Obniżenie wymiaru czasu pracy

Oznacza to, że ogólne przepisy Kodeksu pracy o umowach o pracę zezwalają, a wręcz nakładają obowiązek na pracodawcę, aby umożliwiał – jeśli tylko może – obniżanie wymiaru czasu pracy pracownikowi, który o to wnioskuje.

Istotne jest także to, że pracodawca jest zobowiązany informować pracowników o możliwości zatrudnienia w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy, a pracowników zatrudnionych na czas określony – o wolnych miejscach pracy (art. 94² k.p.). Taka informacja powinna nastąpić w formie przyjętej u danego pracodawcy. Wyżej wymieniony obowiązek pracodawcy działa na korzyść pracowników, ze względu na to, że dzięki niemu pracownicy mają pierwszeństwo korzystania np. z możliwości podjęcia pracy w obniżonym wymiarze czasu pracy przed kandydatami do pracy spoza firmy.

Obniżenie wymiaru czasu pracy może nastąpić również w przypadku pracownika wnioskującego o możliwość pracy w systemie weekendowym (art. 144 k.p.), gdy dotychczas pracował na pełnym etacie. Dzieje się tak, ponieważ w systemie weekendowym dopuszczalna jest praca w przedłużonym wymiarze czasu pracy, ale nie dłużej niż do 12 godzin na dobę w okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 1 miesiąca. Oznacza to, że tygodniowy wymiar czasu pracy w tym systemie jest niższy niż 40 godzin. Dlatego też przejście pracownika z pełnego etatu na system weekendowy będzie się wiązało z obniżeniem wymiaru czasu pracy, a co za tym idzie, z proporcjonalnym obniżeniem wynagrodzenia.

Także pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego może złożyć pracodawcy wniosek o obniżenie jego wymiaru czasu pracy w okresie, w którym mógłby korzystać z takiego urlopu (art. 186⁷ k.p.). Ustawodawca zastrzega jednak, że obniżenie wymiaru może nastąpić do poziomu nie niższego niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. Pracodawca jest zobowiązany uwzględnić wniosek pracownika.

Uprawnienia związane z obniżeniem wymiaru czasu pracy tych pracowników związane są z ochroną ich stosunków pracy. Pracodawca nie może bowiem wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie od dnia złożenia przez pracownika uprawnionego do urlopu wychowawczego wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy (art. 186⁸ § 1 k.p.). Istnieje jednak ograniczenie łącznego okresu pracy na tak obniżonym etacie, maksymalnie do 12 miesięcy. Rozwiązanie przez pracodawcę umowy w tym czasie jest dopuszczalne tylko w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, a także gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.