Obowiązek pracodawcy dalszego zatrudniania pracownika

• Obowiązek dalszego zatrudnienia pracownika 
• Środek zabezpieczający dla pracownika
• Obowiązek dalszego zatrudniania osób szczególnie chronionych
• Kto podlega szczególnej ochronie?
• Egzekucja roszczenia dalszego zatrudnienia
• Kiedy zmiany weszły w życie?

Obowiązek dalszego zatrudnienia pracownika 

Przepis art. 477²§ 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550, 1429, 1606 i 1615, dalej jako: KPC) zmienił się w ten sposób, że: uznając wypowiedzenie umowy o pracę za bezskuteczne albo przywracając pracownika do pracy, sąd na wniosek pracownika nakłada w wyroku na pracodawcę obowiązek dalszego zatrudnienia pracownika do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.

Co to oznacza? Ochronę trwałości stosunku pracy, w sytuacji, gdy pracownik wygra sprawę w I instancji, ale pracodawca odwoła się od wyroku. Zanim dojdzie do prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy w II instancji, jeżeli tylko pracownik wyrazi taką wolę i złoży do sądu wniosku, to sąd nakłada w wyroku na pracodawcę obowiązek dalszego zatrudnienia pracownika do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Taka sytuacja może mieć miejsce tylko wtedy gdy z pracownikiem wcześniej została rozwiązana umowa, a pracownik odwołał się od wypowiedzenia a sąd albo uznał to rozwiązanie za bezskuteczne albo przywrócił pracownika do pracy.

Środek zabezpieczający dla pracownika

Jest to niejako środek zabezpieczający, wzmocnienie ochrony interesów pracownika zwolnionego z pracy. Nałożenie przez sąd obowiązku dalszego zatrudniania pracownika przed prawomocnym zakończeniem procesu, kiedyś już istniało, jednak dotyczyło jedynie wyroków o uznaniu wypowiedzenia za bezskuteczne.

W praktyce takie wyroki rzadko się zdarzały, ponieważ sąd prawie nigdy nie jest wstanie wydać wyroku zanim umowa się rozwiąże, nawet jeżeli jest 3-miesięcy okres wypowiedzenia. Roszczenie pracownika o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne przekształca się więc niejako w roszczenie o przywrócenie do pracy, kiedy to stosunek już po upływie okresu wypowiedzenia się rozwiązuje, a kiedy wyrok jeszcze nie jest wydany. Zgodnie z aktualnie obowiązującym prawem i zmianą w KPC, dodana został ta przesłanka: przywrócenia do pracy.

Rozszerzenie zakresu przepisu także na wyroki przywracające pracownika do pracy przyczyni się przynajmniej do tego, że w ogóle sąd zastosuje omawiany środek, jeżeli pracownik złoży taki wniosek.

W uzasadnieniu do projektu zmian wskazano: W aktualnym stanie prawnym praktyka sądowa jest rozbieżna, co w sytuacji uznania w pierwszej instancji zasadności roszczenia zawartego w pozwie budzi wątpliwości. Skoro sąd uznaje np. wypowiedzenie umowy o pracę za bezskuteczne, powinien zarazem dać temu wyraz nakładając na pracodawcę, na żądania uprawnionego, obowiązek dalszego zatrudnienia pracownika do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Przeciwna praktyka jest niezrozumiała i wydaje się pozostawać w sprzeczności z korzystnym dla pracownika rozstrzygnięciem sądu.

Obowiązek dalszego zatrudniania osób szczególnie chronionych

W KPC dodano też art. 755⁵ § 1. Zgodnie z tym przepisem:  w sprawach z zakresu prawa pracy, w których pracownik podlegający szczególnej ochronie przed rozwiązaniem stosunku pracy za wypowiedzeniem lub bez wypowiedzenia dochodzi roszczenia o uznanie wypowiedzenia stosunku pracy za bezskuteczne lub o przywrócenie do pracy, sąd na wniosek uprawnionego na każdym etapie postępowania udzieli zabezpieczenia przez nakazanie dalszego zatrudnienia go przez pracodawcę do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.

Podstawą udzielenia zabezpieczenia jest jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia. Nie trzeba więc roszczenia udowadniać!

Sąd może odmówić udzielenia zabezpieczenia wyłącznie w sytuacji, gdy roszczenie jest oczywiście bezzasadne.

Kto podlega szczególnej ochronie?

Szczególnej ochronie podlegają m.in. osoby znajdujące się w wieku przedemerytalnym, kobiety w ciąży, osoby niepełnosprawne, działacze związkowi, osoby korzystając z uprawnień rodzicielskich - takie, które mają usprawiedliwioną nieobecność w pracy.

Jak podawał projektodawca: za wzmożoną ochroną trwałości stosunku pracy pracowników szczególnie chronionych w prawie procesowym stoi konieczność przeciwstawienia się skutkom długotrwałych procesów sądowych, które odrealniają materialne gwarancje ochrony trwałości stosunku pracy. Jednocześnie nie można pomijać aspektu społecznego, który leży u podstawy udzielenia szczególnej ochrony. 

Egzekucja roszczenia dalszego zatrudnienia

Postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia podlega wykonaniu w drodze egzekucji. 

Obowiązany może żądać uchylenia prawomocnego postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia wyłącznie jeżeli wykaże, że po udzieleniu zabezpieczenia zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 52 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.

Zmiana postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia jest niedopuszczalna.

Na postanowienie w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia przysługuje zażalenie do sądu drugiej instancji.

Kiedy zmiany weszły w życie?

Zmiany dot. zabezpieczenia roszczenia pracownika i obowiązku dalszego zatrudniania, jak i szczególnej ochrony pracowników weszły w życie w dniem 22 września 2023 r.