| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Indywidualne prawo pracy > Prawa i obowiązki > Stosowanie odpowiedzialności porządkowej wobec pracowników zajmujących stanowiska kierownicze

Stosowanie odpowiedzialności porządkowej wobec pracowników zajmujących stanowiska kierownicze

Odpowiedzialność porządkowa pracowników uregulowana w art. 108 Kodeksu pracy, w ramach której pracodawcy przysługuje prawo do stosowania kar porządkowych, stanowi jeden z instrumentów umożliwiających podmiotowi zatrudniającemu realizację uprawnień kierowniczych w stosunku pracy. Osoba odpowiedzialna za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kieruje pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, która nie przestrzega przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega karze grzywny od 1 tys. do 30 tys. zł.

Odpowiedzialność porządkowa pracowników zajmujących stanowiska kierownicze – uwagi de lege ferenda

Podsumowując przedstawione powyżej rozważania należy postulować de lege ferenda o wyłączenie wobec pracowników najwyższego szczebla zarządzania przepisów Kodeksu pracy o odpowiedzialności porządkowej, jako nieadekwatnych do specyfiki funkcji pełnionej przez tych pracowników i miejsca zajmowanego w strukturze organizacyjnej danego pracodawcy. Skoro ustawodawca mógł wyłączyć w odniesieniu do pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy niektóre regulacje ochronne w zakresie czasu pracy, to powinien także konsekwentnie dokonać tego, gdy chodzi o przepisy art. 108 i n. k.p. W tym zakresie pozytywnie należy ocenić projekt Kodeksu pracy z kwietnia 2008 r., który w art. 6 § 2 stanowi, iż do pracowników zarządzających nie stosuje się m. in. przepisów o odpowiedzialności porządkowej. Projektodawcy w § 1 cytowanego artykułu uznali, iż pod pojęciem „pracownika zarządzającego” należy rozumieć osoby zarządzające jednostką organizacyjną będącą pracodawcą, ich zastępców oraz pracowników wchodzących w skład kolegialnego organu zarządzającego taką jednostką.

Zobacz serwis: Urlop rodzicielski

W przypadku pracowników zajmujących najniższe stanowiska kierownicze, którzy nie mają pod sobą innych kierowników i którzy najczęściej wykonują pracę na równi z podległymi sobie pracownikami wykonawczymi (kierownik zmiany, brygadzista, mistrz, majster oraz osoby zatrudnione na stanowiskach równorzędnych), do nich de lege ferenda powinny nadal mieć zastosowanie ogólne przepisy kodeksowe o odpowiedzialności porządkowej. Wynika to z tego, że ich sytuacja prawna i faktyczna nie różni się zasadniczo od sytuacji pracowników szeregowych (wykonawczych).

Gdy chodzi natomiast o pracowników zajmujących stanowiska kierownicze średniego szczebla zarządzania (w szczególności kierowników wyodrębnionych komórek organizacyjnych), z uwagi na specyfikę ich funkcjonowania, która znacząco odbiega od zatrudnienia pracowników wykonawczych, opowiadam się za wprowadzeniem do Kodeksu pracy – w ramach stosunku pracy – odrębnej umowy o zarządzanie. Ustawodawca de lege ferenda, regulując osobno sytuację tej kategorii pracowników kierowniczych, mógłby również wprowadzić rozwiązania ograniczające wykorzystanie wobec nich przepisów o odpowiedzialności porządkowej.

Na marginesie przedstawionych tu rozważań należy postulować de lege ferenda, aby wprowadzona do Kodeksu pracy umowa o zarządzanie pozwalała na zobowiązanie kierownika wyodrębnionej komórki organizacyjnej do osiągnięcia określonych rezultatów działalności tej komórki, uzależniając wynagrodzenie takiego pracownika od tych rezultatów w zakresie przewyższającym minimalne wynagrodzenie. Ponadto ustawodawca w odniesieniu do kierowników wyodrębnionych komórek organizacyjnych powinien ograniczyć niektóre regulacje ochronne dotyczące w szczególności: trwałości zatrudnienia pracowniczego (np. wyłączenie roszczeń o przywrócenie do pracy), ograniczenia odpowiedzialności odszkodowawczej do wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia oraz czasu pracy, zwłaszcza rekompensaty za pracę w godzinach nadliczbowych.

1 Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tj. Dz.U. z 2014 r., poz. 1502 z późn. zm.).

2 Tak np.: J. Strugała, Uprawnienia kierownicze podmiotu zatrudniającego (w:) Studia nad kodeksem pracy, pod red. W. Jaśkiewicza, Poznań 1975, s. 186-187; T. Liszcz, Prawo pracy, Warszawa 2006, s. 309-310; Taż, W sprawie podporządkowania pracownika (w:) Współczesne problemy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, XVIII Zjazd Katedr i Zakładów Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, pod red. L. Florka, Ł. Pisarczyka, Warszawa 2011, s. 116; M. Gładoch, Mobbing a praca pod kierownictwem pracodawcy, PiZS 2006, nr 4, s. 19-20; L. Mitrus, Podporządkowanie pracownicze jako zmieniająca się cecha stosunku pracy (w:) Współczesne problemy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, XVIII Zjazd Katedr i Zakładów Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, pod red. L. Florka, Ł. Pisarczyka, Warszawa 2011, s. 125; T. Kuczyński, Uprawnienia kierownicze w nominacyjnym stosunku pracy (w:) Z zagadnień współczesnego prawa pracy, Księga Jubileuszowa Prof. H. Lewandowskiego, pod red. Z. Górala, Warszawa 2009, s. 129; Z. Kubot, Kierownictwo pracodawcy (w:) Referat na Konferencję nt. „Kształtowanie warunków pracy przez pracodawcę. Możliwości, granice”, Wrocław 15 – 16 październik 2011 r. (maszynopis), s. 5. Także we francuskiej doktrynie wskazuje się na istnienie uprawnień dyscyplinarnych (represyjnych) pracodawcy. Zob. szerzej T. Żyliński, Władza pracodawcy nad pracownikiem we Francji, Wrocław 1977, s. 7 oraz 64 i n.

3 T. Liszcz, Prawo pracy, Warszawa 2006, s. 309-310.

4 T. Kuczyński, ibidem.

5 Zob. np.: Z. Kubot, Pozycja prawna stron w umownym stosunku pracy, Wrocław 1978, s. 73 oraz rozdziały IV-VI; J. Jończyk, Prawo pracy, Warszawa 1995, s. 121; B. Wagner (w:) Kodeks pracy. Komentarz, pod red. B. Wagner, Gdańsk 2004, s. 108-109.

6 Np. wyrok SN z 5.8.1999 r., II UKN 68/99, OSNP 2000, nr 19, poz. 726.

7 II UKN 479/97, OSNP 1999, nr 1, poz. 34.

8 Por. też wyrok SN z 9.7.2008 r., I PK 315/07, OSNP 2009, nr 23-24, poz. 310.

9 Za zobowiązaniowym charakterem odpowiedzialności porządkowej pracowników przed uchwaleniem Kodeksu pracy opowiadali się m. in.: C. Jackowiak, Zakładowe organy wymiaru sprawiedliwości w sporach ze stosunku pracy, Poznań 1965, s. 24; M. Święcicki, Odpowiedzialność porządkowa a dopuszczalność drogi sądowej, PiP 1968, nr 5-6, s. 856; J. Nowacki, Odpowiedzialność porządkowa pracowników w przedsiębiorstw, Warszawa 1973, s. 103. Po uchwaleniu Kodeksu pracy pogląd ten przyjęli np.: W. Szubert, Zarys prawa pracy, Warszawa 1976, s. 177; H. Lewandowski, Uprawnienia kierownicze w umownym stosunku pracy, Warszawa 1977, s. 16; Z. Leoński, Odpowiedzialność „porządkowa” przewidziana w kodeksie pracy a odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariuszy państwowych (w:) Zagadnienia prawne stosunków pracy w administracji państwowej, pod red. W. Piotrowskiego, Poznań 1981, s. 123; Z. Góral, Pracownicza odpowiedzialność porządkowa, Acta Universitatis Lodziensis, Folia Iuridica nr 29, Łódź 1987, s. 128; M. Skąpski, Podstawowe problemy stosunku pracy między małżonkami, RPEiS 2000, z. 1, s. 41-43. Niektórzy autorzy szli w kierunku przyznania odpowiedzialności porządkowej charakteru administracyjno-prawnego. Tak np. W. Piotrowski, Stosunek pracy, Poznań 1977, s. 13. Z kolei Z. Kubot decyzję pracodawcy o nałożeniu kary porządkowej na pracownika traktuje jako akt prawny o charakterze władczym, który stanowi czynność prawną prawa pracy, nie będącą aktem administracyjnym. Zob. szerzej: Z. Kubot, Charakter prawny odpowiedzialności porządkowej w kodeksie pracy, PiP 1975, nr 7, s. 85 i n. Por. też Tenże, Pozycja prawna stron w umownym stosunku pracy, Wrocław 1978, s. 76 i n.

10 Z. Góral, Pracownicza…, s. 128.

11 Por. Z. Góral, Odpowiedzialność porządkowa pracowników w świetle najnowszego orzecznictwa sądowego, PiZS 2002, nr 11, s. 30 i n.

12 H. Lewandowski, Uprawnienia kierownicze…, s. 17. Podobnie T. Liszcz, Podporządkowanie pracownika a kierownictwo pracodawcy – relacja pojęć (w:) Z zagadnień współczesnego prawa pracy, Księga Jubileuszowa Prof. H. Lewandowskiego, pod red. Z. Górala, Warszawa 2009, s. 145.

13 Por. H. Lewandowski, Uprawnienia kierownicze…, s. 13-14.

Data publikacji:

Ekspert:

Tomasz Duraj

doktor hab. nauk prawnych, ekspert z zakresu prawa pracy

Zdjęcia

Stosowanie odpowiedzialności porządkowej wobec pracowników zajmujących stanowiska kierownicze/fot. Fotolia
Stosowanie odpowiedzialności porządkowej wobec pracowników zajmujących stanowiska kierownicze/fot. Fotolia

Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń648.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

PRAWO PRACY DLA RODZICÓW

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

WYDARZENIA

Eksperci portalu infor.pl

iBHP Sp. z o.o.

ekspert z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »