Ustalanie okoliczności przyczyn wypadków przy pracy

• Zadania

Wystąpienie w zakładzie pracy wypadku obliguje pracodawcę do powołania zespołu, który zbada przyczyny i okoliczności tego zdarzenia.

W skład takiego zespołu wchodzą:

• pracownik służby bhp,
• społeczny inspektor pracy.

Jeżeli pracodawca zatrudnia do 100 pracowników i nie ma obowiązku utworzenia służby bhp, w skład zespołu powypadkowego zamiast pracownika służby bhp wchodzi:

• pracodawca,
• pracownik zatrudniony przy innej pracy, któremu pracodawca powierzył wykonywanie zadań służby bhp lub
• specjalista spoza zakładu pracy.

Natomiast gdy u pracodawcy nie działa społeczna inspekcja pracy, w skład zespołu powypadkowego wchodzi przedstawiciel pracowników posiadający aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie bhp (§ 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy – zwanego dalej rozporządzeniem o wypadkach).

WAŻNE!

Jeżeli wypadek miał miejsce na terenie innej firmy niż firma pracodawcy, ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku dokonuje zespół powypadkowy powołany przez pracodawcę poszkodowanego w obecności przedstawiciela pracodawcy, na którego terenie miał miejsce wypadek (§ 8 ust. 1 rozporządzenia o wypadkach).

Zadania

Po otrzymaniu wiadomości o wypadku zespół powypadkowy przystępuje do ustalenia okoliczności i przyczyn. Musi m.in.:

• dokonać oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego maszyn i innych urządzeń technicznych, stanu urządzeń ochronnych oraz zbadać warunki wykonywania pracy i inne okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku,
• jeżeli jest to konieczne, sporządzić szkic lub wykonać fotografię miejsca wypadku,
• wysłuchać wyjaśnień poszkodowanego, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala,
• zebrać informacje dotyczące wypadku od świadków wypadku,
• zasięgnąć opinii lekarza, a w razie potrzeby opinii innych specjalistów w zakresie niezbędnym do oceny rodzaju i skutków wypadku,
• zebrać inne dowody dotyczące wypadku,
• dokonać prawnej kwalifikacji wypadku zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (DzU nr 199, poz. 1673 ze zm.),
• określić środki profilaktyczne oraz wnioski, w szczególności wynikające z oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracy, na którym wystąpił wypadek (§ 7 ust. 1 pkt 1–8 rozporządzenia o wypadkach).

WAŻNE!

Zespół powypadkowy ma obowiązek wykorzystać materiały zebrane przez organy prowadzące śledztwo lub dochodzenie dotyczące danego wypadku, jeżeli materiały te zostaną mu udostępnione.

---

Protokół

Po zakończeniu prac zespołu powypadkowego sporządzany jest protokół. Dokument taki musi powstać nie później niż w ciągu 14 dni od dnia uzyskania zawiadomienia o wypadku (§ 9 ust. 1 rozporządzenia o wypadkach). Niedotrzymanie tego terminu może być spowodowane jedynie uzasadnionymi przeszkodami lub trudnościami, a fakt ten powinien być odnotowany w protokole. Zespół powypadkowy ma obowiązek sporządzić protokół powypadkowy w niezbędnej liczbie egzemplarzy i z pozostałą dokumentacją powypadkową doręczyć niezwłocznie pracodawcy w celu zatwierdzenia.

Każdy z członków zespołu powypadkowego ma prawo złożyć do protokołu powypadkowego zdanie odrębne (§ 10 ust. 1 rozporządzenia o wypadkach). Natomiast w razie rozbieżności zdań członków zespołu powypadkowego o treści protokołu powypadkowego decyduje pracodawca.

Przed zatwierdzeniem protokołu powypadkowego powinien on być przedstawiony poszkodowanemu. Zespół powinien również pouczyć poszkodowanego, że ma on prawo zgłoszenia uwag i zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole powypadkowym. Poszkodowany ma prawo wglądu do akt sprawy, a także do sporządzenia z akt sprawy notatek, odpisów czy kopii.

Jeżeli wskutek wypadku przy pracy pracownik poniósł śmierć, zespół powypadkowy ma obowiązek zapoznać z treścią protokołu powypadkowego członków jego rodziny:

• małżonka, z wyjątkiem przypadku orzeczonej separacji,
• dzieci własne, dzieci drugiego małżonka, dzieci przysposobione oraz przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności, wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej, spełniające w dniu śmierci ubezpieczonego lub rencisty warunki uzyskania renty rodzinnej,
• rodziców, osoby przysposabiające, macochę oraz ojczyma, jeżeli w dniu śmierci ubezpieczonego lub rencisty prowadzili z nim wspólne gospodarstwo domowe lub jeżeli ubezpieczony lub rencista bezpośrednio przed śmiercią przyczyniał się do ich utrzymania albo jeżeli ustalone zostało wyrokiem lub ugodą sądową prawo do alimentów z jego strony.

Do protokołu powypadkowego muszą być dołączone:

• zapis wyjaśnień poszkodowanego w wypadku,
• zapis informacji uzyskanych od świadków wypadku,
• inne dokumenty zebrane w czasie ustalania okoliczności i przyczyn wypadku, w szczególności:

– pisemna opinia lekarza lub innych specjalistów w zakresie niezbędnym do oceny rodzaju i skutków wypadku,

– szkice lub fotografie miejsca wypadku,

– ewentualne odrębne zdanie złożone przez członka zespołu powypadkowego,

– uwagi i zastrzeżenia poszkodowanego lub członków rodziny zmarłego pracownika do ustaleń zawartych w protokole powypadkowym.

WAŻNE!

Pracodawca zatwierdza protokół powypadkowy nie później niż w terminie 5 dni od dnia jego sporządzenia.

Pracodawca nie może zatwierdzić protokołu w przypadku, gdy do jego treści zostały zgłoszone zastrzeżenia przez poszkodowanego lub członków rodziny zmarłego pracownika, albo protokół powypadkowy nie odpowiada wymaganiom rozporządzenia o wypadkach. Taki dokument musi być zwrócony zespołowi w celu wyjaśnienia oraz uzupełnienia go. Na takie działania zespół powypadkowy ma maksymalnie 5 dni. Do nowego protokołu powypadkowego należy dołączyć stary protokół niezatwierdzony przez pracodawcę.

Zatwierdzony już protokół powypadkowy pracodawca niezwłocznie doręcza poszkodowanemu pracownikowi lub w przypadku wypadku śmiertelnego członkom rodziny zmarłego pracownika. Natomiast w przypadku wypadków śmiertelnych dokument ten powinien być także doręczony właściwemu terytorialnie inspektorowi pracy.

Podstawa prawna:

• § 2, 5, 7, 9–13 rozporządzenia Rady Ministrów z 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy (DzU nr 105, poz. 870),
• art. 3 ust. 1 i 2, art. 13 ust. 2 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (DzU nr 199, poz. 1673 ze zm.).