Kategorie

Przerwa w pracy a wypadek przy pracy – orzecznictwo Sądu Najwyższego

Emilia Panufnik
Wypadek podczas przerwy w pracy kierowcy. /Fot. Fotolia
ShutterStock
Wypadek przy pracy może nastąpić podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych. Przerwa w pracy w postaci zajęcia miejsca pasażera i oddania prowadzenia pojazdu innej osobie przez pracownika będącego kierowcą stanowi odstąpienie od osobistego wykonywania obowiązków pracowniczych. Zdarzenie powstałe podczas przerwy nie może być więc uznane za wypadek przy pracy.

Wypadek przy pracy

Art. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych wyjaśnia, czym jest wypadek przy pracy. Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

  1. podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;
  2. podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;
  3. w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Co więcej, na równi z wypadkiem przy pracy, w zakresie uprawnienia do świadczeń określonych w ustawie, traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ:

  1. w czasie podróży służbowej w okolicznościach innych niż wyżej określone, chyba że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań;
  2. podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony;
  3. przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.

Zobacz również: Podróże służbowe - diety 2013

Stan faktyczny

Reklama

Pracownik będący kierowcą samochodu z przyczepą (lawetą) wyjechał na polecenie pracodawcy za granicę w celu przywozu samochodu używanego oraz poszukiwania używanych samochodów, które mogłyby zostać sprowadzone do Polski i następnie sprzedane. Nie informując pracodawcy, zabrał ze sobą zainteresowanego nabyciem samochodu na własny użytek bratanka swojej żony. W trakcie podróży kierowca zaczął skarżyć się na dolegliwości żołądkowe i ból brzucha. W konsekwencji jego miejsce zajął bratanek żony, a on usiadł na miejscu pasażera.

Podczas dalszej jazdy doszło do wypadku z winy innego kierowcy. Pracownikiem wypadł przez przednią szybę i doznał wielonarządowych urazów. Doświadczył trwałego uszczerbku na zdrowiu z zakresu schorzeń okulistycznych, ortopedycznych, neurologicznych oraz upośledzenia powonienia i smaku w łącznym rozmiarze 100%.

Sąd I instancji

Pracodawca w protokole powypadkowym nie uznał powyższego zdarzenia za wypadek przy pracy. W związku z tym pracownik zwrócił się do sądu. Według sądu I instancji opisany wypadek komunikacyjny nie spełnia kryteriów wypadku przy pracy w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Pracodawca powierzył kierowcy obowiązki, które stanowiły przedmiot stosunku pracy. Pracownik miał wykonywać pracę kierowcy, a więc czynności związane z prowadzeniem pojazdów stanowiły obowiązek wynikający z umowy o pracę.

Sąd uznał, że wypadek był zdarzeniem nagłym, lecz nie nastąpił podczas wykonywania zwykłych czynności lub poleceń przełożonego bądź w związku z wykonywaniem zwykłych czynności lub poleceń przełożonych. Kierowca zaprzestał wykonywania czynności pracowniczych, co oznaczało zerwanie związku z pracą. Sąd podkreślił, iż nie wystąpiły przy tym sytuacje usprawiedliwiające nieświadczenie pracy. Dolegliwości pracownika nie uzasadniały konieczności zmiany kierowcy. Podsumowując, wypadek komunikacyjny nie pozostawał w związku z wykonywaną przez pracownika pracą na stanowisku kierowcy i tym samym nie spełnił przesłanek do uznania go za wypadek przy pracy.

Zobacz także: Czy przepisy ustawy o czasie pracy kierowców stosujemy do pracownika, który wykonuje pracę kierowcy, ale w umowie o pracę ma inne stanowisko

Sąd II instancji

Reklama

Zdaniem sadu II instancji nie ma podstaw dla uznania wspomnianego wydarzenia w postaci wypadku komunikacyjnego za wypadek przy pracy. Do zdarzenia nie doszło w związku z pracą podczas wykonywania lub w związku z wykonywaniem przez wnioskodawcę zwykłych czynności bądź poleceń przełożonego. W celu ustalenia związku zdarzenia z pracą należy stwierdzić, że pozostawało ono z pracą w związku czasowym, miejscowym lub funkcjonalnym.

Związek z pracą ma charakter normatywny. Aby dowiedzieć się, czy wydarzenie nastąpiło w związku z wykonywaniem pracy, fizyczne przebywanie w miejscu świadczenia pracy nie wystarczy. Tymczasem według sądu w chwili zdarzenia pracownik nie świadczył pracy w charakterze kierowcy. Zajmował siedzenie przeznaczone dla pasażera. Jednoznacznie dowodzi to zerwaniu związku z pracą. Pracodawca nie miał świadomości o zamianie kierowcy. Co więcej, bratanek żony pracownika nie był zatrudniony u jego pracodawcy.

Zdaniem sądu II instancji uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy stanowiłoby zbyt daleko idącą interpretację nieuwzględniającą zasad logicznego rozumowania. Prowadziłoby to do nadużycia prawa.

Zobacz także: Zmiany w czasie pracy kierowców

Przerwa w świadczeniu pracy (wykonywaniu zwykłych czynności pracowniczych) podjęta w celach prywatnych, nie związanych ze świadczeniem pracy, oznacza zerwanie związku z pracą, a tym samym zdarzenie, które zaistniało w czasie takiej przerwy, nie może być zakwalifikowane jako wypadek przy pracy w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (wyrok Sąd Najwyższy z dnia 23 kwietnia 1999 r., sygn. akt II UKN 605/98).

Definicja wypadku przy pracy zawarta w art. 6 archiwalnej ustawie o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych za wypadek przy pracy uważa nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w związku z pracą:

  1. podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności albo poleceń przełożonych,
  2. podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności w interesie zakładu pracy, nawet bez polecenia,
  3. w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji zakładu pracy w drodze między siedzibą zakładu pracy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Zobacz również: Forum Kadry - BHP

Sąd Najwyższy

Pracownik złożył skargę kasacyjną, w której zarzucił:

  1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, przez co zaskarżone orzeczenie nie ma wszystkich koniecznych elementów;
  2. naruszenie prawa materialnego, a to art. 3 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, poprzez błędną jego wykładnię wskutek uznania, że wnioskodawca będąc w podróży, w którą udał się na polecenie swojego pracodawcy, w chwili zdarzenia nie świadczył pracy w charakterze kierowcy, zajmował bowiem siedzenie dla pasażera, co jednoznacznie dowodzi zerwania związku z pracą.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 maja 2012 r. (II UK 253/11) orzekł, że odstąpienie od osobistego wykonywania obowiązków pracowniczych (kierowcy) i kontynuowanie podróży w charakterze pasażera stanowi zerwanie związku z pracą. Konsekwencją wyroku jest nieuznanie omówionego zdarzenia wypadku komunikacyjnego za wypadek przy pracy.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2009 Nr 167, poz. 1322 z późn. zm.)

Źródło: Własne
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym wchodzi w życie - Izrael i Turcja

    Umowa o zabezpieczeniu społecznym podpisana między Polską i Izraelem oraz umowa podpisana między Polską a Turcją wchodzą w życie dnia 1 maja i 1 czerwca 2021 r.

    Czym jest informacja starosty?

    Informacja starosty to dokument związany z zatrudnianiem cudzoziemców. To tzw. test rynku pracy. Czemu służy? Kiedy jest wymagana, a kiedy nie?

    Badanie pracowników na obecność alkoholu i narkotyków a prawo

    Badanie pracowników na obecność alkoholu i narkotyków będzie zgodne z prawem? MRPiT pracuje nad projektem ustawy.

    Zgłoszenie do ubezpieczeń - zmiana od 16 maja 2021 r.

    Zgłoszenie do ubezpieczeń - jaka zmiana od 16 maja 2021 r.? W ZUS ZUA i ZUS ZZA należy wskazać kod zawodu. Będą nowe wzory formularzy ZUS.

    Urlopy rodzicielskie 2022 - ważne zmiany

    Urlopy rodzicielskie w 2022 r. czekają ważne zmiany. Urlop rodzicielski dla ojca będą określać nowe zasady. Polska musi dostosować Kodeks pracy do unijnej dyrektywy work-life balance.

    Czy postojowe to pomoc publiczna?

    Postojowe z ZUS - czy to jest pomoc publiczna? Odpowiedź znajduje się w art. 15zzzh ust 1 ustawy covidowej.

    Zarobki studentów w 2021 r. [RAPORT]

    Zarobki studentów w 2021 r. zmalały. Ile zarabiają studenci w czasie pandemii? Jakie mają problemy?

    Kogo pracodawca powinien zapisać do PPK?

    PPK - kogo pracodawca powinien zapisać? 10 maja 2021 r. mija termin na zawarcie umowy o prowadzenie PPK. To już ostatni etap wdrażania PPK.

    Jak wybrać system kadrowo-płacowy?

    System kadrowo-płacowy powinien być dostosowany do działalności firmy. Jak wybrać? Oto garść użytecznych wskazówek.

    O co chodzi z tym kapitałem początkowym?

    Kapitał początkowy ma wpływ na wysokość emerytury. Jak to się dzieje? O co w tym wszystkim chodzi?

    Kodeks pracy 2021 a praca zdalna - zmiany

    Kodeks pracy w 2021 r. czekają zmiany. Znajdzie się w nim praca zdalna. Co się zmieni?

    Dodatkowy zasiłek opiekuńczy przedłużony do 23 maja 2021 r.

    Dodatkowy zasiłek opiekuńczy będzie przedłużony do 23 maja 2021 r. Kiedy przysługuje?

    Niedziela handlowa - maj 2021

    Niedziela handlowa - maj 2021 r. ma aż 5 niedziel. Czy 2 maja, 9 maja, 16 maja, 23 maja lub 30 maja jest niedziela handlowa? Czy dzisiaj/jutro jest niedziela handlowa?

    Wynagrodzenia wypłacane "pod stołem" [RAPORT]

    Wynagrodzenia wypłacane "pod stołem" - ile wynagrodzeń w Polsce wypłacanych jest na czarno? Jakie są skutki takiego procederu?

    Oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi [PORADNIK]

    Oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi czyli szybka droga do legalizacji zatrudnienia w Polsce dla obywateli sześciu państw. Jak krok po kroku zatrudnić na podstawie oświadczenia?

    Wsparcie z urzędu pracy dla osoby niepełnosprawnej

    Wsparcie z urzędu pracy - z jakich usług i instrumentów pomocy może skorzystać osoba niepełnosprawna?

    Praca zdalna a rozwój pracownika

    Rozwój pracownika podczas pracy zdalnej - jak go zaplanować? Czy można zdalnie ocenić wydajność pracy i ryzyko odejścia pracownika?

    Szczepienia w zakładach pracy - jakie zasady?

    Szczepienia w zakładach pracy - zapisy ruszyły 4 maja 2021 r. Jakie są zasady organizowania szczepień przez pracodawców?

    Kampania "niezwalniam.pl"

    Kampania "niezwalniam.pl" została zainicjowana przez Polish Supply Management Leaders. Celem Kampanii jest promocja formuły elastycznego zarządzania kapitałem ludzkim oparta na wspieraniu długoterminowych relacji pracownik – pracodawca, która koncentruje się na zatrudnianiu pracowników na umowie o pracę. Infor.pl dołącza do partnerów medialnych kampanii.

    Można składać wnioski o zwolnienie z ZUS i postojowe z Tarczy 9.0

    Wnioski o zwolnienie z ZUS i postojowe z Tarczy 9.0 można składać od 4 maja 2021 r. Dla kogo przewidziano wsparcie z ZUS? Do kiedy można składać wnioski?

    Szczepienia w pracy przeciwko COVID - jak się zapisać?

    Szczepienia w pracy przeciwko COVID-19 - dla kogo? Jaka szczepionka będzie udostępniana? Kiedy zaczną się szczepienia w zakładach pracy? Jak się zapisać?

    Bezrobocie w Polsce najniższe w UE - marzec 2021 r.

    Bezrobocie w Polsce jest najniższe w całej UE. Potwierdzają to statystyki Eurostatu z marca 2021 r. Sprawdź, ile bezrobocie wynosi w poszczególnych państwach UE.

    Najczęstsze przyczyny zwolnień lekarskich w 2020 r. [RAPORT]

    Przyczyny zwolnień lekarskich w 2020 r. dotyczyły częściej niż zwykle zaburzeń psychicznych. Poznaj wyniki raportu ZUS.

    Ubezpieczenie zdrowotne dla wszystkich?

    Ubezpieczenie zdrowotne będzie dla wszystkich? Planowane jest zapewnienie ubezpieczenia zdrowotnego także bez rejestracji w urzędzie pracy. Od kiedy?

    Wyzwania w zarządzaniu ludźmi w czasie pandemii

    Zarządzanie w czasie pandemii - jakie wyzwania stoją przed liderami? Czego im brakuje? Jak oceniają efektywność pracowników?