Praktyczne aspekty budowania lojalności pracowników

Związanie pracownika z firmą odbywa się o wiele wcześniej niż w czasie procesu rekrutacji. Warto zdać sobie sprawę, że budowanie lojalności pracowników to proces, który ma swój początek, ważne, aby nie miał swojego końca, aby w jego efekcie pracownik odchodzący z firmy stawał się jej ambasadorem na rynku.

Proces budowania lojalności pracowników ma swoje miejsce zarówno na zewnątrz organizacji (komunikacja marketingowa, działania z zakresu PR - wypowiedzi w mediach, udział w targach i konferencjach; sponsoring, działania charytatywne), jak i wewnątrz organizacji (polityka personalna, akcje skierowane do pracowników firmy).

W procesie budowania lojalności pracowniczej można wskazać cztery kluczowe elementy:

• przyciągnięcie pracowników do firmy - wizerunek dobrego pracodawcy,

• rekrutacja - od wysłania CV do pierwszego dnia w firmie,

• utrzymanie/przywiązanie pracownika do firmy,

• eleganckie rozstanie.

Wizerunek pracodawcy

Pierwszym elementem budowy lojalności zarówno przyszłych, jak i obecnych pracowników jest wizerunek firmy, jaki posiada ona wśród pracowników, kontrahentów czy szeroko pojętej opinii publicznej. Zdarza się często, że to właśnie tzw. magia brandu, czyli dobra opinia, jaką cieszy się firma na rynku, oraz to, że jest postrzegana jako wartościowy pracodawca, sprawia, że liczba aplikacji napływających na dany wakat przekracza standardy. Doświadczenia headhunterskie pokazują także, że zdarzają się sytuacje, w których kandydaci mimo bardzo atrakcyjnych warunków zatrudnienia nie chcą pracować dla konkretnej firmy, właśnie z racji jej wątpliwej opinii na rynku pracy. Badania przeprowadzone na osobach, które myślą o zmianie pracy pokazują, że dla 35 proc. z nich opinia o firmie jako pracodawcy jest istotnym czynnikiem w ocenie przyszłego pracodawcy¹. Korzystny wizerunek przekłada się na realne efekty. W procesie rekrutacji firma otrzymuje szybszy i łatwiejszy dostęp do kandydatów, zwiększa się także liczba napływających aplikacji, w efekcie zmniejszają się koszty i czas całego procesu związanego z pozyskaniem nowego pracownika. Z kolei pozytywny wizerunek firmy w stosunku do osób będących już pracownikami przekłada się na zmniejszenie fluktuacji personelu, większą identyfikację z firmą oraz wzrost zaangażowania w wykonywaną pracę.

Rekrutacja

Drugim istotnym elementem procesu budowania lojalności pracownika jest właściwy proces rekrutacji. Zarówno rekrutacja wewnętrzna, jak i zewnętrzna mają znaczenie z punktu widzenia lojalności pracowników. W przypadku pierwszej z nich firma jasno komunikuje, że stawia na rozwój swoich pracowników, że mogą oni wiązać z nią swoją przyszłość. Jak pokazują badania przeprowadzone przez Inwentę w 2008 r. 48 proc. firm planuje ścieżki kariery zatrudnionych w firmie pracowników, rozpoczynając proces rekrutacji od analizy wewnętrznych zasobów.

Bez względu jednak na to, który rodzaj rekrutacji firma wybiera, dobrze jest komunikować o tym pracowników. Jeśli zapada decyzja o zapełnieniu wakatu na podstawie zasobów zewnętrznych, warto jest poinformować załogę, jakie są powody takiej decyzji. Nie ma gorszej sytuacji, jeśli pracownik z aspiracjami na stanowisko menedżerskie dowiaduje się o prowadzonej rekrutacji z ogłoszenia. Nie znając powodów takiej decyzji, może poczuć się pominięty, zdemotywowany, a tym samym stać się łatwiejszym celem rekrutacyjnym dla konkurencji.

Rekrutacja zewnętrzna to najczęściej pierwszy bezpośredni kontakt firmy z kandydatem. Warto zadbać, aby był on jak najbardziej profesjonalny. Na etapie zbierania aplikacji dobrym pomysłem jest np. zainstalowanie autorespondera na skrzynkę zbierającą zgłoszenia aplikacyjne. Warto pamiętać także, że rekruter (bez względu na to, czy rekrutacja jest prowadzona we współpracy z firmą doradztwa personalnego czy na podstawie własnych zasobów) jest wizytówką organizacji. Jest on pierwszym reprezentantem firmy, z którym kandydat ma do czynienia. Zdarzają się sytuacje, że osoby nieumiejętnie prowadzące interview mogą zniechęcić najbardziej zaangażowanego kandydata do podjęcia zatrudnienia. Zawsze bez względu na wynik rozmowy rekrutacyjnej kandydat powinien otrzymać od rekrutera informację zwrotną (feedback).

---

Pracownikiem być

Jednym w kluczowych elementów budowania lojalności jest czas, kiedy nowy pracownik rozpoczyna pracę w firmie. To najlepszy moment, aby silnie związać go z organizacją. Jak pokazują badania firma, która angażuje się w procesy adaptacyjne, zwiększa o 69 proc. szanse na to, że pracownik zostanie w firmie przez kolejne trzy lata. Dodatkowo pracownicy objęci takim programem osiągają skuteczność o dwa miesiące szybciej i są bardziej zaangażowani w pracę w porównaniu z osobami, którym nie poświęcono czasu w chwili zatrudnienia².

Warto więc zadbać, aby pracownik przychodzący do firmy poczuł się w niej dobrze już pierwszego dnia. Wiele firm, które stale uzupełniają swoje zasoby, decyduje się np. na organizację spotkań integracyjnych dla nowych pracowników. Jeśli jednak firma jest mniejsza i w danym okresie pracę rozpoczyna w niej jeden lub dwóch nowych pracowników, dobrym pomysłem jest np. przygotowanie podręcznika nowego pracownika, który zapozna go z misją, wizją czy strategią firmy, czy podsunie odpowiedzi na takie pytania, jak np., gdzie rozliczyć delegacje, do kogo się zwrócić w sytuacji awarii komputera. W firmach, w których funkcjonuje intranet, wprowadza się specjalne podserwisy skierowane do nowych pracowników. Miłym gestem jest także przygotowanie mailingu powitalnego, który jest rozsyłany do wszystkich pracowników danej organizacji. Coraz więcej firm decyduje się także na wprowadzenie mentora, który staje się dla nowego pracownika przewodnikiem po firmie.

Zgodność oferty z rzeczywistością

Istnieje kilka czynników mających istotny wpływ na lojalność pracownika. Po pierwsze zgodność oferty rekrutacyjnej z rzeczywistością - zatrudniony wykonuje pracę zgodną z ustaleniami i otrzymuje adekwatne wynagrodzenie. Warto pamiętać także, szczególnie w sytuacji długiego okresu zatrudnienia, o przeprowadzaniu korekt wynagrodzenia. Żadne dodatkowe motywatory nie będą skuteczne, jeśli podstawowa pensja długoletniego pracownika znacząco odbiega od wynagrodzenia nowo przyjętych kolegów.

Świadomość rozwoju i programy lojalnościowe

Tym, co z pewnością motywuje, a tym samym przywiązuje do firmy jest świadomość możliwości dalszego rozwoju zawodowego, jasne ścieżki kariery i awansów, a co za tym idzie, odpowiednio zaplanowane programy szkoleniowe. Dobrym pomysłem wiążącym z firmą okazują się także programy lojalnościowe - np. opcje na akcje, bonus za staż pracy. Nie bez znaczenia są także pozafinansowe motywatory, do których z pewnością zaliczyć można przyjazną atmosferę w firmie, nieformalne spotkania, wyjazdy integracyjne.

Coraz bardziej popularny staje się kafeteryjny system motywacyjny, który elastycznie podchodzi do potrzeb pracowników i pozwala im wybrać te bonusy, na których naprawdę im zależy, np. opieka zdrowotna dla starszych rodziców zamiast dzieci. Dużym zainteresowaniem, szczególnie wśród młodych mam, cieszy się zadaniowy tryb pracy, który stwarza możliwość pracy w domu. Wiele firm inwestuje również w szkolenia z zakresu zarządzania personelem dla kadry kierowniczej. Warto pamiętać, że ludzie przychodzą do firmy, a często odchodzą od menedżera. Dlatego też wyrozumiały szef, który odgrywa rolę autorytetu, od którego można się uczyć, często staje się języczkiem u wagi, w procesie budowania lojalności.

Efektywny program lojalnościowy, który ma odnieść skutek, musi być skrojony na miarę potrzeb. Dlatego też pierwszą zasadą przy jego tworzeniu jest poznanie oczekiwań i pragnień pracowników (np. poprzez badanie satysfakcji, zaangażowania, zbieranie opinii). Trzeba także pamiętać, że zbieranie opinii i poznawanie oczekiwań to proces ciągły, bo tak jak zmienia się sytuacja (gospodarcza, społeczna), tak też pod jej wpływem zmieniają się ludzie. Różnorodność systemów, obok oczekiwań pracowników, podyktowana jest także wielkością, strategią i możliwościami konkretnego pracodawcy.

Jednak bez względu na możliwości firmy - zawsze tym, co sprawdzi się w praktyce, jest otwartość na pracownika i elastyczne dostosowywanie do jego potrzeb. Niektóre firmy decydują się także na niestandardowe rozwiązania, takie jak np. dni wolne z okazji urodzin czy imienin, otwarte dni dla rodzin, w czasie których dzieci mogą zobaczyć, gdzie na co dzień pracują ich rodzice, rodzinne wyjazdy integracyjne.

---

Eleganckie pożegnanie

Żaden z zatrudnianych pracowników nie deklaruje, że będzie pracował w firmie do końca swoich dni. Eleganckie pożegnanie to jeden z istotniejszych elementów budowy lojalności. Warto zadbać, by odchodzący pracownik stał się ambasadorem organizacji, niż jej zagorzałym przeciwnikiem. Były pracownik staje się wiarygodnym źródłem informacji o firmie, dlatego można przeprowadzić z nim exit interview - dzięki, któremu pozyskuje się cenne informacje o funkcjonowaniu firmy. Wiele firm decyduje się także na odprawy dla odchodzących pracowników, czy też stwarza im możliwość zachowania niektórych przywilejów pracowniczych (do końca okresu wypowiedzenia), takich jak np. możliwość korzystania z opieki medycznej lub ze służbowego samochodu. Dobrym pomysłem dla pracowników, którzy odchodzą z inicjatywy firmy, jest zaproponowanie im programów zwolnień monitorowanych, czyli outplacementu, dzięki któremu łatwiej odnajdą się na rynku pracy. Dla odchodzącej kadry menedżerskiej, firmy oferują coaching.

Dzięki dobremu rozstaniu pracownik będzie dobrze wspominał firmę, a co ważniejsze, nie mówił o niej źle. Zdarzają się przecież także takie sytuacje, że pracownicy do poprzedniego pracodawcy wracają.

Pamiętać jednak trzeba, że lojalność podlega zmianom. Jak pokazują badania 40 proc. badanych stwierdziło, iż nie można być tak samo lojalnym pracownikiem obecnie, jak w przeszłości³.

Takie wyniki nie powinny dziwić, każdy pracownik rozwija się, a wpływ na jego lojalność mają takie czynniki, jak zmieniający się rynek pracy, jego samoświadomość, zaspokajanie jego potrzeb (finansowych czy rozwojowych), nastawienie do pracy. Dobrze jest więc znać oczekiwania pracowników, żeby przygotowane programy motywacyjne, lojalnościowe trafiały w jego potrzeby.

Wdrażanie programów lojalnościowych wydaje się szczególnie istotne z punktu widzenia zmiany pokoleniowej. Na rynek pracy wchodzi właśnie pokolenie Y (osoby urodzone po 1980 roku), dla którego perspektywa częstej zmiany pracy (a tym bardziej pracodawcy, który nie spełnia ich oczekiwań) nie wydaje się szczególnie stresująca, a raczej jest postrzegana jako standard.

To się opłaca

Budowanie lojalności pracownika jest dla każdej firmy opłacalne. Dzięki podjętym działaniom zmniejsza się fluktuacja personelu, zwiększa się także odporność na propozycje nowej pracy. Lojalni pracownicy są bardziej zaangażowani w pracę i życie organizacji, chętniej i częściej podejmują własne inicjatywy. Nie bez znaczenia jest także fakt, że lojalni pracownicy stają się najlepszą reklamą firmy jako dobrego pracodawcy.

I na koniec rzecz najważniejsza - można mieć pewność, że lojalny pracownik nie zostawi firmy w trudnym czasie kryzysu. I to jest właśnie największa wartość lojalności.

PRZYPISY

¹ IIBR i pracuj.pl, „Satysfakcja z pracy 2007”.

² Badania Hewitt Associates 2003.

³ www.synovate. com/loyalty; badania NFI Research.