Przeciwdziałanie stresowi w miejscu pracy

Zapobieganie niekorzystnym skutkom stresu w miejscu pracy wymaga prewencyjnego podejścia do stresu. Autorzy tej koncepcji (Quick, Quick, Nelson i Hurrell, 1997) opierają je na pięciu zasadach:

Pracodawca, firma i pracownicy są od siebie zależni. Dobra organizacja pracy to zdrowi, wypoczęci pracownicy. Pełni energii pracownicy to wysoka wydajność i/lub jakość ich pracy. Dobrze funkcjonujące przedsiębiorstwo oraz zdrowi pracownicy to sukces i powód do zadowolenia dla przedsiębiorcy. Gdy któryś z tych elementów zawodzi, pozostałe nie mogą funkcjonować na wysokim poziomie. Konieczne jest wzajemne dopasowanie.

Odpowiedzialność za prawidłowe funkcjonowanie firmy i zdrowie pracowników spoczywa na pracodawcy. Nie chodzi tu tylko o odpowiedzialność prawną. Pracodawca jest osobą, która powinna być zainteresowana usunięciem stresu co najmniej tak samo jak pracownicy (spójrz wyżej). Jednak ze względu na swoją pozycję i autorytet jest osobą, która gwarantuje podjęcie skutecznych zmian. Bez jego inicjatywy, akceptacji, poparcia i dobrego przykładu pracownikom będzie trudno coś zmienić.

Zadaj pytanie na: Forum Kadry

Przyczyny stresu tkwiące w strukturze firmy i pracownikach są możliwe do usunięcia. Znane jest twierdzenie, że nie odłącznym elementem postępu i sukcesu jest stres. Twierdzenie to nie mówi jednak nic o skutkach i kosztach zdrowotnych, ekonomicznych i organizacyjnych stresu, które ponoszą pracownicy, członkowie kadry zarządzającej i właściciele przedsiębiorstw. Często wykorzystywane może być za to jako usprawiedliwienie dla braku działań. Tak naprawdę istnieje wiele sposobów i metod ograniczania stresu. Zawsze „coś” można zrobić.

Każda firma i zatrudnieni w niej pracownicy są niepowtarzalni i reagują na stres w indywidualny sposób. Oznacza to, że nie ma jednej, najskuteczniejszej metody radzenia sobie ze stresem w pracy, którą można zastosować w każdym zakładzie. Sposób zmniejszania stresu musi być dopasowany do rodzaju pracy, potrzeb pracowników oraz możliwości zakładu.

Firmy i pracownicy podlegają ciągłemu rozwojowi. Wprowadzone kiedyś metody zarządzania mogą być nieefektywne w chwili obecnej. Przyczyny stresu pracowników na obecnym etapie rozwoju firmy mogą być inne niż na poprzednim. Zapobieganie stresowi wymaga wysiłku i dopasowywania stosowanych metod do zmieniających się wraz z rozwojem potrzeb firmy i pracowników.

Zarządzanie stresem w miejscu pracy

Celem zarządzania stresem w miejscu pracy jest wzajemne dopasowanie potrzeb i wymagań zakładu pracy oraz możliwości fizycznych, intelektualnych i emocjonalnych jego pracowników. Podejmowane w zakresie zarządzania stresem w miejscu pracy działania mogą dotyczyć przedsiębiorstwa, pracowników lub obu tych aspektów jednocześnie. Zaletą zarządzania stresem w miejscu pracy jest możliwość dostosowania jego treści i zakresu do potrzeb konkretnego zakładu pracy i konkretnych pracowników.

Zobacz koniecznie: Przyczyny i skutki stresu w miejscu pracy

Zarządzanie stresem w pracy jest procesem planowanym, ciągłym oraz składającym się z kilku etapów

Krok 1 

• nawiązanie dialogu z pracownikami lub ich przedstawicielami (członkami związku zawodowego działającego w zakładzie), pracownikami służby bezpieczeństwa i higieny pracy, służby medycyny pracy, społecznym inspektorem pracy.
• podkreślenie znaczenia zmniejszania stresu w miejscu pracy dla danego zakładu oraz rozpoczęcie dyskusji dotyczącej jego przyczyn. Zapewnienie wszystkim zatrudnionym możliwości wypowiadania własnych opinii. Jeśli trzeba, rozważenie w tym zakresie możliwości zwrócenia się o pomoc do osoby postronnej, obiektywnej i budzącej zaufanie wszystkich zainteresowanych. Uzyskanie opinii osób zarządzających, związków zawodowych, pracowników, służby bezpieczeństwa i higieny pracy, społecznego inspektora pracy, lekarzy zakładowych nt. warunków pracy, satysfakcji z pracy, ich oceny stresogenności warunków pracy i poszczególnych stanowisk pracy, a także wykonywanych czynności. Poznanie potrzeb oraz propozycji rozwiązań w tym zakresie podanych przez wszystkie ww. osoby.
• zgromadzenie dodatkowych informacji mogących wskazywać na poziom stresu w pracy, np. dot. liczby dni zwolnień lekarskich udzielonych pracownikom w ostatnim okresie; kosztów zastępstw i opieki lekarskiej; wskaźników produkcji, efektywności i wydajności pracy; liczby wypadków przy pracy, zdarzeń potencjalnie wypadkowych oraz ich przyczyn.

Krok 2

Obiektywna ocena psychospołecznych warunków pracy w zakładzie. W tym celu można użyć sporządzonych we własnym zakresie ankiet, list kontrolnych lub skorzystać z pomocy inspektorów pracy w całym kraju, dysponujących narzędziem pomiarowym do oceny psychospołecznych warunków pracy.

Polecamy także: Odpoczynek w pracy

Krok 3

W zależności od uzyskanych wyników i stwierdzonych przyczyn stresu, podjęcie odpowiednich działań, skierowanych na przedsiębiorstwo i/lub na pracowników, np.:

Krok 4

Dokonanie ponownej oceny psychospołecznych warunków pracy i poziomu stresu wśród pracowników po upływie określonego czasu (porównanie wyników ankiet, list kontrolnych lub Kwestionariusza Do Oceny Cech Pracy oraz wskaźniki produkcji, wypadkowości, absencji chorobowej, liczby odejść z pracy – zebranych w pkt. 1 z zebranymi obecnie); dokonanie na tej podstawie oceny, czy program przynosi pożądane efekty, wprowadzenie zmian lub powrót do kroku 1 i rozpoczęcie od nowa.

Polecamy serwis: Szkolenia i rozwój

Przykładowy schemat programu zarządzania stresem

Źródło: pip.gov.pl