Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Polityka neutralności w miejscu pracy – jak wprowadzić

Lubasz i Wspólnicy
Kancelaria Radców Prawnych
Polityka neutralności w miejscu pracy – jak wprowadzić
Polityka neutralności w miejscu pracy – jak wprowadzić
Wprowadzenie polityki neutralności w zakładzie pracy jest kwestią szczególnie delikatną, bo dotyczyć może dość emocjonalnych aspektów życia pracownika, jak światopogląd, religia, czy preferencje polityczne. Eksperci radzą, by do czasu ukształtowania się w tym zakresie poglądów nauki prawa pracy czy orzecznictwa sądów, pracodawcy działali w tym kierunku ze szczególną przezornością i taktem.

Czym jest polityka neutralności?

Polityka neutralności jest pojęciem niezdefiniowanym w polskim prawie, które można rozumieć jako nakazy czy zakazy manifestowania światopoglądu, religii czy przekonań politycznych. Neutralność w miejscu pracy dotyczy często zasad manifestowania poglądów czy przekonań zarówno poprzez wygląd, przedmioty prywatne, które pracownicy przynoszą do pracy, czy też opinie wyrażane na forach firmowych czy zewnętrznych platformach.

Prawo pracy nie posługuje się pojęciem polityki neutralności, regulując jednocześnie zakazy nierównego traktowania czy dyskryminacji, które wpływają na neutralność obu stron stosunku pracy. W praktyce istotne pozostaje wdrożenie zasad w takiej formie oraz zakresie, jaka odpowiada występującym w określonej firmie zwyczajom czy uwarunkowaniom organizacyjno-prawnym. Oznacza to konieczność analizy dostosowanej do potrzeb określonej organizacji, w szczególności, gdy zapewnienie neutralności czy możliwości wyrażania w pracy określonych poglądów czy przekonań, wynika z regulacji korporacyjnych.

Warto zwrócić uwagę, że pracodawcy mogą wprowadzać nakazy skierowane do załogi, podczas gdy co raz częściej to pracownicy czy organizacje związkowe, sygnalizują konieczność zachowania bezstronności ideologicznej czy zajęcia określonego stanowiska. Niektóre służby, jak korpus służy cywilnej, mają konstytucyjny obowiązek zachowania neutralności politycznej wynikający z art. 153 Konstytucji RP.

W ocenie autorów przejawem wprowadzenia polityki może być np. określenie w zakładzie pracy zasad ubioru (dress code) czy tzw. zasady czystego biurka regulujące choćby zakazy eksponowania symboli religijnych czy światopoglądowych na stanowisku pracy czy poprzez symbole, czy ubiór religijny. Kolejnym sposobem regulowania zasad neutralności może być organizacja szkoleń, stosowanie instrumentów czy metod integrujących pracowników czy promujących (lub ograniczających) przejawy różnorodności czy przekonań religijnych.

Równe traktowanie i zakaz dyskryminacji

Nie można zapominać przy tym, że pracodawcy są zobowiązani wdrożyć zasady dotyczące równego traktowana pracowników i przeciwdziałania dyskryminacji (art. 94 pkt. 2b kodeksu pracy) oraz pozostają zobowiązani do realizacji obowiązku wpływania na kształtowanie w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego (art. 94 pkt 10 kodeksu pracy). Ponieważ na pracodawcach ciąży obowiązek udostępniania pracownikom tekstów przepisów dotyczących równego traktowania w zatrudnieniu w formie pisemnej informacji rozpowszechnionej na terenie zakładu pracy lub zapewnia pracownikom dostęp do tych przepisów w inny sposób przyjęty u danego pracodawcy (ar. 94 (1) kp), w praktyce wprowadzenie zasad neutralności może nastąpić niejako przy okazji udostępnienia pracownikom odpowiednich informacji.

Jak wdrożyć politykę neutralności w zakładzie pracy?

Wprowadzając politykę neutralności należy mieć na uwadze również konieczność takiego ujęcia (sformułowania) konkretnych regulacji, aby oprócz zakazu dyskryminacji bezpośredniej, regulacje nie pozostawały w sprzeczności, z wyrażoną w art. 18(3a) § 4 kodeksu pracy legalną definicją dyskryminacji pośredniej, która ma miejsce jeśli pozornie neutralne, postanowienie, kryterium czy działanie skutkuje wystąpieniem lub możliwością wystąpienia niekorzystnej dysproporcji albo szczególnie niekorzystnej sytuacji w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych wobec wszystkich lub znacznej liczby pracowników należących do grupy wyróżnionej ze względu na jedną lub kilka przyczyn określonych w art. 18(3a) §1 kodeksu pracy, chyba że postanowienie, kryterium lub działanie jest obiektywnie uzasadnione ze względu na zgodny z prawem cel, który ma być osiągnięty, a środki służące osiągnięciu tego celu są właściwe i konieczne.

Pracodawcy wprowadzając politykę neutralności stają niewątpliwie przed wyzwaniem uwzględnienia jednocześnie gwarancji wolności wyznania czy wyrażenia poglądów oraz przestrzegania zakazów dyskryminacji pracowników.  Ponieważ dorobek krajowego orzecznictwa czy nauki w tym zakresie pozostaje skromny, warto w ocenie konkretnego przypadku uwzględnić dodatkowo stanowiska czy wskazówki interpretacyjne, które wyrażone zostały w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości UE.

W sprawie z powództwa Pani Achbita (Samira Achbita; Centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding v. G4S Secure Solutions NV, wyrok TSUE z 14 marca 2017 r. C-157/15), powódka została zwolniona ze względu na noszenie chusty islamskiej wbrew niepisanemu zakazowi noszenia w miejscu pracy widocznych symboli politycznych, światopoglądowych lub religijnych. Zasada ta została następnie wprost wprowadzona przez pracodawcę w regulaminie pracy, który wszedł w życie dzień po rozwiązaniu stosunku pracy z powódką. Trybunał przyjął, że w sprawie nie doszło do bezpośredniej dyskryminacji, ponieważ sporna reguła wewnętrzna odnosi się do noszenia widocznych znaków przekonań politycznych, filozoficznych lub religijnych, a zatem obejmuje wszelkie przejawy takich przekonań bez ich różnicowania. Z tego względu zasadę należy uznać jako traktowanie wszystkich pracowników przedsiębiorstwa w ten sam sposób, wymagający od nich neutralnego ubierania się, co wyklucza noszenie takich znaków. Ponadto Trybunał uznał, że wprowadzenie polityki neutralności było uzasadnione, zwłaszcza, że pracodawca zaangażował w realizacje tego celu tylko pracowników, którzy musieli wejść w bezpośredni kontakt z klientami pracodawcy. Trybunał podkreślił, że należy również zbadać, czy środek jest właściwy do osiągniecia określonego celu, czyli czy polityka faktycznie realizowana jest w sposób spójny i systematyczny.

Z kolei w sprawie z powództwa Pani Bougnaoui (Asma Bougnaoui; Association de défense des droits de l'homme (ADDH) v. Micropole SA, dawniej Micropole Univers SA, 14 marca 2017 r. C-188/15), pracodawca nakazał pracownicy ściągnięcie chusty w miejscu pracy po tym, jak zażądał tego jego klient. Trybunał podkreślił, że o ile dopuszczalne jest rozwiązywanie stosunków pracy z uwagi na naruszenie przez pracownicę postanowienia regulaminu pracy obowiązującego w tym przedsiębiorstwie, zakazującego noszenia wszelakich widocznych symboli przekonań politycznych, światopoglądowych lub religijnych, o tyle należy weryfikować, czy postanowienie regulaminu, choćby pozornie neutralne, nie postawiło skarżącą w niekorzystnej sytuacji, a przez to czy nie doszło do dyskryminacji pośredniej.

Warto zwrócić też uwagę na opublikowaną 25 lutego 2021 r. opinię Rzecznika Generalnego Athanasios Rantos TSUE wydaną w dwóch połączonych sprawach pracownic, które odmówiły zdjęcia chust muzułmańskich w miejscu pracy (C-804/18 IX/WABE e.V. i C-341/19 MH). W powyższych sprawach TSUE zmierzy się z oceną czy polityka neutralności może zabraniać pracownikom noszenia wyłącznie „rzucających się w oczy” symboli religijnych. Rzecznik Generalny w swojej opinii wydawanej przed rozstrzygnięciem TSUE przypomniał, że pracodawcy mogą wprowadzać polityki neutralności, które w przypadku eksponowania symboli religijnych powinny dotyczyć wszystkich religii lub przekonań w ten sam sposób. Do sądów krajowych w konkretnych sprawach będzie należało badanie, czy wewnętrzne reguły są stosowane w taki sam sposób wobec całej załogi. W ocenie Rzecznika, w przypadku sporów co do rozumienia reguły „ostentacyjności” symboli religijnych, również to sądy krajowe uprawnione będą do badania czy określona przez pracodawcę zasada oceny symboli religijnych nie narusza zakazów dyskryminacji.

Powyższe prowadzi do wniosku, że wprowadzenie polityki neutralności powinno mieć niekiedy charakter wysoce sprecyzowany. Wyobrazić można sobie regulacje określające wprost wielkości symboli religijnych. Niemniej do czasu ukształtowanie się w tym zakresie poglądów nauki prawa pracy czy stanowisk orzecznictwa sądów, pracodawcy wprowadzający polityki neutralności w tym zakresie działać powinni ze szczególną przezornością.

Podstawa prawna:

art. 18 (3a); art. 94 pkt. 10; art. 94 pkt. 2b; ar. 94 (1) Kodeksu pracy;

art. 153 Konstytucji RP

Magdalena Sudoł, adwokat
Jakub Słoma
Lubasz i Wspólnicy - Kancelaria Radców Prawnych sp. k.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź >>
Komplet Polski Ład - Jak przygotować się do zmian 2022 PREMIUM
Komplet Polski Ład - Jak przygotować się do zmian 2022 PREMIUM
Tylko teraz
349,00 zł
614,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Zawód pilot samolotu [WYWIAD]
    Zawód pilot samolotu to często praca marzeń. Jak zostać pilotem? Jakie są nastroje w lotnictwie w czasie pandemii? Jak reguluje się czas pracy i zarobki pilota? Co jest najważniejsze, a co najpiękniejsze w pracy pilota? Na te i inne pytania odpowiada doświadczony pilot i prezes Grupy Bartolini Air - Bartłomiej Walas.
    Praca dla par z Ukrainy - logistyka
    Praca dla par z Ukrainy znajdzie się w polskiej logistyce. Przed Świętami Bożego Narodzenia rekrutacje są wzmożone. Powstają oferty dla ukraińskich duetów.
    Można wycofać środki z PPK i oszczędzać dalej
    Wycofanie środków z PPK nie uniemożliwia dalszego oszczędzania w programie. Zwrot środków i rezygnacja z dalszego oszczędzania w PPK to dwie różne czynności.
    Hybrydowy model pracy to przyszłość
    Hybrydowy model pracy to przyszłość firm. Pracodawcy powinni dostosować biura do potrzeb pracowników. Czym są elastyczne biura?
    Powrót do biura po długiej pracy zdalnej. Co wynika z przepisów, co radzą eksperci? [Wywiad]
    Praca zdalna, praca hybrydowa, praca stacjonarna. Mimo, że pandemia jeszcze nie odpuszcza a 4. jej fala jest coraz groźniejsza, to wiele firm myśli o powrocie swoich pracowników do mniej zdalnego a bardziej stacjonarnego modelu pracy biurowej. Jak przekonać pracownika do powrotu do pracy stacjonarnej po długim okresie pracy zdalnej? Czy pracownik ma prawo odmówić wykonywania swojej pracy w biurze? Wielu pracodawców rozważa model hybrydowy pracy biurowej. Jak najlepiej zorganizować i uregulować taką pracę? Na te tematy rozmawiamy z Grzegorzem Orłowskim, radcą prawnym.
    Monitoring pracowników hybrydowych - negatywne skutki
    Monitoring pracowników hybrydowych przynosi negatywne skutki w postaci obniżenia zaufania do pracodawcy i zwiększenia rotacji pracowników. Sprawdź wyniki badania.
    Ustawa o sygnalistach - kogo dotyczy?
    Ustawa o sygnalistach - kogo dotyczy obowiązek utworzenia procedury zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy? Jakie są problemy?
    Polityka prorodzinna ważna dla pracodawców
    Polityka prorodzinna jest ważna dla pracodawców - takie wnioski płyną z badania Kantar dla Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej. Jakie korzyści może przynieść pracodawcom?
    Fałszywy certyfikat COVID-19 a zwolnienie z pracy
    Fałszywy certyfikat potwierdzający szczepienie przeciw COVID-19 może być przyczyną zwolnienia z pracy. Pracownicy kupują nieprawdziwe zaświadczenia o zaszczepieniu. Jakie konsekwencje takiego procederu mogą ponieść lekarze?
    Polski Ład 2022 - jakie zmiany?
    Polski Ład od 2022 roku - jakie zmiany w podatkach wchodzą w życie? Składka zdrowotna będzie funkcjonowała na nowych zasadach. Wprowadza się nowe zwolnienia podatkowe i sankcje za nielegalne zatrudnienie.
    Liczba ubezpieczonych na 30 listopada - wypłata zasiłków
    Liczba ubezpieczonych na 30 listopada decyduje o tym, kto wypłaca zasiłki w następnym roku. Jak ustalić liczbę ubezpieczonych na 30 listopada 2021 r.? Kto w 2022 r. będzie wypłacał zasiłki - pracodawca czy ZUS?
    Zasiłek opiekuńczy na dziecko - covid
    Zasiłek opiekuńczy na dziecko - kiedy przysługuje? Czy covid, a więc kwarantanna lub izolacja dziecka, uprawniają do pobierania zasiłku opiekuńczego z ZUS? Opieka nad dzieckiem jest wtedy konieczna. Co mogą zrobić rodzice?
    Ile można dorobić do renty i emerytury?
    Ile można dorobić do renty i emerytury od 1 grudnia 2021 r. do 28 lutego 2022 r.? Jakie są limity dorabiania dla rencistów i emerytów? Ile można dorobić do renty rodzinnej i socjalnej?
    Praca w biurze dla mężczyzn a home office dla kobiet [BADANIE]
    Praca w biurze dla mężczyzn a home office dla kobiet - takie wnioski wynikają z badania "Biuro czy home office – jakie środowisko pracy preferują polscy pracownicy". Okazuje się, że mężczyźni wolą pracować stacjonarnie, a kobiety zdalnie.
    5 sposobów na poprawę samopoczucia pracowników
    Oto krótki poradnik dla pracodawców o tym, jak poprawić samopoczucie pracowników. Pandemia koronawirusa pogłębiła stres i niepewność zarówno w sferze prywatnej jak i zawodowej. Psycholog wymienia 5 sposobów na polepszenie kondycji psychicznej pracowników.
    Nagroda uznaniowa a podstawa chorobowego
    Czy nagroda uznaniowa wlicza się do podstawy zasiłku chorobowego? Należy odpowiedzieć na pytanie - czy nagroda uznaniowa przysługuje za czas pobierania zasiłku.
    Odszkodowanie po wypadku w pracy - ZUS
    Odszkodowanie po wypadku w pracy - kiedy ZUS wypłaci jednorazowe świadczenie z ubezpieczenia wypadkowego? Ile wynosi od 1 kwietnia 2021 r. do 31 marca 2022 r.?
    Kwota bazowa do odprawy emerytalnej a premie
    Jak wyliczyć kwotę bazową do odprawy emerytalnej dla pracownika samorządowego? Czy należy uwzględnić premie?
    Niedziela handlowa - grudzień 2021
    Niedziela handlowa - grudzień 2021 ma 4 niedziele. Czy 5 grudnia, 12 grudnia, 19 grudnia, 26 grudnia to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?
    Pakiet mobilności - luty 2022
    Pakiet mobilności wchodzi w życie w lutym 2022 roku. Jakie zmiany zaczną obowiązywać tym razem? Wyższe wynagrodzenia kierowców to wzrost kosztów pracy po stronie firm transportowych.
    HR w chmurze – 5 mitów
    Wokół HR w chmurze pojawiło się wiele mitów. Warto je sprostować i dać innym szansę na wdrożenie nowych możliwości w firmie. Jakie przekonania są nieprawidłowe i wymagają sprostowania? Wyjaśniamy poniżej.
    Nakazy PIP a decyzje administracyjne z KPA
    Nakazy PIP to decyzje administracyjne uregulowane w KPA. Jakie są różnice w treści decyzji i nakazu z KPA i ustawy o PIP? Jakie nakazy wydaje inspektor pracy?
    Wykaz prac wzbronionych dla kobiet – czy jest zgodny z przepisami?
    Wykaz prac wzbronionych, uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet jest dokumentem określającym, jakich prac nie powinny wykonywać kobiety. Wielu pracodawców posiada takie wykazy, ale czy na pewno są one zgodne z przepisami? Czy wykaz prac wzbronionych kobietom mógłby narazić pracodawcę na zarzut dyskryminacji? Przeczytaj artykuł i sprawdź, jak wygląda sytuacja prawna wykazu prac wzbronionych dla kobiet.
    Dni wolne od pracy - Holandia
    Dni wolne od pracy w 2021 i 2022 roku - Holandia ma 9 dni świątecznych w roku kalendarzowym. Kiedy są święta w Holandii? Oto kalendarz.
    Weryfikacja szczepień pracowników ważna dla pracodawców
    Weryfikacja szczepień pracowników jest ważna dla pracodawców. Ułatwi organizację pracy w firmie. Jakie rozwiązania przewiduje projekt ustawy?