Urlop na opiekę nad zwierzęciem i pies w miejscu pracy– zmiany w KP?

• Fundacja o płatnym urlopie medycznym na zwierzę
• Urlop z powodu siły wyższej – zmiany w KP w kwietniu 2023 
• Kodeks pracy – pozostaje urlop na żądanie i praca zdalna
• Przykład Australii – urlop na zwierzę
• Pies w miejscu pracy
• Psie przedszkola w firmach
• Zaświadczenie od weterynarza? 

Fundacja o płatnym urlopie medycznym na zwierzę

Fundacja Centaurus proponuje płatny urlop medyczny na opiekę nad zwierzęciem. Aktualnie zbiera podpisy pod petycją – celem jest 100 000 głosów za urlopem. Fundacja pisze: „Jako miłośnicy zwierząt wiemy, że nasi futrzani przyjaciele są członkami rodziny. Przynoszą nam radość, komfort i bezwarunkową miłość. Więc to naturalne, że chcemy się nimi opiekować, kiedy są chore. Niestety, nie wszyscy pracodawcy czują to samo. Dlatego też rozpoczynamy petycję o płatny urlop medyczny dla pracowników, którzy muszą zabrać swoje zwierzęta do weterynarza w nagłym wypadku. (…) Wierzymy, że zwierzęta powinny otrzymać taką samą opiekę w nagłych wypadkach jak ludzie. Dlatego wszyscy pracownicy powinni mieć zapewniony płatny urlop na opiekę medyczną nad swoim pupilem.”.

Uzasadnieniem dla płatnego urlopu na sprawowanie opieki nad zwierzęciem jest to, że przecież zwierzęta – szczególnie domowe (np. psy i koty) chorują tak samo często i niespodziewanie jak ich opiekunowie, czy jak inni członkowie rodziny np. dzieci pracowników. Kiedy zwierzę zachoruje lub dojdzie do jakiegoś wypadku czy zdarzenia, taki pupil potrzebuje natychmiastowej pomocy medycznej – tak jak i człowiek. 

Urlop z powodu siły wyższej – zmiany w KP w kwietniu 2023 

Prezydent podpisał ustawę o zmianach w kodeksie pracy i w kwietniu 2023 r. wejdą w życie przepisy wskazujące, że pracownikowi będzie przysługiwało w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli jest niezbędna natychmiastowa obecność pracownika, w wymiarze 2 dni lub 16 godzin, z zachowaniem prawa do połowy wynagrodzenia. Pracodawca będzie obowiązany udzielić tego zwolnienia na wniosek pracownika zgłoszony najpóźniej w dniu korzystania z tego zwolnienia, w terminie wskazanym przez pracownika. 

W rozumieniu prawa zwierzę domowe nie mieści się w gronie rodziny i możliwych do załatwienia w związku z tym pilnych spraw rodzinnych - w sytuacji gdy np. zwierzę zachoruje. Czy nie można byłoby dodać do tych przepisów również i przesłanki pilnej sprawy związanej z opieką nad psem lub kotem?

Polecamy: „Kodeks pracy 2023. Praktyczny komentarz z przykładami”. Książka z aktualizowanym serwisem online 

Kodeks pracy – pozostaje urlop na żądanie i praca zdalna

Jeżeli pies zachoruje, ma zaplanowany zabieg czy operację lub po prostu istnieje konieczność rekonwalescencji zwierzęcia czy właściciel powinien pozostać ze szczeniakiem lub zaadoptowanym zwierzęciem w domu ze względu na jego aklimatyzację w nowym miejscu - bowiem nie może ono pozostać samo w domu na 8 godzin – pracownikowi nie pozostaje nic innego jak wziąć urlop. Niekiedy jednak pracodawcy nie chcą go udzielać z takich powodów. No tak – ale przecież kodeks pracy nie uprawnia pracodawcy do pytania o przyczynę urlopu a pracownik nie ma obowiązku tłumaczenia się z tego, dlaczego chce mieć urlop. 

W skrajnych przypadkach można skorzystać z urlopu na żądanie – jednak to są tylko 4 dni w roku kalendarzowym. Niewątpliwie więc płatny urlop na opiekę nad zwierzęciem, szczególnie chorym byłby ogromnym ułatwieniem dla miłośników zwierząt. Aktualnie jednak uprawnienie pracownika do urlopu opiekuńczego i urlopu okolicznościowego jest przypisane wyłącznie do członków rodziny – nie na zwierzęta. Jeżeli jest taka możliwość pracownik może pracować zdalnie - jednak wiadomo, że w czasie pracy musi wykonywać swoje obowiązki, a nie skupiać się na opiece nad zwierzęciem.

Przykład Australii – urlop na zwierzę

Przykładowo w Australii niektórzy pracodawcy, zwłaszcza ci z sektora opieki nad zwierzętami (w tym służby weterynaryjne i schroniska), zapewniają dodatkowe uprawnienia i oferując swoim pracownikom specjalny „urlop dla zwierząt”, m.in. w celu opieki nad chorym lub rannym zwierzęciem. Niektóre zakłady pracy idą dalej, udzielając urlopów pracownikom adopcyjnym – np. adoptującym zwierzę ze schroniska, w celu wprowadzenia zwierzaka do nowego domu.

Pies w miejscu pracy

Oczywiście aktualnie polski kodeks pracy nie przewiduje żadnych regulacji związanych z opieką nad zwierzęciem. Zresztą wydaje się, że w żadnym z europejskich krajów nie zostało uregulowane prawo, które np. pozwalałoby na zabieranie ze sobą psa czy kota do pracy czy przyznawałoby inne uprawnienia. Jedynym aktem i to nie powszechnie obowiązującym a wewnątrzzakładowym – który cokolwiek może wskazywać w zakresie zwierząt w miejscu pracy – jest regulamin pracy czy układ zbiorowy. 

Oczywiście istnieją nieliczne międzynarodowe koncerny, które w ramach tzw. polityki psiej („dog policy”) - zezwalają na obecność pupili np. w biurze. Oczywiście wszystko zależy od specyfiki miejsca i rodzaju pracy. Jednak takie korporacje są nieliczne, szczególnie w Polsce. Badania pokazują, że obecność psa obniża poziom stresu, podnosi poziom zadowolenia, relaksuje. Pracodawcy i przełożeni są jednak sceptyczni i zamknięci na takie rozwiązania. Pierwszą myślą jaką mają pracodawcy, to rozskupienie pracowników, nieefektywna i niesumienna praca - ogólnie dezorganizacja.

Psie przedszkola w firmach

To może w budynkach korporacji na wzór przedszkoli dla dzieci pracowników, mogłyby powstać psie przedszkola? Pupil byłby blisko właściciela, który np. w ramach przerwy lunchowej czy nawet 15 minutowej mógłby zabrać go na spacer. Polska to nie Kalifornia! W Kalifornii szczególnie ceni się zwierzęta i np. w San Francisco jest więcej psów niż dzieci! Pracownicy mają dodatkowe uprawnienia i dni wolne na opiekę nad psem.

Zaświadczenie od weterynarza? 

Fundacja przedstawia swój pomysł na przeprowadzenie procedury uzyskania medycznego zaświadczenia lekarskiego, choć niewątpliwie nie jest on jasny i wystarczająco precyzyjny. Weterynarz miałby wystawić zaświadczenie, co miałoby stanowić dowód pilnej procedury weterynaryjnej, np. takiej jak szczepienia, badania lekarskie, pilny zabieg. Te dokumenty zapewniłyby pracodawcy odpowiednią dokumentację do płatnego urlopu. Fundacja proponuje, aby wynagrodzenie obejmowało stałą stawkę godzinową dla pracowników godzinowych i tylko na czas trwania nagłego wypadku medycznego. Co więc z urlopem na dalszą opiekę nad zwierzęciem w domu? Ile miałby wynosić urlop? Jak go rozliczać? Czy urlop miałby przysługiwać tylko na psy i koty? Może warto byłoby dodać chociaż jeden czy dwa dni urlopu okolicznościowego na nagłą opiekę nad zwierzęciem? Takie wątpliwości można mnożyć.

Jako pracownik, miłośniczka zwierząt i właścicielka Springer Spaniela Angielskiego – osobiście popieram te pomysły – jednak jako prawnik wiem, że niewątpliwie należałoby je dopracować i odpowiednio uregulować.