Przerwa dla kierowcy

RADA
Jeżeli - a z pytania wynika, że prawdopodobnie tak - mamy do czynienia z regularnymi przewozami osób na trasach nieprzekraczających 50 km, kierowca wykonujący pracę na podstawie umowy zlecenia musi mieć zapewnione przerwy w czasie prowadzenia pojazdu w wymiarze łącznym 30 lub 45 minut w zależności od dobowej długości czasu prowadzenia.

UZASADNIENIE
Musimy w tym zakresie wyróżnić 3 sytuacje:
- zleceniobiorca kieruje busem przystosowanym do przewozu co najmniej 9 osób wraz z kierowcą na trasach dłuższych niż 50 km,
- zleceniobiorca wykonuje przewozy regularne osób na trasach nie dłuższych niż 50 km,
- zleceniobiorca wykonuje przewozy osób na trasach dłuższych niż 50 km pojazdem przeznaczonym do przewozu mniejszej liczby osób niż 9 (liczonych wraz z kierowcą).

W pierwszym przypadku obowiązują przepisy rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 561/2006 z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.Urz. UE L 102), które stosujemy niezależnie od podstawy wykonywania pracy przez kierowcę (stosunek pracy, umowa cywilnoprawna, własna działalność gospodarcza).

Rozporządzenie ma zastosowanie do przewozu drogowego:
- rzeczy, gdy dopuszczalna masa całkowita pojazdów łącznie z przyczepą lub naczepą przekracza 3,5 tony lub
- osób pojazdami skonstruowanymi lub trwale przystosowanymi i przeznaczonymi do przewozu więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą.

Jego postanowienia jesteśmy zobowiązani stosować niezależnie od kraju rejestracji pojazdu, do przewozu drogowego wykonywanego:
- wyłącznie na terytorium Wspólnoty oraz
- między Wspólnotą, Szwajcarią i państwami będącymi stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.

Zgodnie z postanowieniami rozporządzenia „przerwa” oznacza okres, w którym kierowca nie może prowadzić pojazdu ani wykonywać żadnej innej pracy, wykorzystywany wyłącznie do wypoczynku.

Po okresie prowadzenia pojazdu trwającym 4,5 godziny kierowcy przysługuje ciągła przerwa trwająca co najmniej 45 minut. Przerwa ta nie przysługuje, jeśli kierowca rozpoczyna okres odpoczynku. Przerwa ta może zostać podzielona maksymalnie na 2 części (przed 11 kwietnia mogło to być 3 części), w taki sposób, aby pierwsza trwała co najmniej 15 minut, druga co najmniej 30 minut - każdy 4,5-godzinny okres prowadzenia pojazdu połączony powinien być z co najmniej 45 minutami przerwy.

Podczas przerw kierowca nie może wykonywać „innej pracy”, bez względu na to, czy praca ta jest wykonywana w danej firmie transportowej czy poza nią. „Inna praca” oznacza czynności zdefiniowane jako czas pracy w art. 3 lit. a) dyrektywy 2002/15/WE, z wyjątkiem „prowadzenia pojazdu”, włącznie z wszelką pracą dla tego samego lub innego pracodawcy, w sektorze transportowym lub poza nim.

Zgodnie z dyrektywą „inna praca” to m.in.:
- załadunek bądź rozładunek,
- sprzątanie i konserwacja techniczna,
- nadzór oraz pomoc osobom wsiadającym i wysiadającym,
- prace mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa pojazdu, ładunku i pasażerów.

Przy przewozach regularnych, których trasa nie przekracza 50 km, nie stosujemy przepisów wskazanego wyżej rozporządzenia, jednak ostatnia nowelizacja ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (DzU nr 92, poz. 879 ze zm.) wprowadziła regulacje dotyczące tej grupy kierowców do polskich przepisów wewnętrznych, dodając do ustawy rozdział 4a, odnoszący się właśnie do tej grupy osób.

Ustawa reguluje teraz m.in. okresy prowadzenia pojazdów, obowiązkowe przerwy w prowadzeniu i gwarantowane okresy odpoczynku kierowców:
- zatrudnionych na podstawie stosunku pracy,
- niebędących pracownikami, wykonujących przewozy regularne osób na trasach nieprzekraczających 50 km pojazdami, o których mowa w rozporządzeniu (WE) nr 561/2006. Dotyczy to usług polegających na przewozie pasażerów w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, a pasażerowie są zabierani na z góry określonych przystankach i dowożeni na z góry określone przystanki (rozporządzenie Rady nr 684/92 z 16 marca 1992 r. dotyczące ogólnych zasad międzynarodowego przewozu pasażerów autokarem i autobusem).

Kierowcy wykonującemu przewozy regularne, których trasa nie przekracza 50 km, przysługuje przerwa przeznaczona na odpoczynek w wymiarze:
- nie krótszym niż 30 minut, w przypadku gdy łączny dzienny czas prowadzenia pojazdu wynosi od 6 do 8 godzin,
- nie krótszym niż 45 minut w przypadku, gdy łączny dzienny czas prowadzenia pojazdu przekracza 8 godzin.

Przerwa powinna zostać udzielona przed upływem 6 godzin łącznego dziennego czasu prowadzenia pojazdu. W odniesieniu do tych kierowców przepisy dają także możliwość dzielenia przerw - mogą być dzielone na okresy krótsze, które są wykorzystywane w czasie prowadzenia pojazdu zgodnie z obowiązującym kierowcę rozkładem jazdy, pod warunkiem że jedna z przerw trwa co najmniej 15 minut.

Możliwość wykorzystania tych przerw muszą uwzględniać rozkłady jazdy dla kierowców wykonujących przewozy regularne.

Przy przewozach dłuższych (ponad 50 km) pojazdami nieobjętymi postanowieniami rozporządzenia 561/2006 kierowcy niebędącemu pracownikiem nie przysługują z mocy samych przepisów powszechnych automatycznie jakiekolwiek przerwy. Nie stosujemy do nich ani przepisów Kodeksu pracy, ani też pozostałych przepisów ustawy o czasie pracy kierowców, która poza wskazaną grupą kierowców (przewozy regularne do 50 km) dotyczy jedynie czasu pracy kierowców zatrudnionych na podstawie stosunku pracy. Przerwa może (z punktu widzenia bezpieczeństwa transportu należy uznać, że wręcz powinna) zostać przewidziana w umowie zlecenia, jednak strony mają tutaj pełną swobodę co do jej długości i momentu wykorzystania.