Wracają badania na komisjach orzekających o niepełnosprawności – dokumenty już nie wystarczą

• Orzekanie o niepełnosprawności
• Orzeczenie bez badania i oceny stanu zdrowia – już nie!
• Przepisy przejściowe
• Kiedy zaczną obowiązywać nowe przepisy?

Orzekanie o niepełnosprawności

Według danych z Systemu EKSMON – Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, w Polsce łączna liczba osób niepełnosprawnych wynosi 3. 097.960. W tym: 2. 880 726 to dorośli (liczba osób zaliczonych do stopnia niepełnosprawności prawomocnym orzeczeniem lub wyrokiem) oraz 217 234 to dzieci (również jako liczba osób zaliczonych do osób niepełnosprawnych prawomocnym orzeczeniem lub wyrokiem).

Prawdopodobnie niedługo zostaną uchwalone przepisy mające właśnie wpływ na sytuację osób ubiegających się o orzeczenie niepełnosprawności.

Projekt rozporządzenia z 13 maja 2022 r. o zmianie rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (nr z wykazu 77, dalej: projekt) aktualnie jest na etapie procedowania i opiniowania, m.in. przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Orzeczenie bez badania i oceny stanu zdrowia – już nie!

Zgodnie z projektem proponuje się uchylić przepisy wprowadzone w zw. ze zwalczaniem COVID-19. Chodzi o § 2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 26 marca 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2020 r. poz. 534).

W Polsce od 16 maja 2022 r. obowiązuje stan zagrożenia epidemicznego a zniesiony został stan epidemii. Ma to wpływ na wiele instytucji, w tym na regulację, która przewidywała możliwość wydania oceny stanu zdrowia dziecka lub osoby zainteresowanej, co do której miało być wydane orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności, którą lekarz - przewodniczący składu orzekającego mógł sporządzać bez badania. Przewodniczący składu orzekającego mógł uznać dołączoną do wniosku dokumentację medyczną za wystarczającą do wydania oceny i wówczas ocena stanu zdrowia mogła być wydana bez badania. Tak więc skład orzekający mógł rozpoznać sprawę i wydać orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności bez uczestnictwa w posiedzeniu składu orzekającego osoby zainteresowanej lub dziecka i jego przedstawiciela ustawowego. Tak już nie będzie.

Powiatowych zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności jest w skali kraju 295 a wojewódzkich zespołów ds. orzekania o niepełnosprawności 16.To właśnie te podmioty były uprawnione do oceny stanu zdrowia, bez badania.

Projekt przewiduje usunięcie powyższego uprawnienia dla ww. podmiotów i zainteresowanych, a więc stacjonarne badania i ocena stanu zdrowia niebawem wrócą. Z uzasadnienia do zmian wynika, że: „W założeniu uregulowanie to miało na celu zabezpieczenie praw osób niepełnosprawnych m.in. w sytuacji, gdy nie było możliwe zebranie zespołu orzekającego w terminie, czy zgromadzenie wymaganej dokumentacji medycznej z powodu trudności z dostępem do specjalistów. W związku z wygasaniem epidemii COVID-19, minimalnym ryzykiem zagrożenia rozprzestrzeniania się wirusa, oraz powrotem pracowników urzędów do pracy stacjonarnej, niezasadnym jest dalsze utrzymywanie § 2 rozporządzenia zmieniającego w mocy”. Generalnie więc chodzi o upływ 90 dni ustalony „przepisami pandemicznymi” od dnia odwołania stanu epidemii, czyli od 16 maja 2022 r. 

Przepisy przejściowe

 Kolejna regulacja projektu wskazuje na przepis przejściowy dotyczący wniosków złożonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.

Do spraw wszczętych i niezakończonych dotyczących wniosków o wydanie:

1. orzeczeń o niepełnosprawności osób które nie ukończyły 16 roku życia,
2. orzeczeń o stopniu niepełnosprawności osób, które ukończyły 16 rok życia,
3. oraz orzeczeń o wskazaniach do ulg i uprawnień osób posiadających orzeczenia o inwalidztwie lub niezdolności do pracy

złożonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe. Jeżeli więc wniosek o orzeczenie niepełnosprawności będzie złożony przed dniem wejścia w życie omawianych zmian, wówczas lekarz może jeszcze nie przeprowadzać badania, jeżeli uzna, że przedstawiona dokumentacja do oceny stanu zdrowia jest wystarczająca.

Kiedy zaczną obowiązywać nowe przepisy?

Zmiany i rozporządzenie mają wejść w życie po upływie 45 dni od dnia ogłoszenia rozporządzenia. Będzie to w okolicach jesieni.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. poz. 534)

Projekt rozporządzenia z 13 maja 2022 r. o zmianie rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (nr z wykazu 77)