego bez wcześniejszego uzgodnienia z przełożonym. Nie jest to oddzielny rodzaj urlopu, lecz jedynie odstępstwo od ogólnej reguły w zakresie wykorzystywania urlopów wypoczynkowych, nakazującej ich wcześniejsze uzgadnianie z pracodawcą. Dlatego też członek korpusu służby cywilnej może skorzystać z urlopu na żądanie jedynie wtedy, kiedy ma jeszcze w danym roku do wykorzystania urlop wypoczynkowy. Urząd nie może odmówić udzielenia urlopu na żądanie, jeśli pracownik lub urzędnik dysponuje jeszcze w danym roku prawem do urlopu, nie wykorzystał w danym roku kalendarzowym całej puli 4 dni urlopu na żądanie i składa wniosek najpóźniej w dniu jego rozpoczęcia. Przyjmuje się, że wniosek należy złożyć przed rozpoczęciem dnia pracy (przed godziną, od której urzędnik lub pracownik powinien pracować według obowiązującego go rozkładu czasu pracy). Nie jest jednak wykluczone, że sposób udzielania urlopów na żądanie zostanie ustalony w danym urzędzie w drodze zwyczaju stosowanego faktycznie w jednakowym stopniu w odniesieniu do wszystkich zatrudnionych.

Przepisy nie wprowadzają żadnych wymogów co do formy zgłoszenia potrzeby urlopu na żądanie. Może być ona dowolna, choć w praktyce dzieje się to najczęściej telefonicznie. Nie ma też żadnych przeszkód, żeby poinformować urząd np. drogą mailową. W takiej sytuacji warto jednak zadbać o potwierdzenie wysłania informacji – np. wydrukować maila, żeby po zgłoszeniu pozostał ślad na piśmie.

Przykład

Urzędnik służby cywilnej Anna W. postanowiła 27 lipca 2012 r. wziąć jeden dzień urlopu na żądanie. Zgodnie z przepisami może złożyć stosowny wniosek przed rozpoczęciem dnia pracy. Powszechnym i długotrwałym zwyczajem w urzędzie jest jednak telefoniczne informowanie dyrektora o urlopie na żądanie i wypełnianie wniosku po powrocie do pracy. Zwyczaj taki jest źródłem praw i obowiązków i Annie W. nie można z tego tytułu zarzucić ewentualnego naruszenia przepisów.

Nadużycie prawa i sposób udzielania

Reklama

Prawo do wykorzystania urlopu na żądanie nie jest jednak bezwzględne. Może być ono ocenione w kontekście nadużycia prawa. Nikt nie może bowiem czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony (art. 8 k.p.). Urlop wykorzystany niezgodnie z prawem – np. w celu oporu wobec pracodawcy – może być podstawą wyciągnięcia wobec urzędnika konsekwencji służbowych. Pracodawca może nawet zwolnić takiego pracownika dyscyplinarnie, choć taka sytuacja może mieć tylko wyjątkowe zastosowanie. Urlop musiałby być bowiem potraktowany jako ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych, co w praktyce dzieje się zupełnie wyjątkowo.

Urlop na żądanie jest udzielany w dniach. Pracownikowi lub urzędnikowi przysługują cztery dni takiego urlopu w roku kalendarzowym, niezależnie od liczby godzin, które w tych dniach powinien przepracować zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy. O tę liczbę godzin ulega zmniejszeniu pozostała część urlopu przysługująca mu w danym roku.

Dopuszczalne jest dzielenie urlopu na żądanie i wykorzystywanie go po jednym dniu – jego łączny wymiar nie może jednak przekroczyć w roku kalendarzowym 4 dni. Dlatego w świadectwie pracy powinna znaleźć się informacja o liczbie dni i godzin wykorzystanego urlopu na żądanie. Do urlopu na żądanie nie ma zastosowania zasada proporcjonalności, która polega na odpowiednim zmniejszaniu urlopu w proporcji do wymiaru czasu pracy lub okresu przepracowanego w urzędzie w danym roku. Może się okazać, że pracownik lub urzędnik ma tylko i wyłącznie uprawnienie do urlopu na żądanie i może w całości wykorzystać cały przysługujący mu urlop wypoczynkowy.


Przykład

W przypadku osób podejmujących po raz pierwszy pracę w służbie cywilnej umowę o pracę zawiera się na czas określony 12 miesięcy. Jeśli nowo przyjęty pracownik pracował dwa miesiące, a miał uprawnienie do 20 dni urlopu, to po zaokrągleniu ma prawo do 4 dni urlopu i cały ten czas może wykorzystać na żądanie.

Czas pracy a urlop na żądanie

W wielu urzędach zdarza się, że nagle należy wykonać określoną pracę, np. dokończyć pisanie sprawozdania, przygotować stanowisko na posiedzenie komitetu czy też przeprowadzić kontrolę. W takiej sytuacji członek korpusu służby cywilnej może otrzymać od przełożonego polecenie wykonania zadania poza normalnymi godzinami pracy. W braku ustawowego zakazu należy przyjąć, że jest możliwe wykorzystanie w tym dniu urlopu na żądanie, co jednak może być ocenione jako nadużycie prawa (wyjaśnialiśmy ten problem powyżej).

Za pracę wykonywaną na polecenie przełożonego w nadgodzinach pracownikowi przysługuje czas wolny w tym samym wymiarze. Na wniosek pracownika wolne może być udzielone w okresie bezpośrednio poprzedzającym urlop wypoczynkowy lub po jego zakończeniu. Udzielony na zasadach wskazanych w poprzednich zdaniach czas wolny nie wpływa na wymiar urlopu na żądanie.

Urzędnikowi za pracę w nadgodzinach wykonywaną w porze nocnej przysługuje czas wolny w tym samym wymiarze, za pracę w niedzielę – dzień wolny od pracy w najbliższym tygodniu, a za pracę w święto – inny dzień wolny.

Czas pracy członków korpusu służby cywilnej nie może przekraczać 8 godzin na dobę i średnio 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym nie dłuższym niż 8 tygodni. W przypadkach uzasadnionych rodzajem pracy i jej organizacją mogą być stosowane rozkłady czasu pracy, w których jest dopuszczalne przedłużenie czasu pracy do 12 godzin na dobę. W rozkładach tych czas pracy nie może jednak przekraczać średnio 40 godzin na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym nie dłuższym niż 12 tygodni. Możliwości tej nie stosuje się do kobiet w ciąży oraz – bez ich zgody – do członków korpusu służby cywilnej sprawujących pieczę nad osobami wymagającymi stałej opieki lub opiekujących się dziećmi w wieku do lat 8. Rozkład czasu pracy w tygodniu oraz jego wymiar w poszczególnych dniach tygodnia ustala dyrektor generalny urzędu (kierownik urzędu).

Podstawa prawna:

  • art. 8, art. 1672, art. 1673 Kodeksu pracy,
  • art. 97 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (DzU nr 227, poz. 1505 ze zm.),
  • rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 25 kwietnia 2007 r. w sprawie czasu pracy pracowników urzędów administracji rządowej (DzU nr 76, poz. 505 ze zm.).

 

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    "Blaski i cienie PPK" - niezależne badanie naukowe

    PPK - jakie są opinie o programie? Poznaj wyniki niezależnego badania naukowego "Blaski i cienie PPK".

    Tata wybiera urlop ojcowski

    Urlop ojcowski to urlop najczęściej wykorzystywany przez ojców urlop po narodzinach dziecka. Najrzadziej korzystają z urlopu rodzicielskiego.

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika a przepisy

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika - jakie są przepisy prawne? Czy to nie narusza dóbr osobistych pracownika?

    Zasiłek macierzyński i opiekuńczy - będzie okres wyczekiwania?

    Okres wyczekiwania przy zasiłku macierzyńskim i opiekuńczym? To propozycja ZUS mająca zapobiegać nadużyciom.

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy wniosek?

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy można złożyć wniosek o zwolnienie ze składek za grudzień 2020, styczeń, luty, marzec i kwiecień 2021 r. z tarczy 9.0?

    Pracownik niepełnosprawny – jakie prawa?

    Pracownik niepełnosprawny - jakie prawa przyznaje Kodeks pracy i ustawa o rehabilitacji zawodowej? Jaki jest wymiar czasu pracy i urlopu?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę - jak przechowywać?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę polega na złożeniu oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzeniu go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Jak je przechowywać?

    Czas wolny za nadgodziny a odpoczynek tygodniowy

    Czas wolny za nadgodziny może zostać zaliczony do 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego. To stanowisko MRPiT z dnia 5 maja 2021 r.

    PIP kontroluje małe budowy

    Kontrole PIP - mała budowa to miejsce, gdzie najczęściej w budownictwie występują wypadki przy pracy. PIP rozpoczęła więc akcję "Kontrole na małych budowach".

    Przeciętne wynagrodzenie 2021

    Przeciętne wynagrodzenie w 2021 r. wzrosło o 10% w stosunku do roku poprzedniego. Ile wynosi?

    Amerykański pracodawca wymarzony dla Polaków

    Amerykański pracodawca jest pracodawcą wymarzonym dla Polaków. Najchętniej pracowaliby dla korporacji z zagranicznym kapitałem, przede wszystkim z USA.

    Praca na magazynie - ile zarabia pracownik i kierownik magazynu

    Praca na magazynie - jakie są zarobki? Ile zarabia pracownik, a ile kierownik magazynu?

    Pandemia lekcją dla HR-owców

    Pandemia jest dla HR-owców lekcją, która wpłynie na przyszłość tego zawodu

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?