Kategorie

Jak zapobiegać sytuacjom stresowym w firmach

Małgorzata Kania
Stres rujnuje nie tylko zdrowie pracowników, ale i kondycję firmy. Wynikiem stresu w pracy są nieuzasadnione przejawy agresji u pracowników, wycofywanie się z zadań bądź jawna odmowa ich wykonania, obwinianie innych za własne niepowodzenia, nieuzasadnione uprzedzenia wobec współpracowników, zadań i pomysłów, zaprzeczanie oczywistym i logicznym faktom, impulsywne, irracjonalne zachowanie, ignorowanie długoterminowych konsekwencji decyzji i zachowań, niedostrzeganie alternatyw, brak decyzyjności i oceny zagrożeń, zgłaszanie nieuzasadnionych skarg i zażaleń, nieobecność w pracy bądź przesiadywanie w pracy po godzinach, nadmierne spożywanie alkoholu i innych używek, uzależnienie od hazardu. Czy koszty stresu w pracy muszą być tak zastraszające?

Stres jest jednym z najczęściej wymienianych i najbardziej powszechnych problemów w miejscu pracy. Może podwyższyć u pracownika ryzyko zachorowań, obniżyć odporność organizmu i kondycję psychosomatyczną. Konsekwencją przewlekłego stresu w pracy są: depresja, stany lękowe, wypalenie zawodowe i nieuzasadniona agresja.

Koszty stresu w pracy

Od kilkudziesięciu lat na Zachodzie, a od niedawna także w Polsce, coraz częściej mówi się i pisze o kosztach stresu ponoszonych przez firmy: rotacji pracowników, zmniejszonej wydajności pracy i absencji, czyli nieobecności w pracy związanej ze stanami chorobowymi, przeciążeniem pracą i obniżeniem sprawności fizycznej pracowników, brakiem motywacji do stawienia się w miejscu pracy, niechęcią do wykonywania pracy.

Istnieją także pozaekonomiczne reperkusje stresu organizacyjnego. Zaliczamy do nich spadek motywacji i morale pracowników, niechęć do współpracy i adaptowania zmian, wzrost liczby skarg i zażaleń. I chociaż to głównie przyczyny ekonomiczne stanowią zachętę do podejmowania działań mających na celu przeciwdziałanie stresowi w pracy, dodatkową motywację stanowi korzyść w postaci ulepszenia funkcjonowania firmy i niwelowania poziomu stresu.

Stresory w środowisku pracy

Najważniejsze stresory, czyli czynniki odpowiedzialne za powstawanie stresu w miejscu pracy, to zagrożenia wywołane:
- pracą w niebezpiecznych warunkach,
- obawą zwolnienia,
- zmianą i jej niepewnymi skutkami,
- słabymi relacjami pomiędzy przełożonym a podwładnym,
- mobbingiem i dyskryminacją w pracy.

Stres wywołuje też presja związana z koniecznością:
- dotrzymania terminów,
- zapoznania się z nową technologią,
- przystosowania się do określonej kultury organizacji,
- akceptowania nowych celów i założeń,
- raportowania wyników.

Czynnikiem odpowiedzialnym za stres jest także frustracja spowodowana między innymi:
- jakościowym i ilościowym przeciążeniem pracą,
- zbyt niskimi wymaganiami w pracy,
- ograniczoną kontrolą nad pracą,
- niedoprecyzowanym profilem stanowiska,
- słabą komunikacją w miejscu pracy,
- niewiedzą przełożonych o istnieniu stresorów,
- nieznajomością indywidualnych osiągnięć pracowników,
- uniemożliwianiem awansu,
- brakiem predyspozycji do wykonywania zawodu (konfliktem roli zawodowej),
- pozbawieniem wsparcia ze strony pracowników lub przełożonych.
- wreszcie czynnikiem stresu ujawniającego się w środowisku pracy mogą być przyczyny osobiste - na przykład:
- choroba własna lub osoby bliskiej, poważny wypadek,
- śmierć w rodzinie,
- rozwód, rozstanie z partnerką (partnerem),
- kłopoty z dziećmi,
- niebezpieczeństwo utraty pracy i środków do życia.

Programy zarządzania stresem

Najbardziej popularną i efektywną metodą walki ze stresem jest koncepcja prewencyjnego nim zarządzania, czyli strategia działań zapobiegających stresowi bądź obniżających jego poziom. Jest to filozofia organizacji i zbiór zasad, które kształtują konkretne metody poświęcone promocji zdrowia jednostek i organizacji w celu zabezpieczenia jednostek i organizacji przed negatywnymi skutkami stresu.

W myśl koncepcji prewencyjnego zarządzania stresem dobrostan przedsiębiorstwa lub instytucji jest w pełni zależny od dobrostanu jej pracowników, a dynamizm i produktywność firmy są efektem pełnego zadowolenia jej pracowników. Stąd też zarządzający powinni wziąć na siebie odpowiedzialność za zdrowie zarówno jednostek, jak i organizacji. Głównym założeniem prewencyjnego programu zarządzania stresem jest przekonanie, że stresu można uniknąć, zarówno w wymiarze indywidualnym jak i grupowym, organizacyjnym.

Zakłada się również zindywidualizowane reakcje na stres i różne jego formy. Oznacza to, że nie istnieje uniwersalny sposób walki ze stresem. Wszystkie programy powinny być ustalane w firmach z uwzględnieniem szeregu unikatowych czynników, typowych tylko dla danej organizacji.

Przyjmuje się także, że zmiany funkcjonowania firmy dotyczą także stresu, dlatego też należy stale monitorować progra- my zarządzania stresem oraz przyczyny i skutki stresu organizacyjnego.

Antystresowa prewencja

Każdy program zarządzania stresem powinien stanowić wynik analizy szeregu indywidualnych czynników, takich jak: wielkość zatrudnienia, rodzaj działalności, złożoność firmy, typ organizacji, kultura przedsiębiorstwa, a przede wszystkim typ występujących sytuacji stresowych, których doświadcza dana organizacja. Niemniej można wyróżnić kilka podstawowych wskazówek o charakterze uniwersalnym.

Prewencyjne zarządzanie stresem można podzielić na następujące etapy:
1) działania prewencyjne, polegające na usuwaniu potencjalnych przyczyn stresu;
2) modyfikacja reakcji jednostki na pojawiające się sytuacje stresowe;
3) obniżenie poziomu negatywnych skutków stresu.

Według The National Institute for Occupational Safety and Health, amerykańskiej jednostki odpowiedzialnej za zdrowie w miejscu pracy, projekt programu zarządzania stresem powinien zakładać:
- identyfikację problemu,
- interwencję oraz
- ocenę interwencji i programu.

Przed wdrożeniem programu należy - po pierwsze - uświadomić przełożonym i podwładnym istnienie stresu w pracy, wytłumaczyć jego przyczyny, opisać symptomy, zwrócić uwagę na koszty wywołane skutkami stresu i potrzebę kontrolowania jego natężenia. Pomocne mogą tu być zarówno warsztaty przeprowadzone przez firmy zewnętrzne, jak i wewnętrznych trenerów.

Po drugie - zdobyć wsparcie zarządu, przedstawiając zarówno cel programu (np. zmniejszenie rotacji i absencji), jak i jego znaczenie dla funkcjonowania firmy. Należy przedstawić w formie pisemnej propozycje wdrożenia projektu i jasno określone spodziewane korzyści dla organizacji. Trzeba wyraźnie określić ryzyko, na jakie narażone jest dane przedsiębiorstwo lub instytucja, jeżeli program nie zostanie wdrożony. Od samego początku tworzenia programu konieczne jest również zapewnienie bieżącego wsparcia ze strony dyrektora działu HR.

Po trzecie - zapewnić udział pracowników i ich zaangażowanie na wszystkich etapach wdrażania programu. W tym celu należy wytypować przedstawicieli każdego zespołu i nakłonić ich do uczestniczenia w poszczególnych etapach wdrażania projektu. Przedstawiciele pracowników powinni analizować w swoich grupach poszczególne etapy projektu, a wnioski z takich spotkań przedstawiać na spotkaniach zespołu odpowiedzialnego za wdrażanie projektu. Wszyscy pracownicy powinni być na bieżąco informowani o podejmowanych krokach i ich rezultatach.

I wreszcie po czwarte - przygotować zasoby konieczne do przeprowadzenia programu - w tym m. in. zorganizować specjalistyczne szkolenia wewnętrzne dla pracowników lub pomoc wyspecjalizowanych trenerów bądź konsultantów.

Małgorzata Kania

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Czy pracodawca widzi kod choroby na L4?

    Kod choroby na L4 - czy pracodawca widzi numer statystyczny choroby wpisany na zwolnieniu lekarskim?

    Praca w Niemczech bez znajomości języka

    Praca w Niemczech bez znajomości języka jest możliwa. Pracodawcy w dużych niemieckich miastach zatrudniają wykwalifikowanych pracowników z zagranicy.

    Elektroniczny wniosek urlopowy a przepisy prawne

    Elektroniczny wniosek urlopowy - czy jest zgodny z przepisami prawnymi? Czy wniosek o urlop musi być składany w formie papierowej? Co na to Kodeks pracy?

    Wyłączenie winy pracownika w naruszeniu obowiązków

    Wyłączenie winy pracownika. Zgodnie z wykładnią dominującą w nauce oraz orzecznictwie prawa pracy rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, o którym mowa w art. 52 §1 pkt 1) kp jest zasadne, jeżeli pracownik naruszy swoje podstawowe obowiązki pracownicze i można mu przypisać winę „ciężką" w postaci winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa oraz gdy jednocześnie to naruszenie stanowi jednocześnie poważnie zagrożenie lub naruszenie interesów pracodawcy. Ponieważ Kodeks pracy nie zawiera przepisów precyzujących rozumienie winy pracownika, w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie jakie przesłanki i w jakich okolicznościach mogą wyłączyć winę pracowniczą, zwrócić należy się do nauki prawa pracy i orzecznictwa Sądu Najwyższego. Warto zatem przybliżyć niektóre z przesłanek mogących uzasadnić wyłączenie winy pracownika, co w rezultacie oznaczać może bezzasadność dyscyplinarnego rozwiązania umowy o pracę.

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przy dwóch umowach o pracę?

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na dwóch umowach o pracę? Jak wyliczyć liczbę dni wolnych?

    Ubiór do pracy - opinia Polaków

    Ubiór do pracy - jak Polacy chcą ubierać się do wykonywania codziennych obowiązków służbowych?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - umowa o dzieło 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów o dzieło - czy Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto w 2022 r.?

    PIP przeprowadzi kontrolę bez zapowiedzi

    Kontrola PIP już niedługo będzie mogła odbyć się bez zapowiedzi. Przewidziano to w nowelizacji ustawy Prawo przedsiębiorców.

    Lodołamacze 2021 - zgłoszenia do 15 sierpnia!

    Lodołamacze 2021 - zapraszamy do udziału w 16 edycji konkursu! Patronem medialnym wydarzenia jest portal Infor.pl.

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany?

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany chce wprowadzić ZUS? Czym jest okres wyczekiwania?

    Podatki i składka zdrowotna - zmiany od 1 stycznia 2022 r.

    Podatki i składka zdrowotna - jakie zmiany wprowadza Polski Ład? Co zmieni się od 1 stycznia 2022 r.?

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r.

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r. wymienia wszystkie obowiązki miesięczne. Jaki jest wymiar czasu pracy w sierpniu? Ile wynosi dodatek nocny?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?