Do kogo właściwie mówisz?

Otóż musisz stwierdzić, kto będzie cię słuchać, a następnie odpowiednio zmodyfikować swoją opowieść. Większość pracy można wykonać z wyprzedzeniem, a przed występem nanieść tylko drobne korekty.

Poniżej wyszczególniam pięć kwestii, które trzeba wziąć pod uwagę przy analizie specyfiki publiczności.

1. DEMOGRAFIA Czy słuchać cię będą ludzie starsi od ciebie? A może młodsi? Czy występuje między wami jakiś konkretny układ sił? Tak może być, jeśli przygotowujesz się do rozmowy z pracodawcą albo z klientem. A może to ty jesteś szefem i masz rozmawiać ze swoimi podwładnymi? Sposób przedstawiania opowieści często zależy od tego, komu się ją opowiada i jakie relacje łączą nas z tymi ludźmi. Słuchacze zwykle czują się swobodniej, gdy wydźwięk opowieści wpisuje się w ogólną atmosferę spotkania. Na przykład podczas prezentacji biznesowej lepiej unikać określeń slangowych i zbyt licznych odwołań do kultury popularnej, natomiast podczas pierwszej randki można sobie śmiało pozwolić na swobodne wyrażanie myśli.

2. OTOCZENIE Gdzie będziesz? W zacisznej salce konferencyjnej? A może w gwarnej restauracji? Czy będziesz stać na scenie w świet- le reflektorów? A może gdzieś w głębi sali, skąd będziesz się musiał przedrzeć do setek ludzi pogrążonych w rozmowach? Od otoczenia zależy, na ile głośno będziesz musiał mówić i czy będziesz musiał podnosić głos. Publiczność nie lubi się wysilać, aby usłyszeć, co mówca ma do powiedzenia. Jeśli nie będziesz musiał zabiegać o uwagę słuchaczy, zapewne nie odczujesz potrzeby podnoszenia głosu. Jeśli jednak w tle będzie rozbrzmiewać zbyt dużo różnych dźwięków, najpewniej okaże się to koniecz- ne, ponieważ historia opowiedziana zbyt cicho może nie dotrzeć do odbiorców.

3. OCZEKIWANIA Co spodziewają się usłyszeć od ciebie twoi słuchacze? Czego ty byś się spodziewał na ich miejscu? Na co byś liczył? Czego byś się obawiał? Gdy ja idę kogoś posłuchać, zwykle najbardziej się boję, że się będę nudzić. Następna w kolejce jest myśl, że na scenie pojawi się ktoś, kto się tam w ogóle nie odnajdzie – i że w związku z tym wszyscy będą się czuli niekomfortowo.

4. UPRZEDZENIA Uprzedzenia wpływają na automatyczne osądy, które każdy z nas formułuje przy pierwszym kontakcie z drugą osobą. Co pomyśli sobie publiczność, gdy cię zobaczy? Jakie skojarzenia budzi twój wygląd i to, co robisz pod wpływem zdenerwowania? Znam ludzi, którzy zawsze wychodzą na scenę w trampkach i w bluzie z kapturem.

Robią to świadomie, żeby obniżyć oczekiwania odbiorców – i żeby potem łatwiej im było pozytywnie zaskoczyć publiczność. Ja wolę ubrać się elegancko, aby w ten sposób dać słuchaczom do zrozumienia, że powinni mnie potraktować poważnie.

5. INNI MÓWCY Wyobraźmy sobie, że masz wystąpić podczas profesjonalnej konferencji albo w jakimś programie. Najprawdopodobniej oprócz ciebie przemawiać tam będą również inne osoby. Pamiętaj, że ich występ będzie miał wpływ na publiczność – a ty będziesz musiał odpowiednio zmodyfikować treść lub formę opowieści. Jeśli wybierasz się na rozmowę z radną, która ma mnóstwo spraw na głowie, powinieneś pamiętać, że ona najpewniej przyjęła już tego dnia co najmniej kilku innych petentów. Jeśli zatem masz taką możliwość, powinieneś obserwować innych mówców. Jeśli twój poprzednik opowiadał coś bardzo smutnego, być może powinieneś spróbować nieco podnieść publiczność na duchu. Jeśli natomiast słuchacze pękali przed chwilą ze śmiechu, to raczej nie powinieneś próbować rywalizować z poprzednikiem w zakresie talentu komediowego. Jeśli występujesz podczas konferencji jako ostatni, weź pod uwagę to, że po całym dniu słuchacze mogą być zmęczeni. Nawiązanie do tego faktu może ci pomóc zbudować z nimi więź.

Jeśli już wiesz, do kogo i w jakich okolicznościach będziesz przemawiać, możesz zastosować kilka prostych trików, które pomogą ci w krótkim czasie zjednać sobie słuchaczy. Te sztuczki działają jednak tylko pod warunkiem, że zdołasz trafnie i w krótkim czasie ocenić swoją publiczność. Poniżej wyszczególnionych zostało pięć pytań, które należy sobie zadać, aby rozgryźć publiczność.

1. GDZIE ONI BYLI, ZANIM PRZYSZLI TUTAJ? Masz rozmawiać z szefem, który ma dziś spotkanie za spotkaniem? A może umówiłeś się z kimś, kto ma za sobą długi i ciężki dzień w pracy?

2. JAKA JEST PORA DNIA? Z moich obserwacji wynika, że ludzie zwykle chętniej i lepiej przyjmują nowe pomysły o wcześniejszej porze dnia w początkowych dniach tygodnia.

3. W CO ONI SĄ UBRANI? Strój może niekiedy dużo powiedzieć na temat nastawienia człowieka. Występowałam kiedyś w klubie rockowym, który mieścił się w piwnicy. Z pewnym zaskoczeniem stwierdziłam, że wszyscy w pierwszym rzędzie mają na sobie eleganckie swetry i skórzane półbuty. Jak się okazało, ojciec jednej z mówczyń zaprosił swoich licznych przyjaciół na występ córki – najwyraźniej nie uprzedzając, że odbędzie się on w tego typu lokalu. Spoglądając na ich strój, szybko się zorientowałam, że czują się tu nie na miejscu. Wykorzystałam tę informację, aby wciągnąć ich w swoją opowieść.

4. DOKĄD PÓJDĄ, GDY STĄD WYJDĄ? Warto wiedzieć, ile ma się czasu. Jeśli publiczność nerwowo spogląda na zegarek, trzeba w miarę możliwości skrócić wypowiedź, żeby nie nadwyrężać cierpliwości słuchaczy.

5. CZEGO OCZEKUJĄ ODE MNIE? Gdybyś to ty siedział na widowni, to czego byś oczekiwał? Czy słuchacze chcą się trochę rozerwać? A może spodziewają się uzyskać od ciebie jakieś istotne dla siebie informacje? A może rozmawiasz z kimś, kto chce, żebyś się pospieszył i już sobie poszedł, bo najchętniej już teraz zjadłby lunch? Postaw się na miejscu słuchaczy i wykorzystaj wnioski w swojej prezentacji. Występ to relacja dwukierunkowa, a tego typu wskazówki mogą pomóc tak doprecyzować wzajemne stosunki, aby przekaz skutecznie trafił do odbiorcy.

Niniejszy artykuł stanowi fragment książki Dany Norris „Storytelling (nie tylko) w biznesie. 10 prostych kroków do niezapomnianej opowieści”.