Kategorie

Urlop wychowawczy - poradnik

Zagadnienia dotyczące urlopu wychowawczego
Urlop wychowawczy przysługuje rodzicom lub opiekunom dziecka. Panuje zasada, że prawo do urlopu wychowawczego na równych prawach ma kobieta i mężczyzna. Celem urlopu wychowawczego jest sprawowanie opieki na dzieckiem. Stwarza on możliwość łączenia opieki nad rosnącą pociechą z pracą. Nie każdy pracownik może jednak liczyć na urlop wychowawczy.

Spis treści

1. Kto ma prawo do urlopu wychowawczego

1.1. Jakie warunki trzeba spełnić
1.2. Pracownik może zrezygnować z urlopu

2. Jak złożyć wniosek o urlop wychowawczy

2.1. Co powinien zawierać wniosek o urlop wychowawczy
2.2. Kiedy złożyć wniosek
2.3. Cofnięcie wniosku

3. Na jaki czas pracodawca może udzielić urlopu wychowawczego

4. Urlop wychowawczy w częściach

5. Praca w czasie urlopu

6. Powrót do pracy po wychowawczym

6.1. Wynagrodzenie po powrocie


1. Kto ma prawo do urlopu wychowawczego

Matce, ojcu albo opiekunowi przysługuje prawo do urlopu wychowawczego, w celu sprawowania opieki nad dzieckiem przez trzy lata.

Reklama

Pracownik od dnia złożenia wniosku o urlop wychowawczy podlega szczególnej ochronie. Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę z takim pracownikiem. Wyjątkiem od tej zasady jest zwolnienie z powodu ogłoszenia upadłości bądź likwidacji pracodawcy oraz zwolnienie z przyczyn niedotyczących pracownika. Warto wiedzieć, że urlop wychowawczy nie chroni przed zwolnieniem dyscyplinarnym.

Po powrocie z urlopu pracodawca ma obowiązek zatrudnić pracownika na dotychczasowym stanowisku. W przypadku, gdyby było to nie możliwe, na stanowisku równorzędnym lub na innym odpowiadającym jego kwalifikacjom.

1.1. Jakie warunki trzeba spełnić

Pracownik zatrudniony co najmniej 6 miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 4 roku życia.

Wymagany sześciomiesięczny okres zatrudnienia nie musi przypadać przed urodzeniem dziecka. Do tego okresu wlicza się:

  • poprzednie okresy zatrudnienia,
  • okres urlopu macierzyńskiego,
  • okres nieświadczenia pracy z powodu choroby,
  • okresy zaliczane do stażu pracy na podstawie przepisów szczególnych.

Do wymaganego okresu zatrudnienia nie wlicza się okresu urlopu bezpłatnego, z wyjątkiem urlopu udzielonego w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy.

Nie mają znaczenia długości przerw między okresami zatrudnienia, ani wymiar czasu w jakim zatrudniony był pracownik. Tryb rozwiązania stosunku pracy nie ma także wpływu na zaliczenie szcześciomiesięcznego okresu. Oznacza to, że osoba, której wypowiedziano pracę z winy pracownika, może liczyć na urlop wychowawczy.

Prawo do urlopu wychowawczego przysługuje pracownikowi bez względu na:

  • podstawę nawiązania stosunku pracy,
  • rodzaj umowy o pracę,
  • wymiar czasu pracy.

Na urlop wychowawczy nie mogą liczyć osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło, umowy agencyjnej oraz prowadzące własną działalność gospodarczą.

1.2. Pracownik może zrezygnować z urlopu

Pracownik może wycofać wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego. Musi tej czynności dokonać nie później niż 7 dni przed rozpoczęciem urlopu. Nie jest wymagana w tym celu zgoda pracodawcy. Wycofanie wniosku powinno mieć formę pisemną.

Ponadto pracownik, już po rozpoczęciu urlopu może z niego zrezygnować. Do rezygnacji z urlopu wychowawczego może dojść:

  • w każdym czasie - za zgodą pracodawcy,
  • po uprzednim zawiadomieniu pracodawcy - najpóźniej na 30 dni przed terminem zamierzonego podjęcia pracy.

Zobacz serwis: Urlopy okolicznościowe


2. Jak złożyć wniosek o urlop wychowawczy

Urlopu wychowawczego udziela się na wniosek pracownika. Pracodawca sam nie może udzielić urlopu wychowawczego. Wniosek powinien zawierać określone informacje.

Podstawą do udzielenia urlopu wychowawczego jest pisemny wniosek złożony przez pracownika. Pracodawca nie może bez wniosku pracownika wysłać go na urlop. W razie złożenia wniosku o urlop wychowawczy pracodawca, nie może odmówić udzielenia urlopu. Pracownik powinien złożyć wniosek co najmniej 2 tygodnie przed rozpoczęciem korzystania z urlopu.

2.1. Co powinien zawierać wniosek o urlop wychowawczy

Wniosek o urlop wychowawczy powinien zawierać:

  • imię i nazwisko dziecka,
  • imię i nazwisko pracownika występującego z wnioskiem,
  • datę rozpoczęcia i zakończenia urlopu wychowawczego,
  • okres dotychczas wykorzystywanego urlopu wychowawczego.

Do wniosku należy załączyć:

  • pisemne oświadczenie drugiego z rodziców albo opiekunów dziecka o braku zamiaru korzystania z urlopu wychowawczego przez wskazany we wniosku okres,
  • orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, gdy o urlop wnioskuje pracownik z powodu niepełnosprawności dziecka.

Ponadto do wniosku należy dołączyć oświadczenie, że nie posiada się innych tytułów do ubezpieczeń w tym okresie. Należy także dołączyć oświadczenie, że nie ma się ustalonego prawa do emerytury lub renty.

Z urlopu wychowawczego może korzystać jeden z rodziców albo opiekunów. Jednak takie prawo przysługuje także obojgu rodzicom przez okres nieprzekraczający 3 miesięcy. W takim przypadku do wniosku urlopowego dołącza się pisemne oświadczenie drugiego rodzica o okresie, w którym zamierza on korzystać z takiego urlopu.

2.2. Kiedy złożyć wniosek

Wniosek o urlop wychowawczy powinien zostać złożony co najmniej 2 tygodnie przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. W przypadku, kiedy wniosek został złożony bez zachowania terminu, pracodawca udziela urlopu nie później niż z upływem dwóch tygodni od złożenia spóźnionego wniosku. Nie nic stoi na przeszkodzie, aby pracodawca wcześniej udzielił urlopu. Wszystko zależy od jego chęci i dobrej woli.

2.3. Cofnięcie wniosku

Pracownik ma prawo cofnąć wniosek. Musi jednak zrobić to nie później niż na 7 dni przed rozpoczęciem urlopu wychowawczego. Wycofanie w tym przypadku wniosku nie wymaga zgody pracodawcy.

Wycofanie się z urlopu wychowawczego musi zostać złożone w formie pisemnej.
Jeśli jednak pracownik złoży wniosek o cofnięcie nie w terminie, o skuteczności wycofania wniosku decyduje pracodawca. Po rozpoczęciu urlopu wychowawczego pracownik nie może cofnąć wniosku. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, żeby pracownik zrezygnował z urlopu.

Zobacz serwis: Urlop na żądanie


3. Na jaki czas pracodawca może udzielić urlopu wychowawczego

Wymiar urlopu wychowawczego zależy od tego czy dziecko, na opiekę którego pracownik wnosi o urlop, jest dzieckiem niepełnosprawnym.

Urlop wychowawczy przysługuje w wymiarze do trzech lat, nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko czterech lat. Może być wykorzystany w 4 częściach. Urlop ten przysługuje w takim samym wymiarze zarówno dla pracownicy, która urodziła lub przyjęła na wychowanie jedno dziecko, jak i więcej dzieci.

W przypadku, gdy pracownica urodzi lub przyjmie na wychowanie kolejne dziecko, ma prawo do następnego - nowego urlopu wychowawczego.

Pracownik, którego dziecko wymaga osobistej opieki z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności bez względu na to, czy korzystał z powyższego urlopu, może wystąpić o urlop wychowawczy w wymiarze do trzech lat. Urlop ten może wykorzystać, nie dłużej jednak niż do ukończenia 18 roku życia dziecka.

Od zasady, że urlop wychowawczy przysługuje wymiarze trzech lat są wyjątki.

Reklama

Po pierwsze pracownik zatrudniony na podstawie umów terminowych ma prawo do urlopu wychowawczego na okres nie dłuższy niż do końca okresu, na jaki umowa została zawarta. W przypadku, jeśli pracodawca udzieli urlopu na okres dłuższy niż czas przewidziany w umowie o pracę, uznaje się, że strony zawarły nową umowę o pracę.

Po drugie pracownicy, którzy znajdują się w okresie wypowiedzenia, mają prawo rozwiązać umowę o pracę. W razie złożenia przez pracownika wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego po nastąpieniu czynności zmierzającej do rozwiązania umowy o pracę, umowa ta rozwiązuje się we wskazanym terminie. Jeśli wniosek o urlop wychowawczy został złożony w okresie wypowiedzenia pracodawca ma obowiązek udzielenia go na okres nie dłuższy niż do dnia rozwiązania umowy o pracę.

Zobacz serwis: Przerwanie urlopu


4. Urlop wychowawczy w częściach

Pracownik składając wniosek o urlop wychowawczy, z reguły występuje o udzielenie go w wymiarze 3 lat. Trzy lata to, bowiem maksymalny czas, na jaki pracodawca może udzielić wychowawczego. Warto przypomnieć, że urlop wychowawczy ma na celu sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Opieka w ramach urlopu wychowawczego, nie może trwać dłużej niż do ukończenia przez dziecko 4 roku życia.

Wyjątkiem jest urlop wychowawczy przysługujący pracownikowi, który opiekuje się niepełnosprawnym dzieckiem. Nie zależnie od tego, czy pracownik wykorzystał już 3-letni urlop wychowawczy, może skorzystać z urlopu wychowawczego w wymiarze 3 lat. Jest to dodatkowy urlop, który pracownik musi wykorzystać do ukończenia przez niepełnosprawne dziecko 18 roku życia.

Urlop wychowawczy może zostać podzielony na części. Części nie może być jednak więcej niż cztery.

Nie ma przepisów, które decydowałyby, ile musi trwać każda z poszczególnych części urlopu. Nie ma także wskazania, co do tego, ile najmniej dni urlopu wychowawczego musi zawierać jedna część urlopu.

O podziale urlopu wychowawczego decyduje pracownik, a nie pracodawca. Pracownik decyduje na ile części chce podzielić urlop oraz ile będą trwały poszczególne części wychowawczego. Należy wiedzieć, że pracownik nie ma obowiązku podziału urlopu wychowawczego na części. Jest to prawo pracownika, a nie jego obowiązek. Pracownik może wykorzystać urlop wychowawczy w całości, czyli trzy lata bez przerwy.

Pracownik występuje z wnioskiem o udzielenie urlopu oddzielnie na każdą jego część. Pracownik występując z wnioskiem o urlop wychowawczy, nie musi powiadamiać pracodawcy, o tym jak rozłoży swój urlop wychowawczy. Występuje on, bowiem z wnioskiem o udzielenie urlopu oddzielnie na każdą jego część.

Jeżeli pracownik wykorzysta cztery części urlopu, ale nie wykorzysta trzyletniego wymiaru urlopu, nie ma prawa do reszty urlopu wychowawczego.

Zobacz serwis: Zwolnienia od pracy


5. Praca w czasie urlopu

Urlop wychowawczy pozwala na sprawowanie opieki nad dzieckiem łącznie z wykonywaniem pracy. Oznacza to, że w czasie urlopu wychowawczego pracownik może podjąć pracę zarobkową. Taką pracę może podjąć:

  • u dotychczasowego pracodawcy,
  • lub innego pracodawcy.

Pracownik na wychowawczym może także uczyć się, szkolić. Istnieje tylko jeden warunek, wszelka jego działalność zarobkowa i naukowa nie może wyłączyć możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Jeżeli pracodawca ustali, że pracownik trwale zaprzestał sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, ma prawo odwołać go z urlopu.

Wzywa pracownika do stawienia się w pracy w terminie przez siebie wskazanym. Pracodawca musi dokonać wezwania nie później niż w ciągu 30 dni od dnia, w którym dowiedział się o zaprzestaniu sprawowania opieki, ale nie wcześniej niż po upływie 3 dni od dnia wezwania.

Pracownik może być zatrudniony:

  • na podstawie umowy o pracę,
  • umowy zlecenia,
  • umowy o dzieło,
  • może także rozpocząć prowadzenia własnej działalności gospodarczej,
  • może pracować w charakterze wolontariusza.

Pracownik nie ma obowiązku występować do pracodawcy o zgodę na podjęcie pracy, działalności lub nauki. Pracodawca nie może mu tego zabronić.

Osoby przebywające na urlopie wychowawczym, otrzymujące dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z takiego urlopu, nie mogą podjąć pracy w jego trakcie, jeśli nie chcą stracić prawa do tego dodatku.

Dodatek ten nie przysługuje osobie, która podjęła lub kontynuuje zatrudnienie lub inną pracę zarobkową w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

Zobacz serwis: Urlop macierzyński


6. Powrót do pracy po wychowawczym

Powrót pracownika z urlopu wychowawczego wiąże się z dwoma sytuacjami. Po pierwsze pracownik powraca po upływie okresu urlopu wychowawczego. Po drugie pracownik powraca po zrezygnowaniu z dalszej części urlopu wychowawczego.
Czy przyczyna powrotu ma jakieś znaczenie. Nie. W obydwóch sytuacjach pracownik wraca na dotychczasowe stanowisko.
Nie zawsze jednak jest to możliwe.

Urlop może trwać nawet do 4 roku życia dziecka. Jest to bardzo długi okres czasu. W zakładzie, w którym pracował pracownik mogą zajść zmiany. Może dojść do likwidacji stanowiska, które zajmowała mama przechodząca na urlop wychowawczy. Mogło dojść do reorganizacji działu, w którym znajdowało się dotychczasowe stanowisko pracy pracownika. Jaki to wszystko ma wpływ na powrót po wychowawczym.

W przypadku, kiedy powrót na dotychczasowe stanowisko nie jest możliwy pracodawca powinien przyjąć pracownika na:

  • stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu lub
  • na innym stanowisku odpowiadającym kwalifikacjom pracownika.

Jeśli pracodawca nie ma w swoim zakładzie stanowiska równorzędnego, a ma inne wolne stanowisko, powinien je zaproponować pracownikowi. W takim przypadku potrzebne będzie zawarcie między pracownikiem a pracodawcą porozumienia zmieniającego.

Rzadko, ale jednak zdarzają się sytuację, kiedy pracownik wracający z wychowawczego zachoruje. Co się dzieje wtedy z jego powrotem? Pracownik powinien o tym fakcie powiadomić pracodawcę. Takie powiadomienie jest równoznaczne ze zgłoszeniem gotowości do pracy. Wywiera takie skutki, jakby pracownik podjął pracę.

6.1. Wynagrodzenie po powrocie

Matki powracające z macierzyńskiego często zadają sobie pytanie, na jakie wynagrodzenie mogę liczyć po powrocie. Pracownik w dniu podjęcia pracy powinien uzyskać wynagrodzenie nie niższe od wynagrodzenia za pracę przysługującego mu na stanowisku zajmowanym przed urlopem.

W przypadku, kiedy w czasie przebywania na urlopie wychowawczym zaszły zmiany w wysokości wynagrodzenia pracowników, pracodawca powinien uwzględnić te zmiany w wynagrodzeniu pracownika po jego powrocie z wychowawczego.

Zobacz serwis: Zatrudnienie

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?

    HR-owca portret własny 2021 [RAPORT]

    HR-owca portret własny 2021 - raport przedstawia jak HRowcy radzili sobie w pandemii, jakie mają zadania, wyzwania i motywacje. Jak oceniają swoją pracę?

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika przewidziana jest w projekcie ustawy o zmianie ustawy kodeksowej. Jaka miałaby być nowa definicja pracownika?

    Jedna płaca minimalna dla całego kraju to złe rozwiązanie?

    Płaca minimalna - jedna kwota dla całego kraju to złe rozwiązanie? Przedsiębiorcy proponują wprowadzenie minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie 50% średniej płacy w danym regionie.

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Czego dotyczy? Kto na niej skorzysta?

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?