Kategorie

Wypłata wynagrodzenia - obowiązki, termin, odsetki, sankcje

Krzysztof Stucke
Kancelaria Prawa Pracy
Wypłata wynagrodzenia - obowiązki, termin, odsetki, sankcje. / Fot. Fotolia
Wypłata wynagrodzenia - obowiązki, termin, odsetki, sankcje. / Fot. Fotolia
Fotolia
Wypłata wynagrodzenia to jeden z podstawowych obowiązków pracodawcy. W jakim terminie pracodawca powinien przekazać wynagrodzenie pracownikowi? Czy w przypadku zwłoki w wypłacie wynagrodzenia pracownikowi przysługują odsetki? Jakie sankcje mogą zostać nałożone na pracodawcę w związku z naruszeniem przepisów dotyczących wypłaty wynagrodzenia?

Obowiązki pracodawcy dotyczące wynagrodzenia

Kodeks pracy zobowiązuje pracodawcę do:

  • wypłacania wynagrodzenia w stałym i ustalonym z góry terminie;
  • wypłacania wynagrodzenia płatnego miesięcznie z dołu, najpóźniej w ostatnim dniu miesiąca. Termin wypłaty wynagrodzenia powinien być podany pracownikom do wiadomości w regulaminie pracy (art. 1041 § 1 pkt 5 KP). Od powyższej zasady dopuszczalne są wyjątki przepisami regulującymi w szczególny sposób prawa i obowiązki niektórych kategorii pracowników, np. nauczycieli akademickich, którzy mają prawo do wynagrodzenia "z góry". Stosując ta samą zasadę, tzn. z dołu, w terminach określonych przepisami prawa pracy, pracodawca ma obowiązek wypłacać składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy dłuższe niż miesiąc;
  • wypłacania wynagrodzenia w dni robocze. Jeżeli tak ustalony dzień wypłaty wynagrodzenia nie jest dniem roboczym, pracodawca ma obowiązek wypłacić wynagrodzenie w dniu roboczym poprzedzającym dzień wolny od pracy planowany jako dzień wypłaty wynagrodzenia;
  • wypłacania zaliczki na poczet wynagrodzenia uzależnionego od ilości wykonanej pracy. Pracodawca obowiązany jest wypłacić pracownikom zaliczkę w terminie określonym dla wypłaty wynagrodzenia, a po ustaleniu pełnego wynagrodzenia obowiązany jest wypłacić pracownikowi pozostałą kwotę wynagrodzenia.

Wymagalność wynagrodzenia

Terminy, w których pracodawca ma obowiązek wypłacenia pracownikom wynagrodzenia za pracę, oznaczają datę wymagalności wynagrodzenia. Niedotrzymanie terminów wypłaty wynagrodzenia uzasadnia żądanie zapłaty ustawowych odsetek od niespełnionego w terminie świadczenia majątkowego.

Odsetki z tytułu opóźnienia w wypłacie wynagrodzenia za pracę przysługują pracownikowi za czas opóźnienia także w części, od której pracodawca odprowadził składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych (uchw. SN z 19.9.2002 r., III PZP 18/02, OSNP 2003, Nr 9, poz. 214).

Rekomendowany produkt:  Lista płac - sporządzanie i korekta w praktycznych rozliczeniach

Roszczenie pracownika z tytułu wynagrodzenia za pracę wygasa w zakresie, w jakim pracodawca odprowadził składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych (wyr. SN z 25.5.2005 r., I PK 241/04, OSNP 2006, Nr 1-2, poz. 14). W razie znacznego spadku wartości pieniądza między datą wymagalności świadczenia a jego spełnieniem pracownik ma prawo domagać się na podstawie art. 3581 § 3 KC w zw. z art. 300 KP waloryzacji wynagrodzenia (wyr. SN z 8.10.1996 r., I PRN 114/96).

Zadaj pytanie: FORUM

Opóźniając się z wypłatą wynagrodzenia w stałym terminie, podanym wcześniej do wiadomości pracowników, pracodawca jako dłużnik pozostaje w zwłoce wobec pracownika-wierzyciela. Taką wypłatę składników należnego wynagrodzenia za pracę pracownik może rozliczyć w pierwszej kolejności na zaspokojenie związanych z długiem pracodawcy zaległych odsetek (art. 451 § 1 zd. 2 KC w zw. z art. 300 KP) (wyr. SN z 7.5.1998 r., I PKN 88/98, OSNAPiUS 1999, Nr 9, poz. 306).

Zgodnie z wyr. SN z 1.10.1999 r. (I PKN 142/99, OSNAPiUS 2001, Nr 3, poz. 68) art. 85 § 1 i art. 86 KP, określające termin i sposób wypłaty wynagrodzenia za pracę, nie mają zastosowania w sytuacji przeniesienia do Polski części wynagrodzenia pracownika zatrudnionego za granicą. Przypadek ten traktowany jest jako odrębna umowa wykonywana przez pracodawcę na zlecenie pracownika.

Przez pojęcie "dni wolne" należy rozumieć zarówno dni wynikające z ustawy z 18.1.1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz.U. Nr 4, poz. 28 ze zm.), dni wolne od pracy uznane w przepisach szczegółowych (np. branżowych - Dzień Górnika), jak również dni wolne od pracy wynikające z 5-dniowego tygodnia pracy.

W wyroku SN w wyr. z 11.1.2006 r. (II PK 113/05, OSNP 2006, Nr 23-24, poz. 348, s. 980),  czytamy, że pracodawca „nie może być zwolniony z obowiązku wypłacenia wynagrodzenia za pracę z tego powodu, że stanowi to dla niego nadmierne obciążenie finansowe.”

Odsetki

Żądanie zapłaty odsetek od niewypłaconego w terminie wynagrodzenia za pracę nie jest uzależnione od wykazania przez pracownika szkody. Do zasądzenia odsetek od niewypłaconego w terminie wynagrodzenia za pracę pracownik nie musi składać odrębnego wniosku. Nie domagając się zasądzenia odsetek od niewypłaconego w terminie wynagrodzenia za pracę, pracownik zgłasza roszczenie w rozmiarze mniejszym niż usprawiedliwiony wynikiem postępowania. Na podstawie art. 4771 KPC sąd pracy jest więc obowiązany z urzędu orzec ponad żądanie i zasądzić od pracodawcy odsetki z tytułu nieterminowo wypłaconego lub niewypłaconego wynagrodzenia za pracę (wyr. SN z 21.7.1994 r., I PRN 42/94, OSNAPiUS 1994, Nr 12, poz. 192). Odsetki za opóźnienie w płatności sumy pieniężnej wyrażonej w walucie obcej przysługują wierzycielowi (pracownikowi) w tej samej walucie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (uchwała połączonych izb SN: Cywilnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 12.6.1981 r., V PZP 3/81, OSNCP 1982, Nr 7, poz. 92).

Opóźnienia w wypłacie wynagrodzeń pracownikom

Odpowiedzialność karno-administracyjna

Niedopełnienie obowiązku wypłacenia wynagrodzenia w terminie uzasadnia pociągnięcie pracodawcy do odpowiedzialności karno-administracyjnej na podstawie art. 282 § 1 pkt 1 KP.

Obowiązek zwrotu nienależnego wynagrodzenia

Pracodawca jest obowiązany wypłacić wynagrodzenie należne pracownikowi. Nie dopełnia tego obowiązku pracodawca, który wypłacił pracownikowi wynagrodzenie wyższe od należnego. Wypłata zarobków w kwocie wyższej niż umówiona przez osobę nieuprawnioną do dokonywania w imieniu pracodawcy czynności z zakresu prawa pracy - jako czynność faktyczna - nie wywołuje zmiany warunków wynagrodzenia wynikających z umowy o pracę (wyr. SN z 12.12.2001 r., I PKN 711/00, OSNP 2003, Nr 23, poz. 563). W przypadku bezpodstawnego przysporzenia majątkowego pracodawca ma prawo żądać od pracownika zwrotu części wynagrodzenia na podstawie przepisów tytułu V księgi trzeciej Kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i n.). Pracownik może skutecznie bronić się przed takim żądaniem, wykazując, że nienależne świadczenie pracodawcy wydatkował i nie jest wzbogacony. Przypisanie pracownikowi obowiązku liczenia się ze zwrotem nienależnie pobranego wynagrodzenia za pracę (art. 409 w zw. z art. 405 KC i art. 300 KP) musi uwzględniać, że zgodnie z art. 18 KP pracodawca może indywidualnym aktem przyznać pracownikowi wynagrodzenie w rozmiarze większym niż wynikający z obowiązujących przepisów płacowych (wyr. SN z 20.6.2001 r., I PKN 511/00, OSNP 2003, Nr 9, poz. 218).

Kontrola prawidłowości wypłacania wynagrodzenia

Pracownikowi przysługuje prawo kontrolowania prawidłowości wypłacania wynagrodzenia. Na żądanie pracownika pracodawca jest zobligowany udostępnić do wglądu dokumenty, na podstawie których ustalono wysokość wynagrodzenia pracownika. Gdy pracodawca narusza obowiązek prawidłowego prowadzenia dokumentacji w zakresie wynagrodzenia za pracę w stopniu uniemożliwiającym pracownikowi kontrolę prawidłowości dokonanej zapłaty, pokwitowanie przez pracownika tej zapłaty nie zwalnia pracodawcy od obowiązku wykazania, że wynagrodzenie lub inne świadczenie zostało wypłacone w należnej wysokości (wyr. SN z 20.11.2007 r., II PK 81/07, OSNP 2009, Nr 1-2, poz. 5). Przepis art. 85 § 5 KP nie określa, komu pracodawca ma obowiązek udostępnić dokumenty płacowe. Powinien umożliwić zbadanie tych dokumentów zainteresowanemu pracownikowi oraz osobie przez niego wskazanej. Pracodawca nie ma obowiązku udostępniać dokumentów płacowych na żądanie związku zawodowego. Zawarta w art. 8, art. 23 ust. 1 i art. 26 pkt 3 ustawy o związkach zawodowych legitymacja do kontrolowania przez związki zawodowe przestrzegania prawa pracy oznacza także kompetencje do kontrolowania wysokości wynagrodzeń pracowników; nie oznacza natomiast uprawnienia do żądania od pracodawcy udzielenia informacji o wysokości wynagrodzenia pracownika bez jego wyraźnej zgody. Podanie przez pracodawcę bez zgody pracownika wysokości jego wynagrodzenia za pracę może stanowić naruszenie dobra osobistego w rozumieniu art. 23 i 24 KC [uchw. SN(7) z 16.7.1993 r., I PZP 28/93, OSNCAP 1994, Nr 1, poz. 2].

Odsetki od nieterminowej wypłaty wynagrodzenia i innych świadczeń

Sankcje

Aby zapewnić skuteczną ochronę wynagrodzenia ustawodawca wprowadził szereg sankcji za łamanie wynikających z niego obowiązków.

Pierwsza z nich ujęta jest w art. 281 KP, zgodnie z którym kto będąc pracodawcą lub działając w jego imieniu:

  • nie prowadzi dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracowników,
  • pozostawia dokumentację w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akta osobowe pracowników w warunkach grożących uszkodzeniem lub zniszczeniem

- podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.

Kolejna zawarta jest w  art. 282 KP, zgodnie z którym kto wbrew obowiązkowi: nie wypłaca w ustalonym terminie wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia przysługującego pracownikowi albo uprawnionemu do tego świadczenia członkowi rodziny pracownika, wysokość tego wynagrodzenia lub świadczenia bezpodstawnie obniża albo dokonuje bezpodstawnych potrąceń, podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł.

Trzecia wynika z art. 218 KK, zgodnie z którym:

§ 1. Kto, wykonując czynności w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, złośliwie lub uporczywie narusza prawa pracownika wynikające ze stosunku pracy lub ubezpieczenia społecznego, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

§ 3. Osoba określona w § 1, która będąc zobowiązana orzeczeniem sądu do wypłaty wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia ze stosunku pracy, obowiązku tego nie wykonuje, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.

Zlecenie przekazywania wynagrodzenia na rachunek bankowy

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Potrącenie zaległości ZUS z emerytury od 2022 r.

    Potrącenie zaległości składkowych z emerytury, renty i zasiłku będzie możliwe od 2022 r. ZUS odliczy składkę zdrowotną, podatek i należności składkowe nieopłacone w terminie. Do jakiej wysokości?

    Niemcy: niezaszczepieni bez rekompensaty za czas kwarantanny

    Niezaszczepieni nie otrzymają rekompensaty za czas kwarantanny. Nowe przepisy w Niemczech zaczną obowiązywać od 1 listopada 2021 r.

    Praca zdalna a work-life balance

    Praca zdalna a work-life balance - za dużo work i za mało life? Z badania "Candidate Pulse" wynika, ze praca zdalna zachwiała balansem między życiem prywatnym i zawodowym. Pracownicy odczuwają również więcej presji ze strony pracodawców.

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid [VIDEO]

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid? Najpewniej tak, ale na zasadzie dobrowolności. Co to oznacza? Na to i inne pytania odpowiada Stanisław Szwed, wiceminister pracy, polityki społecznej i rodziny.

    Obniżenie wieku emerytalnego jako fatalna decyzja [VIDEO]

    Obniżenie wieku emerytalnego było fatalną decyzją. Ekonomiści negatywnie oceniają niższy i zróżnicowany dla kobiet i mężczyzn wiek emerytalny w Polsce.

    Co pandemia uświadomiła menadżerom? [VIDEO]

    Pandemia a zarządzanie - co kryzys wywołany pandemią uświadomił menadżerom? Okazało się, że kapitał ludzki jest niezwykle ważny. Duże znaczenie ma także zdolność do szybkich zmian.

    Kodeks pracy art. 30

    Kodeks pracy w art. 30 wylicza sposoby rozwiązania umowy o pracę: porozumienie stron, wypowiedzenie, dyscyplinarka i upływ czasu.

    Kontroferta dla pracownika - co to jest?

    Kontroferta dla pracownika - co to jest i w jakim celu się ją stosuje? Czy warto przyjąć kontrofertę?

    Jesienna rekrutacja w logistyce - jak zachęcić do pracy w firmie?

    Startuje jesienna rekrutacja w logistyce. Jakich pracowników brakuje? Jak zachęcić do pracy w danej firmie? Co przyciąga pracowników?

    Kontrole PIP na małych budowach 2021 - wyniki

    Kontrole PIP na małych budowach zostały wzmożone w 2021 r. Z danych statystycznych wynika, że to właśnie na małych budowach jest najwięcej wypadków przy pracy. Jakie są wyniki kontroli PIP?

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców przez cały rok

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców nie są sezonowe. Przypomina o tym PIP w kampanii "Prawa przez cały rok". Jak zatrudnić cudzoziemca na podstawie zezwolenia na pracę sezonową? Czym jest umowa o pomocy przy zbiorach?

    Europejskie Porozumienie dotyczące aktywnego starzenia się

    Europejskie Porozumienie podpisane w 2017 r. dotyczy aktywnego starzenia się i podejścia międzypokoleniowego w pracy. Realizując je, w Polsce powstało "Porozumienie strony pracowników oraz strony pracodawców RDS na rzecz aktywnego starzenia". Wypracowano w nim szereg rozwiązań na rzecz aktywnego starzenia się.

    Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2021?

    Kiedy jest zmiana czasu na zimowy w 2021 r.? Czy ostatni raz przestawiamy zegarki jesienią? Jak zmiana czasu wpływa na czas pracy w nocy?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę w sobotę, niedzielę

    Wypłata wynagrodzenia za pracę to podstawowy obowiązek pracodawcy. Co w przypadku, gdy dzień wypłaty wynagrodzenia wypada w sobotę lub niedzielę?

    Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na 4 falę covid?

    4 fala covid przewidywana jest na jesień 2021 r. Statystyki wskazują na tendencję wzrostową zakażeń. Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na ten trudny czas?

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.