Jednorazowe odszkodowanie z tytułu doznania stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu

Prawo do jednorazowego odszkodowania

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych ubezpieczonemu, który wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, przysługuje jednorazowe odszkodowanie.

Ustawa uprawnia ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia i w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu oraz trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku i wypłacaniu jednorazowego odszkodowania. Powinni kierować się przy tym koniecznością zapewnienia ochrony interesów ubezpieczonego oraz koniecznością przejrzystości i sprawności postępowania w sprawie o jednorazowe odszkodowanie.

W związku z powyższym obowiązuje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania.

Zobacz: Przerwa w pracy a wypadek przy pracy - orzecznictwo Sądu Najwyższego

Podmiot składający wniosek

Zgodnie z rozporządzeniem wniosek o jednorazowe odszkodowanie składa się do płatnika składek. Dokonuje tego sam ubezpieczony bądź uprawniony członek rodziny. Do uprawnionych członków rodziny należą:

1. małżonek (odszkodowanie nie będzie należało się małżonkowi w przypadku orzeczenia separacji);
2. dzieci własne, dzieci drugiego małżonka, dzieci przysposobione oraz przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej, spełniające w dniu śmierci ubezpieczonego lub rencisty warunki uzyskania renty rodzinnej;
3. rodzice, osoby przysposabiające, macocha oraz ojczym, jeżeli w dniu śmierci ubezpieczonego lub rencisty prowadzili z nim wspólne gospodarstwo domowe lub jeżeli ubezpieczony lub rencista bezpośrednio przed śmiercią przyczyniał się do ich utrzymania albo jeżeli ustalone zostało wyrokiem lub ugodą sądową prawo do alimentów z jego strony.

Dane zawarte we wniosku

Wniosek powinien zawierać następujące dane:

1. numery NIP i REGON, a w przypadku gdy płatnikowi nie nadano obu tych numerów lub jednego z nich – numer PESEL lub serię i numer dowodu osobistego albo paszportu (płatnik);
2. numer PESEL, a w przypadku gdy ubezpieczonemu nie nadano numeru PESEL – serię i numer dowodu osobistego lub paszportu (ubezpieczony).

Zobacz również serwis: Ubezpieczenia

Przyznanie lub odmowa przyznania jednorazowego odszkodowania

Decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania jednorazowego odszkodowania oraz ustalenie jego wysokości wydaje zakład. Dokonuje tego w ciągu 14 dni od dnia:

1. otrzymania orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej;
2. wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

Następnie zakład wypłaca z urzędu odszkodowania w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji. Warto wspomnieć, że istnieje możliwość wniesienia odwołania od jego decyzji w trybie i na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.

Liczba uprawnionych – wysokość odszkodowania

Wysokość odszkodowania uzależniona jest od liczby osób uprawnionych. Ustaloną zgodnie z rozporządzeniem kwotę odszkodowania (zaokrągloną do pełnych złotych) dzieli się między wszystkich uprawnionych w równych częściach.

Gdy do odszkodowania uprawniony jest jeden członek rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, będzie przysługiwało mu ono w wysokości:

• 18-krotnego przeciętnego wynagrodzenia (uprawnionymi są małżonek lub dziecko);
• 9-krotnego przeciętnego wynagrodzenia (uprawniony jest inny członek rodziny).

Zobacz: GUS: przeciętne zatrudnienie i wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w lutym 2013 r.

Natomiast jeżeli do odszkodowania uprawnieni są jednocześnie:

• małżonek i jedno lub więcej dzieci – odszkodowanie przysługuje w wysokości 18-krotnego przeciętnego wynagrodzenia zwiększonej o 3,5-krotne przeciętne wynagrodzenie na każde dziecko;
• dwoje lub więcej dzieci – odszkodowanie przysługuje w wysokości 18-krotnego przeciętnego wynagrodzenia zwiększonej o 3,5-krotne przeciętne wynagrodzenie na drugie i każde następne dziecko.

Może zdarzyć się, że obok małżonka lub dzieci do omawianego odszkodowania uprawnieni będą także inni członkowie rodziny. Jakie odszkodowanie należy im przyznać? Każdemu z nich przysługuje odszkodowanie w wysokości 3,5-krotnego przeciętnego wynagrodzenia. Określona wysokość jest niezależna od odszkodowania przysługującego małżonkowi lub dzieciom.

Gdyby jednak tylko pozostali członkowie rodziny (inni niż małżonek i dzieci) byli uprawnieni do odszkodowania, przysługiwałoby im w wysokości ustalonej według zasad odnoszących się do dwójki lub większej liczby uprawnionych dzieci zwiększonej o 3,5-krotne przeciętne wynagrodzenie na drugiego i każdego następnego uprawnionego.

Zobacz również: Forum Kadry - BHP

Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej o wysokości odszkodowania

Wysokość kwot jednorazowych odszkodowań ogłasza minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. Zgodnie z Obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 marca 2013 r. w sprawie wysokości kwot jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, które zacznie obowiązywać z dniem 1 kwietnia 2013 r. kwoty jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej wynoszą:

1. 704 zł za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu (art. 12 ust. 1 ustawy);
2. 704 zł za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, z tytułu zwiększenia tego uszczerbku co najmniej o 10 punktów procentowych (art. 12 ust. 2 ustawy);
3. 12 326 zł z tytułu orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji ubezpieczonego (art. 12 ust. 3 ustawy);
4. 12 326 zł z tytułu orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji wskutek pogorszenia się stanu zdrowia rencisty (art. 12 ust. 4 ustawy);
5. 63 390 zł, jeżeli do jednorazowego odszkodowania uprawniony jest małżonek lub dziecko zmarłego ubezpieczonego lub rencisty (art. 14 ust. 1 pkt 1 ustawy);
6. 31 695 zł, jeżeli do jednorazowego odszkodowania uprawniony jest członek rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty inny niż małżonek lub dziecko (art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy);
7. 63 390 zł, jeżeli do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są równocześnie małżonek i jedno lub więcej dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, oraz 12 326 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na każde z tych dzieci (art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy);
8. 63 390 zł, jeżeli do jednorazowego odszkodowania uprawnionych jest równocześnie dwoje lub więcej dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, oraz 12 326 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na drugie i każde następne dziecko (art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy);
9. 12 326 zł, jeżeli obok małżonka lub dzieci do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są równocześnie inni członkowie rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, każdemu z nich niezależnie od odszkodowania przysługującego małżonkowi lub dzieciom (art. 14 ust. 3 ustawy);
10. 31 695 zł, jeżeli do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są tylko członkowie rodziny inni niż małżonek lub dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, oraz 12 326 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na drugiego i każdego następnego uprawnionego (art. 14 ust. 4 ustawy).

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 Nr 167, poz. 1322 z późn. zm.)

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania (Dz.U. z 2002 Nr 234, poz. 1974 z późn. zm.)