Dzień Ojca 2026: uprawnienia ojców w pracy i pomysły na prezent

• Kiedy jest Dzień Ojca?
• Prawa ojca w pracy
• Opieka nad dzieckiem – dni wolne od pracy dla ojca
• Prezent na Dzień Ojca 2026

Kiedy jest Dzień Ojca?

Dzień Ojca to święto stałe, które każdego roku wypada w Polsce dnia 23 czerwca. W 2026 r. przypada we wtorek. Zgodnie z polskim prawem Dzień Ojca nie należy do katalogu dni wolnych od pracy. Jest to więc zwykły dzień roboczy.

Prawa ojca w pracy

Z okazji Dnia Ojca warto przybliżyć tematykę uprawnień ojcowskich w pracy. Jakie prawa przysługują pracownikowi-ojcu po urodzeniu dziecka? Pierwszym podstawowym prawem, które zna większość osób jest urlop ojcowski (art. 182³ § 1 Kodeksu pracy). To rodzaj urlopu przeznaczony do wykorzystania tylko przez ojca. Nie można go przenieść na matkę jak chociażby część urlopu macierzyńskiego na ojca (tzw. urlop tacierzyński). Jeśli tata nie wykorzysta urlopu ojcowskiego, przepada. Jego wymiar to 2 tygodnie. Wnioskuje się do pracodawcy o skorzystania z urlopu w całości za jednym razem lub w dwóch częściach po 7 dni. Wniosek powinien trafić do zatrudniającego minimum 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu.

Przepisy prawa pracy determinują czas wykorzystania urlopu ojcowskiego. Jest to możliwe tylko do ukończenia 12 miesiąca życia dziecka. Za czas urlopu ojcowskiego przysługuje zasiłek macierzyński. Urlop ojcowski płatny jest 100% podstawy wymiaru zasiłku. Podstawa wymiaru zasiłku to średnie wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy. Przy stałych zarobkach będzie to 100% pensji. Z tego tytułu jest to uprawnienie, z którego ojcowie chętnie korzystają.

Jak już zostało wspomniane, ojciec ma również prawo do części urlopu macierzyńskiego, co potocznie nazywane jest urlopem tacierzyńskim. Kolejne uprawnienie to urlop rodzicielski. Zwykle jednak to matka dziecka korzysta z pełnego wymiaru urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego, co daje w sumie rok przebywania na urlopach po urodzeniu dziecka. W związku z tym ustawodawca dąży do zwiększenia udziału ojców w korzystaniu z urlopów rodzicielskich. Skonstruowano przepisy, zgodnie z którymi dodatkowe 9 tygodni urlopu rodzicielskiego należy się tylko drugiemu z rodziców. W praktyce jest to ojciec. Łączny wymiar tego urlopu to 41 tygodni. Gdy matka wykorzysta 32 tygodnie, pozostałe 9 musi wykorzystać ojciec albo uprawnienie przepada. Tutaj ojcowie nie wykorzystują już tak często swojego prawa. Wspomniane 9 tygodni jest płatne tylko 70% podstawy wymiaru zasiłku. Zgodnie z danymi ZUS można jednak zauważyć wzrost zainteresowania urlopem przez ojców.

Ojciec ma również prawo do urlopu okolicznościowego z tytułu urodzenia dziecka. Może go wykorzystać np. na obecność przy porodzie albo na formalności związane z nadaniem numeru pesel dziecku. Przysługuje w wymiarze 2 dni. Zwolnienie od pracy przysługuje również na ślub (1 dzień) i pogrzeb dziecka (2 dni).

Co więcej, rodzicom dzieci do 4 roku życia należy się praca zdalna na preferencyjnych zasadach (art.  67¹⁹ § 6 Kodeksu pracy). Oznacza to, że łatwiej otrzymać zgodę od pracodawcy na zdalną formę wykonywania pracy. Oczywiście warunkiem podstawowym jest charakter pracy pozwalający na home office.

Dodatkowo rodzice dzieci do 8 roku życia mogą na podstawie art. 188¹ Kodeksu pracy wnioskować o elastyczną organizację pracy. Wniosek mogę obejmować takie formy jak: praca zdalna (całkowita czy hybrydowa), ruchomy rozkład czasu pracy (np. bez stałej godziny rozpoczęcia pracy, a jedynie ze wskazaniem przedziału czasu, kiedy praca powinna się rozpocząć), indywidualny rozkład czasu pracy, przerywany czas pracy (przerwy w ciągu dnia pracy), skrócony tydzień pracy, praca weekendowa, obniżony wymiar czasu pracy.

Opieka nad dzieckiem – dni wolne od pracy dla ojca

Prawo pracy pozwala również na korzystanie z 2 dni opieki na dziecko zdrowe do 14 roku życia. Można wykorzystać je również w wymiarze godzinowym. Rodzice muszą uzgodnić między sobą, które z nich będzie korzystało w danym roku kalendarzowym z tego uprawnienia. Jest to więc wymiar przysługujący na cały rok kalendarzowy. Jeśli jeden z rodziców złoży pierwszy wniosek o opiekę nad dzieckiem zdrowym, drugi dzień również będzie należał się temu z rodziców.

Natomiast w razie choroby dziecka na wizycie u lekarza ojciec, który chce opiekować się dzieckiem w tym czasie może poprosić o tzw. zwolnienie na dziecko. Za czas tego zwolnienia przysługuje zasiłek opiekuńczy w wymiarze 80% podstawy wymiaru zasiłku. 

Prezent na Dzień Ojca 2026

Lista potencjalnych prezentów na Dzień Ojca jest bardzo długa. W zależności od tego, ile pieniędzy chcemy przeznaczyć na upominek dla taty, można wybierać pomiędzy drobnymi upominkami, droższymi prezentami rzeczowymi lub prezentami w postaci przeżyć. Coraz częściej wybiera się dla swoich rodziców prezenty poruszające emocje, sentymentalne lub budujące wspólne wspomnienia. Pomysły na drobne upominki i prezenty rzeczowe na Dzień Ojca:

• kwiaty,
• portfel,
• bombonierka,
• spersonalizowane prezenty, np. plakat, kubek, brelok,
• narzędzia,
• krawat lub mucha z poszetką,
• spinki do mankietów,
• zegarek,
• prenumerata czasopisma dotyczącego pasji taty, np. wędkarstwo, majsterkowanie,
• szachy.

Do prezentów oddziaływujących na uczucia zaliczamy np.:

• album ze zdjęciami,
• odrestaurowany stary przedmiot, z którego tata korzystał np. radio czy gramofon.

Ostatnia kategoria, czyli prezenty przeżycia, to zyskujące na popularności formy obdarowania najbliższych. Często są to wspólne wyjazdy budujące więź z rodzicami, np. weekendowe do hotelu ze spa. Dzieci kupują rodzicom również bilety na koncerty ulubionych zespołów, wokalistów czy kabarety. Dobrym pomysłem jest również wyjście do kina, teatru czy bardziej uroczyście do filharmonii. Warto dłużej pomyśleć nad prezentem z okazji Dnia Ojca, ale pamiętajmy, że najważniejszym i najcenniejszym prezentem zawsze jest czas.