Uznanie zdarzenia za wypadek

 Nie każdy wypadek przy pracy jest wynikiem naruszenia przepisów przez pracodawcę. Często jego przyczyną jest po prostu nieszczęśliwy zbieg okoliczności. W takiej sytuacji pracodawca często nie chce zakwalifikować tego zdarzenia jako wypadku przy pracy. Najczęściej stwierdza on, że nie ponosi żadnej winy za wypadek albo że wypadek nie wynika z jego zaniedbania. Takie argumenty są jednak pozbawione słuszności. Wina lub bezprawne działanie pracodawcy nie są bowiem przesłanką uznania zdarzenia za wypadek przy pracy.

Zgodnie z definicją wypadku przy pracy, zawartą w art. 3 ust. 1-3 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. nr 199, poz. 1673 z późn. zm.), za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą w czasie jej wykonywania (także w czasie podróży służbowej lub przy wykonywaniu zadań zleconych przez zakładową organizację związkową). Przepis art. 2 pkt 13 ustawy definiuje uraz jako uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego. Uszkodzenie takie nie musi być widoczne od razu, może być również stwierdzone w wyniku późniejszego badania lekarskiego. Ustawa nie zawiera natomiast definicji nagłego charakteru zdarzenia i przyczyny zewnętrznej. Odpowiedzi na to pytanie należy szukać w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz wypowiedziach doktryny.

Z przepisów nie wynika więc, aby za wypadek przy pracy można było uznać tylko takie zdarzenie, które jest skutkiem naruszenia przepisów lub bezprawnym działaniem pracodawcy. Nawet jeśli pracodawca i pracownik nie naruszyli żadnych przepisów lub zasad bezpieczeństwa, zdarzenie będzie uznane za wypadek przy pracy, jeżeli spełnione są przesłanki wskazane w art. 3 ust. 1-3 ustawy.

Wypadkiem przy pracy będzie również zdarzenie, które jest skutkiem naruszenia przepisów, zasad bezpieczeństwa lub regulaminu pracy przez samego pracownika. Wina pracownika nie wyklucza uznania zdarzenia za wypadek przy pracy. Teza taka budzi zrozumiały sprzeciw u pracodawców, jednakże nie budzi ona wątpliwości w orzecznictwie. Sąd Najwyższy w wyrok z 15 maja 2001 r. (II UKN 392/00, OSNP 2003/2/46) stwierdził, że okoliczność, iż do zdarzenia doszło na skutek nieostrożności kierowcy samochodu i popełnionych przez niego błędów w czasie jazdy, nie ma znaczenia dla oceny, że było ono wypadkiem przy pracy, jeżeli miało charakter nagły i pozostawało w związku z wykonywaną pracą.

Kwestia winy pracownika będzie miała natomiast istotne znaczenie wówczas, gdy w związku z wypadkiem będzie domagał się wypłaty świadczeń pieniężnych. Artykuł 21 ust. 1 i 2 ustawy przewiduje, że pracownik nie ma prawa do świadczeń (np. jednorazowe odszkodowanie), gdy jest wyłącznie winny wypadku, jak również, gdy w znacznym stopniu przyczynił się do wypadku, będąc nietrzeźwym lub pod wpływem środków odurzających. Wina pracownika będzie również brana pod uwagę, gdy na podstawie przepisów k.c. pracownik będzie domagał się od pracodawcy zapłaty uzupełniającego odszkodowania.

ALINA GIŻEJOWSKA

radca prawny, partner w Kancelarii A. Sobczyk & Współpracownicy w Krakowie