Kategorie

Polityka neutralności w miejscu pracy – jak wprowadzić

Lubasz i Wspólnicy
Kancelaria Radców Prawnych
Polityka neutralności w miejscu pracy – jak wprowadzić
Wprowadzenie polityki neutralności w zakładzie pracy jest kwestią szczególnie delikatną, bo dotyczyć może dość emocjonalnych aspektów życia pracownika, jak światopogląd, religia, czy preferencje polityczne. Eksperci radzą, by do czasu ukształtowania się w tym zakresie poglądów nauki prawa pracy czy orzecznictwa sądów, pracodawcy działali w tym kierunku ze szczególną przezornością i taktem.

Czym jest polityka neutralności?

Reklama

Polityka neutralności jest pojęciem niezdefiniowanym w polskim prawie, które można rozumieć jako nakazy czy zakazy manifestowania światopoglądu, religii czy przekonań politycznych. Neutralność w miejscu pracy dotyczy często zasad manifestowania poglądów czy przekonań zarówno poprzez wygląd, przedmioty prywatne, które pracownicy przynoszą do pracy, czy też opinie wyrażane na forach firmowych czy zewnętrznych platformach.

Prawo pracy nie posługuje się pojęciem polityki neutralności, regulując jednocześnie zakazy nierównego traktowania czy dyskryminacji, które wpływają na neutralność obu stron stosunku pracy. W praktyce istotne pozostaje wdrożenie zasad w takiej formie oraz zakresie, jaka odpowiada występującym w określonej firmie zwyczajom czy uwarunkowaniom organizacyjno-prawnym. Oznacza to konieczność analizy dostosowanej do potrzeb określonej organizacji, w szczególności, gdy zapewnienie neutralności czy możliwości wyrażania w pracy określonych poglądów czy przekonań, wynika z regulacji korporacyjnych.

Warto zwrócić uwagę, że pracodawcy mogą wprowadzać nakazy skierowane do załogi, podczas gdy co raz częściej to pracownicy czy organizacje związkowe, sygnalizują konieczność zachowania bezstronności ideologicznej czy zajęcia określonego stanowiska. Niektóre służby, jak korpus służy cywilnej, mają konstytucyjny obowiązek zachowania neutralności politycznej wynikający z art. 153 Konstytucji RP.

W ocenie autorów przejawem wprowadzenia polityki może być np. określenie w zakładzie pracy zasad ubioru (dress code) czy tzw. zasady czystego biurka regulujące choćby zakazy eksponowania symboli religijnych czy światopoglądowych na stanowisku pracy czy poprzez symbole, czy ubiór religijny. Kolejnym sposobem regulowania zasad neutralności może być organizacja szkoleń, stosowanie instrumentów czy metod integrujących pracowników czy promujących (lub ograniczających) przejawy różnorodności czy przekonań religijnych.

Równe traktowanie i zakaz dyskryminacji

Nie można zapominać przy tym, że pracodawcy są zobowiązani wdrożyć zasady dotyczące równego traktowana pracowników i przeciwdziałania dyskryminacji (art. 94 pkt. 2b kodeksu pracy) oraz pozostają zobowiązani do realizacji obowiązku wpływania na kształtowanie w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego (art. 94 pkt 10 kodeksu pracy). Ponieważ na pracodawcach ciąży obowiązek udostępniania pracownikom tekstów przepisów dotyczących równego traktowania w zatrudnieniu w formie pisemnej informacji rozpowszechnionej na terenie zakładu pracy lub zapewnia pracownikom dostęp do tych przepisów w inny sposób przyjęty u danego pracodawcy (ar. 94 (1) kp), w praktyce wprowadzenie zasad neutralności może nastąpić niejako przy okazji udostępnienia pracownikom odpowiednich informacji.

Jak wdrożyć politykę neutralności w zakładzie pracy?

Reklama

Wprowadzając politykę neutralności należy mieć na uwadze również konieczność takiego ujęcia (sformułowania) konkretnych regulacji, aby oprócz zakazu dyskryminacji bezpośredniej, regulacje nie pozostawały w sprzeczności, z wyrażoną w art. 18(3a) § 4 kodeksu pracy legalną definicją dyskryminacji pośredniej, która ma miejsce jeśli pozornie neutralne, postanowienie, kryterium czy działanie skutkuje wystąpieniem lub możliwością wystąpienia niekorzystnej dysproporcji albo szczególnie niekorzystnej sytuacji w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych wobec wszystkich lub znacznej liczby pracowników należących do grupy wyróżnionej ze względu na jedną lub kilka przyczyn określonych w art. 18(3a) §1 kodeksu pracy, chyba że postanowienie, kryterium lub działanie jest obiektywnie uzasadnione ze względu na zgodny z prawem cel, który ma być osiągnięty, a środki służące osiągnięciu tego celu są właściwe i konieczne.

Pracodawcy wprowadzając politykę neutralności stają niewątpliwie przed wyzwaniem uwzględnienia jednocześnie gwarancji wolności wyznania czy wyrażenia poglądów oraz przestrzegania zakazów dyskryminacji pracowników.  Ponieważ dorobek krajowego orzecznictwa czy nauki w tym zakresie pozostaje skromny, warto w ocenie konkretnego przypadku uwzględnić dodatkowo stanowiska czy wskazówki interpretacyjne, które wyrażone zostały w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości UE.

W sprawie z powództwa Pani Achbita (Samira Achbita; Centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding v. G4S Secure Solutions NV, wyrok TSUE z 14 marca 2017 r. C-157/15), powódka została zwolniona ze względu na noszenie chusty islamskiej wbrew niepisanemu zakazowi noszenia w miejscu pracy widocznych symboli politycznych, światopoglądowych lub religijnych. Zasada ta została następnie wprost wprowadzona przez pracodawcę w regulaminie pracy, który wszedł w życie dzień po rozwiązaniu stosunku pracy z powódką. Trybunał przyjął, że w sprawie nie doszło do bezpośredniej dyskryminacji, ponieważ sporna reguła wewnętrzna odnosi się do noszenia widocznych znaków przekonań politycznych, filozoficznych lub religijnych, a zatem obejmuje wszelkie przejawy takich przekonań bez ich różnicowania. Z tego względu zasadę należy uznać jako traktowanie wszystkich pracowników przedsiębiorstwa w ten sam sposób, wymagający od nich neutralnego ubierania się, co wyklucza noszenie takich znaków. Ponadto Trybunał uznał, że wprowadzenie polityki neutralności było uzasadnione, zwłaszcza, że pracodawca zaangażował w realizacje tego celu tylko pracowników, którzy musieli wejść w bezpośredni kontakt z klientami pracodawcy. Trybunał podkreślił, że należy również zbadać, czy środek jest właściwy do osiągniecia określonego celu, czyli czy polityka faktycznie realizowana jest w sposób spójny i systematyczny.

Z kolei w sprawie z powództwa Pani Bougnaoui (Asma Bougnaoui; Association de défense des droits de l'homme (ADDH) v. Micropole SA, dawniej Micropole Univers SA, 14 marca 2017 r. C-188/15), pracodawca nakazał pracownicy ściągnięcie chusty w miejscu pracy po tym, jak zażądał tego jego klient. Trybunał podkreślił, że o ile dopuszczalne jest rozwiązywanie stosunków pracy z uwagi na naruszenie przez pracownicę postanowienia regulaminu pracy obowiązującego w tym przedsiębiorstwie, zakazującego noszenia wszelakich widocznych symboli przekonań politycznych, światopoglądowych lub religijnych, o tyle należy weryfikować, czy postanowienie regulaminu, choćby pozornie neutralne, nie postawiło skarżącą w niekorzystnej sytuacji, a przez to czy nie doszło do dyskryminacji pośredniej.

Warto zwrócić też uwagę na opublikowaną 25 lutego 2021 r. opinię Rzecznika Generalnego Athanasios Rantos TSUE wydaną w dwóch połączonych sprawach pracownic, które odmówiły zdjęcia chust muzułmańskich w miejscu pracy (C-804/18 IX/WABE e.V. i C-341/19 MH). W powyższych sprawach TSUE zmierzy się z oceną czy polityka neutralności może zabraniać pracownikom noszenia wyłącznie „rzucających się w oczy” symboli religijnych. Rzecznik Generalny w swojej opinii wydawanej przed rozstrzygnięciem TSUE przypomniał, że pracodawcy mogą wprowadzać polityki neutralności, które w przypadku eksponowania symboli religijnych powinny dotyczyć wszystkich religii lub przekonań w ten sam sposób. Do sądów krajowych w konkretnych sprawach będzie należało badanie, czy wewnętrzne reguły są stosowane w taki sam sposób wobec całej załogi. W ocenie Rzecznika, w przypadku sporów co do rozumienia reguły „ostentacyjności” symboli religijnych, również to sądy krajowe uprawnione będą do badania czy określona przez pracodawcę zasada oceny symboli religijnych nie narusza zakazów dyskryminacji.

Powyższe prowadzi do wniosku, że wprowadzenie polityki neutralności powinno mieć niekiedy charakter wysoce sprecyzowany. Wyobrazić można sobie regulacje określające wprost wielkości symboli religijnych. Niemniej do czasu ukształtowanie się w tym zakresie poglądów nauki prawa pracy czy stanowisk orzecznictwa sądów, pracodawcy wprowadzający polityki neutralności w tym zakresie działać powinni ze szczególną przezornością.

Podstawa prawna:

art. 18 (3a); art. 94 pkt. 10; art. 94 pkt. 2b; ar. 94 (1) Kodeksu pracy;

art. 153 Konstytucji RP

Magdalena Sudoł, adwokat
Jakub Słoma
Lubasz i Wspólnicy - Kancelaria Radców Prawnych sp. k.

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?