Kategorie

Zasady podnoszenia kwalifikacji urzędników

Renata Majewska
Niezależny ekspert z zakresu prawa pracy, prawnik, doświadczony szkoleniowiec w dziedzinie prawa pracy, w tym w praktycznym rozliczaniu wynagrodzeń. Autorka licznych artykułów poświęconych praktycznym aspektom stosowania prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Autorka licznych artykułów publikowanych w: Monitorze Prawa Pracy i Ubezpieczeń, Dzienniku Gazeta Prawna.
Pragmatyki służbowe, np. ustawy: o służbie cywilnej, o pracownikach samorządowych, o pracownikach urzędów państwowych, określają zasady pobierania nauki przez osoby zatrudnione. Jednak w sprawach nieujętych w tych przepisach odsyłają one do stosowania kodeksu pracy.

Ustawa o pracownikach samorządowych w nieznaczny tylko sposób zajmuje się zawodowym dokształcaniem samorządowców. Wskazuje, że do ich służbowych obowiązków należy stałe doskonalenie umiejętności i kwalifikacji (art. 24 ust. 2 pkt 7 ustawy o pracownikach samorządowych). Uczestniczą więc oni w różnych formach nauki, a jednostka zatrudniająca w planie finansowym rezerwuje fundusze na ten cel (art. 29 ustawy o pracownikach samorządowych). Jednak akt ten nie przewiduje np., że koszty szkoleń samorządowców ponosi obligatoryjnie pracodawca. Dlatego należy sięgnąć po kodeksowe regulacje szkoleniowe (art. 5 kodeksu pracy – dalej: k.p. i art. 43 ustawy o pracownikach samorządowych).

Pracownicy samorządowi podnoszą kwalifikacje zawodowe na takich samych zasadach jak osoby zatrudnione w prywatnych firmach, czyli na podstawie art. 1031–1036 k.p.

Finansowanie nauki samorządowców

Kierownik jednostki samorządowej nie ma bezwzględnego obowiązku organizowania edukacji zatrudnionego i jej finansowania. Z ogólnego obowiązku pracodawców wynika jednak, że nie powinien im w tym przeszkadzać i odmawiać pomocy bez uzasadnionej przyczyny. Wręcz przeciwnie – zakład pracy ma stwarzać warunki sprzyjające nauce pracownika, np. udzielać urlopów szkoleniowych czy bezpłatnych bez stwarzania trudności, przyznawać pieniądze, jeśli go na to stać (wyrok Sądu Najwyższego z 25 maja 2000 r., sygn. akt I PKN 657/99).

Gdy kierownik chce posłać samorządowca np. na szkolenie, studia czy studia podyplomowe zazwyczaj podpisuje z nim umowę o podnoszenie kwalifikacji zawodowych z inicjatywy pracodawcy bądź za jego zgodą. Musi się liczyć z tym, że po zawarciu takiej umowy ma obowiązek udzielania urlopów szkoleniowych:


  •  6 dni – dla przystępujących do egzaminów eksternistycznych, maturalnego czy potwierdzającego kwalifikacje zawodowe,
  •  21 dni – na przygotowanie pracy dyplomowej i przystąpienie do egzaminu dyplomowego.

Oprócz urlopów szkoleniowych musi mu udzielić odpłatnych zwolnień z części bądź z całości dnia pracy na czas zajęć obligatoryjnych.

Pracodawca samorządowy nie ma natomiast obowiązku dofinansowania nauki zatrudnionego, czyli przyznania mu z tego tytułu dodatkowych świadczeń, np. całości lub części czesnego za studia, zwrotu kosztów podróży do miejsca pobierania dokształcania, zakwaterowania, wyżywienia, zakupu podręczników. Gdy pozwalają na to fundusze jednostki, ma prawo przyznać mu świadczenia dodatkowe, żądając w zamian „odpracowania” wyłożonych pieniędzy przez pewien czas po zakończeniu nauki, ale nie dłuższy niż przez 3 lata (tzw. karencja). W takim przypadku konieczne jest sporządzenie umowy szkoleniowej na piśmie. Samorządowiec, który bez uzasadnionych przyczyn nie podjął nauki bądź ją przerwał, musi zwrócić kierownikowi jednostki część albo całość świadczeń dodatkowych.


Samorządowiec ma obowiązek oddania jednostce proporcjonalnych świadczeń dodatkowych również wtedy, gdy w trakcie dokształcania lub karencji:

● zostanie zwolniony przez zakład bez wypowiedzenia z jego winy (art. 52 k.p.),
● sam odejdzie z pracy za wypowiedzeniem, z wyjątkiem wypowiedzenia uzasadnionego mobbingiem (art. 943 k.p.),

● sam rozwiąże bez usprawiedliwionych przyczyn stosunek pracy z powodu ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych obowiązków wobec niego (art. 55 k.p.) albo z powodu mobbingu.

Pracownik samorządowy może się również dokształcać bez inicjatywy bądź zgody pracodawcy. Kierownik jednostki może mu wówczas udzielać wyłącznie bezpłatnych urlopów i bezpłatnych zwolnień od pracy.

Urzędnicy państwowi

Ustawa o pracownikach urzędów państwowych również nie zawiera odrębnych regulacji na temat podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez tę grupę zawodową. Jedynie wspomina, że do obowiązków takiego pracownika należy rozwijanie własnej wiedzy zawodowej (art. 17 ust. 2 pkt 6 ustawy o pracownikach urzędów państwowych). Wobec tego do pracowników urzędów państwowych stosujemy odpowiednio kodeksowe przepisy szkoleniowe – opisane w części artykułu poświęconego pracownikom samorządowym.

Wyjątkiem jest odbywanie aplikacji administracyjnej oraz aplikacji legislacyjnej przez pracownika urzędu państwowego, ponieważ zostały one uregulowane w szczególny sposób w ich pragmatyce służbowej oraz w aktach wykonawczych do niej.

Aplikację administracyjną odbywa zwykle przez 12 miesięcy (wyjątkowo 6 miesięcy) pracownik podejmujący pierwszy raz pracę w urzędzie państwowym w celu teoretycznego i praktycznego przygotowania się do objęcia posady urzędnika państwowego. Prowadzenie zajęć teoretycznych kierownik urzędu ma prawo zlecić szkole wyższej bądź instytucji naukowej.

Kierownik urzędu może też skierować urzędnika państwowego mającego wyższe wykształcenie prawnicze na aplikację legislacyjną.

Aplikacja legislacyjna

Na aplikację legislacyjną dyrektor generalny urzędu może skierować członka korpusu służby cywilnej z wyższym wykształceniem prawniczym. Strony zawierają wtedy umowę o wzajemnych prawach i obowiązkach, która nie może być mniej korzystna niż rozporządzenie w sprawie aplikacji legislacyjnej (art. 110 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej).

Zajęcia te odbywają się w konkretnych terminach przez 12 miesięcy. Aplikant ma obowiązek uczestniczyć we wszystkich zajęciach, a odpłatność za aplikację w wysokości 14-krotności minimalnej płacy (14 x 1386 zł = 19 404 zł) ponosi dyrektor generalny urzędu.


PRZYKŁAD 1: Studia podyplomowe samorządowca

Pracownik urzędu gminy uczęszcza na studia podyplomowe za zgodą pracodawcy. Studia trwają od 1 października 2010 r. do końca czerwca 2011 r. Umowa w sprawie podnoszenia kwalifikacji zawodowych przewiduje, że pracodawca opłaca pełne czesne za naukę. W marcu 2011 r. pracownik miał wypadek (złamał nogę oraz przez pewien czas pozostawał w śpiączce) i musi się poddać długiej rekonwalescencji. Z tego powodu nie będzie w stanie złożyć pracy dyplomowej i ukończyć studiów podyplomowych. W związku z tym nie musi zwracać gminie części świadczenia dodatkowego (czesnego), ponieważ przerwał studia z uzasadnionej przyczyny.

PRZYKŁAD 2: Odpracowanie refundacji

Pracownica gminnego zakładu budżetowego uczęszcza na roczny kurs księgowy za zgodą kierownika jednostki. Strony umówiły się, że pracodawca zgadza się na edukację, pokrywa 100% opłat za szkolenie (3500 zł), będzie jej udzielał płatnych urlopów szkoleniowych i zwolnień od pracy określonych w kodeksie pracy, ale nie sporządziły pisemnej umowy szkoleniowej. W zamian pracownica zobowiązała się ustnie do pozostawania w zatrudnieniu przez 2 lata po zakończeniu kursu. Jednak już po pół roku od zakończenia kursu złożyła wypowiedzenie. Kiedy kierownik jednostki zażądał zwrotu większości opłaty za kurs, odmówiła, powołując się na brak pisemnej umowy w sprawie podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Spór trafił do sądu. Pracownica nie ma racji. Fakt, że strony wbrew kodeksowi pracy nie podpisały pisemnej umowy szkoleniowej, nie oznacza, że pracownica nie uczyła się za zgodą pracodawcy. Kodeks pracy nie zastrzega bowiem pisemnej formy takiej umowy pod rygorem nieważności, lecz do celów dowodowych (art. 300 k.p. w związku z art. 73 i 74 k.c. oraz 473 k.p.c.). Skoro tak, to pracodawca może przedstawić dowody, że umówił się z zatrudnioną na podnoszenie kwalifikacji zawodowych za swoją zgodą, np. korespondencję wymienianą między stronami w trakcie negocjacji, zeznania kadrowej biorącej udział w tych rozmowach. Gdy to zrobi, pracownica będzie musiała oddać część świadczeń dodatkowych, a dokładnie 2625 zł [(18 miesięcy x 3500 zł) : 24 miesiące karencji].

PRZYKŁAD 3: Aplikacja administracyjna w godzinach pracy

Pracownik urzędu państwowego przechodzi roczną aplikację administracyjną, a zajęcia teoretyczne w jej ramach odbywa na uniwersytecie. Pracodawca odmówił mu udzielenia płatnego zwolnienia od pracy. Pracownik nie zgodził się z tą decyzją. Choć przepisy tego wprost nie precyzują, z konstrukcji aplikacji administracyjnej wynika, że pracownik urzędu państwowego odbywa ją w ramach czasu pracy. Wobec tego zbędne jest przyznanie mu odpłatnego zwolnienia od pracy. Jeżeli natomiast aplikacja odbywa się po godzinach pracy, to wówczas ze względu na jej wliczanie do czasu pracy trzeba pracownikowi umożliwić jej odbywanie i za czas jej trwania zapłacić wynagrodzenie oraz zapewnić rekompensatę za nadgodziny.

Podstawa prawna

● Art. 24 ust. 2 pkt 7, art. 29 i 43 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych – Dz.U. nr 223, poz. 1458; ost. zm. Dz.U. z 2010 r. nr 229, poz. 1494.
● Art. 5, 17, 52, 53, 55, 943, 1031–1036 i 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r.– Kodeks pracy – t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94; ost. zm. Dz.U. z 2011 r. nr 63, poz. 322.
Art. 7, 71 i 17 ust. 2 pkt 6 ustawy z 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych – t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 86, poz. 953; ost. zm. Dz.U. z 2010 r. nr 229, poz. 1494.
Art. 97 ust. 6, art. 106–112 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej – Dz.U. nr 227, poz. 1505; ost. zm. Dz.U. z 2009 r. nr 219, poz. 1706.
● Art. 73 i 74 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93; ost. zm. Dz.U. z 2010 r. nr 155, poz. 1037.
● Art. 473 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – Dz.U. z 1964 r. nr 43, poz. 296; ost. zm. Dz.U. z 2011 r. nr 34, poz. 173.
Rozporządzenie Rady Ministrów z 8 listopada 1982 r. w sprawie aplikacji administracyjnej oraz ocen kwalifikacyjnych urzędników państwowych – Dz.U. nr 39, poz. 258; ost. zm. Dz.U. z 1994 r. nr 136, poz. 704.
● Rozporządzenie Rady Ministrów z 1 września 2010 r. w sprawie aplikacji legislacyjnej – Dz.U. nr 161, poz. 1079.
● Rozporządzenie prezesa Rady Ministrów z 6 października 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków organizowania i prowadzenia szkoleń w służbie cywilnej – Dz.U. nr 190, poz. 1274.

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.

    Narzędzia do identyfikacji talentów - 3 zalety

    Narzędzia do identyfikacji talentów pozwalają zwiększyć potencjał firmy. Jakie są 3 główne zalety tego typu narzędzi?

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w pandemii - wątpliwości

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w czasie pandemii została uregulowana przepisami ustawy covidowej. Czy nowy limit wysokości odpraw odnosi się do wszystkich świadczeń? Jakie wątpliwości budzą nowe przepisy?

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r.

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r. ustanawia Prezydent RP. Święto będzie w grudniu. Czy oznacza to kolejny dzień wolny od pracy?

    Niebieska Karta UE - będą zmiany

    Niebieska Karta UE dotyczy zatrudniania cudzoziemców spoza UE. Odbywa się na innych zasadach niż obywateli państw członkowskich UE. Europarlament przyjął przepisy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców.

    Jak najniższa krajowa rosła od 2015 do 2022 r.?

    Najniższa krajowa w 2015 r. wynosiła 1750 zł brutto. W 2022 r. będzie to 3010 zł brutto. Najniższa krajowa wzrosła o 1260 zł.

    Dzień próbny w pracy - płatny czy nie?

    Dzień próbny w pracy a wynagrodzenie - czy jest płatny? Co na to prawo? W celu sprawdzenia pracownika należałoby podpisać umowę na okres próbny.

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy złożyć?

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy należy złożyć oświadczenie? Co z podwyższonymi kosztami przychodu?

    ZUS ERO - emerytura z datą wsteczną

    ZUS ERO to wniosek o emeryturę z datą wsteczną. Podstawą przyznania lub przeliczenia emerytury z datą wcześniejszą są przepisy covidowe. Dla kogo jest ten wniosek?

    Odprawa emerytalna - wysokość, warunki

    Jaka jest wysokość odprawy emerytalnej? Jakie warunki należy spełnić, aby ją otrzymać? Czy odprowadza się od niej podatek i składki ZUS? Kiedy wypłacić odprawę?

    Jakie są składniki wynagrodzenia za pracę?

    Składniki wynagrodzenia za pracę to przede wszystkim wynagrodzenie zasadnicze i dodatki. Czym premia różni się od nagrody?

    PPK: od 2022 r. stan oszczędności na mojeppk.pl

    PPK - od 2022 r. stan oszczędności będzie można sprawdzić na mojeppk.pl. Do jakich danych będzie miał dostęp każdy uczestnik PPK?

    Płaca minimalna 2022 - jest decyzja rządu

    Płaca minimalna w 2022 r. wzrośnie o 210 zł. Ile wyniesie płaca minimalna 2022? Jest już ostateczna decyzja rządu.

    Praca zdalna a migracje zarobkowe

    Jak praca zdalna wpływa na migracje zarobkowe? Czy na pewno jest ich teraz mniej? Oto wyniki badania.

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca to okoliczność uprawniająca pracownika do wolnego od pracy. Ile dni przysługuje? Jaki jest termin ich wykorzystania?

    Praca zdalna a kolejne fale pandemii [RAPORT]

    Praca zdalna zyskiwała na popularności wraz z nastaniem kolejnych fal pandemii COVID-19. Sprawdź, jaki wpływ na pracę miały fale koronawirusa w Polsce i Unii Europejskiej.

    Co pracownicy mówią o pracodawcach w sieci?

    Pracownik i pracodawca - jak wyglądają stosunki z szefem? Co można przeczytać na ten temat w Internecie? Okazuje się, że najważniejsze jest dobre rozstanie.

    Urodzeni w latach 1984-1994 chcą całkowitej pracy zdalnej

    Całkowita praca zdalna najwięcej zwolenników ma wśród pracowników urodzonych w latach 1984-1994.

    Niemcy: odszkodowanie za kwarantannę tylko dla zaszczepionych

    Odszkodowanie za czas kwarantanny będzie przyznawane tylko zaszczepionym pracownikom? Taki projekt nowych przepisów powstał w Niemczech.