Ubezpieczenie zdrowotne w KRUS. Kto może się o nie starać?

• Ubezpieczenie w KRUS - dla kogo?
• Kto podlega obowiązkowo ubezpieczeniu?
• Kto nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu w KRUS?
• Ubezpieczenie zdrowotne i korzystanie ze świadczeń zdrowotnych
• Jak długo podlega się ubezpieczeniu zdrowotnemu?
• Wysokość składki zdrowotnej i termin płatności
• Opłacanie składek

Ubezpieczenie w KRUS - dla kogo?

Ubezpieczenie w KRUS dotyczy rolników, pracujących z nimi domowników, a także pomocników mieszczących się w kryteriach: 

• mają obywatelstwo polskie lub są cudzoziemcami uprawnionymi do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie przepisów Ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy; 
• są cudzoziemcami zwolnionymi na podstawie przepisów szczególnych z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę.

Definicje 

Przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym określają rolnika, jako pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym także w obszarze grupy producentów rolnych, jak i osoby, która przeznaczyła grunty swojego gospodarstwa rolnego do zalesienia.

Domownikiem rolnika w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym jest osoba bliska rolnikowi, która ma ukończone 16 lat i pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym bądź też zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego lub w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. 

Do członków rodziny zalicza się: 

• dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione, wnuk albo dziecko obce, dla którego ustanowiono opiekę, albo dziecko obce w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, do ukończenia przez nie 18 lat, a jeżeli uczy się dalej w szkole, zakładzie kształcenia nauczycieli, uczelni lub jednostce naukowej prowadzącej studia doktoranckie – do ukończenia 26 lat, natomiast, jeżeli posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub inne traktowane na równi – bez ograniczenia wieku; 
• małżonek, nie posiadający własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego; 
• wstępny (rodzice, dziadkowie) pozostający z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym i nie posiadający własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego.

Kto podlega obowiązkowo ubezpieczeniu?

Obowiązkowemu ubezpieczeniu podlegają rolnicy, którzy: 

• podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników zarówno z mocy ustawy jak i na wniosek; 
• nie podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników ani ubezpieczeniu zdrowotnemu z innego tytułu i prowadzą działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni równiej 1 bądź poniżej 1 hektara przeliczeniowego użytków rolnych;
• domownicy rolnika stale pracujący w gospodarstwie rolnym rolnika niezależnie od powierzchni gospodarstwa rolnego należącego do rolnika;
• osoby pobierające emeryturę rolniczą lub rentę rolniczą;
• członkowie rodzin rolników, domowników, emerytów i rencistów; 
• pomocnicy rolnika. 

Kto nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu w KRUS?

– „Nie każda osoba ubezpieczona w KRUS może podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu” – czytamy na stronie krus.gov.pl –  „Nie podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu osoby pobierające rentę strukturalną, osoby, które zaprzestały prowadzenia działalności rolniczej, ale dalej kontynuują ubezpieczenie rolnicze na funduszu emerytalno-rentowym oraz osoby, które podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i jednocześnie wykonują umowę agencyjną, umowę zlecenie lub inną umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia lub pełnią funkcję w radzie nadzorczej, jeżeli przychód w rozliczeniu miesięcznym z tego tytułu nie przekracza kwoty równej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę”.

Ubezpieczenie zdrowotne i korzystanie ze świadczeń zdrowotnych

Pomimo spełnienia warunków do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, nie stanowi to podstawy do korzystania ze świadczeń. Zainteresowany powinien zgłosić się do tego ubezpieczenia w ciągu 14 dni, gdy jest rolnikiem lub domownikiem. Termin 7 dni  dotyczy członków rodziny rolnika, domownika i emeryta lub rencisty. Wypełnia specjalny druk „Zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego”. 

W przypadku chęci zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego dziecka po ukończeniu 18 lat, należy dołączyć zaświadczenie o kontynuowaniu przez nie nauki. Zgłoszenie składa się w jednostce organizacyjnej KRUS, właściwej ze względu na miejsce położenia gospodarstwa rolnego za pośrednictwem: poczty polskiej; skrzynki podawczej ePUAP; osobiście. Przez wzgląd na ochronę danych osobowych, nie powinno się dokumentacji przesyłać pocztą elektroniczną.Jednostka KRUS po poprawnym zweryfikowaniu danych osoby, podanych w zgłoszeniu do ubezpieczenia z bazą PESEL przekazuje je do NFZ.

Zgłaszając się do ubezpieczenia w jednostce KRUS i przekazując dane ze zgłoszenia do NFZ – osobie przyznane zostają uprawnienia do świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej. Członek rodziny korzysta z ubezpieczenia osoby, która ją zgłosiła (za niego nie są odprowadzane składki na ubezpieczenie zdrowotne). 

Jak długo podlega się ubezpieczeniu zdrowotnemu?

Ubezpieczenie zdrowotne rolnika, domownika obowiązuje do końca miesiąca, bez względu na to, w jakim dniu danego miesiąca ustało jego ubezpieczenie społeczne rolników. W przypadku ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny kończy się razem z ubezpieczeniem rolnika bądź domownika. Jeśli członkiem rodziny jest student, wtedy jego ubezpieczenie ustaje od dnia ukończenia 26 lat – po tym czasie do ubezpieczenia zdrowotnego studenta powinna zgłosić uczelnia. 

Wysokość składki zdrowotnej i termin płatności

Składka zdrowotna jest miesięczna i niepodzielna, czyli opłacana za cały miesiąc. Jej wymiar w gospodarstwach rolnych to 1 zł za każdy pełny hektar przeliczeniowy użytków rolnych. W działach specjalnych produkcji rolnej – składka za rolnika i domownika to 9 proc. od zadeklarowanej podstawy wymiaru składki, odpowiadającej: 

• dochodowi ustalonemu dla opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, w kwocie nie mniejszej niż kwota odpowiadająca wysokości minimalnego wynagrodzenia; 
• minimalnemu wynagrodzeniu, gdy prowadzi się działalność nie podlegającą opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 
• za domowników pracujących tylko w samoistnych działach specjalnych produkcji rolnej wymiar składki to kwota 33,4 proc.  przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w „Monitorze Polskim”. Składka od nowej podstawy obowiązuje od dnia 1 kwietni 2023 roku. 

Za emerytów i rencistów składka zdrowotna wynosi 9 proc. podstawy jej wymiaru. Ubezpieczony finansuje składkę w wysokości 1,25 proc. podstawy z kwoty netto emerytury bądź też renty – bez dodatków, zasiłków, świadczeń pieniężnych i ryczałtu energetycznego, ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla oraz deputatu węglowego. Składka pomniejszająca zaliczkę na podatek dochodowy wynosi 7,75 proc. podstawy.

Należy pamiętać, że współwłaścicieli, dzierżawców, spadkobierców lub członków wspólnoty gruntowej, bez wyodrębnionego dla każdego z nich obszaru użytkowanych gruntów w hektarach przeliczeniowych, składkę nalicza się w takiej samej wysokości za każdą osobę objętą ubezpieczeniem w tym gospodarstwie rolnym.

Rolnicy i domownicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu wyłącznie z tytułu wykonywanej działalności rolniczej i z tego tytułu opłacana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne. 

Opłacanie składek

Składki zdrowotne opłacane są z budżetu państwa, gdy gospodarstwo rolne jest poniżej 6 ha przeliczeniowych użytków rolnych. A także opłaca je rolnik, jeżeli: 

• gospodarstwo rolne zajmuje powierzchnię 6 i więcej hektarów przeliczeniowych.
  Termin płatności jest taki sam jak składki na ubezpieczenie społeczne rolników, tj. do ostatniego dnia pierwszego miesiąca danego kwartału; 
• prowadzi działy specjalne. 

Termin płatności jest do 15 dnia następnego miesiąca. Rolnicy, którzy prowadzą działalność rolniczą na gruntach, otrzymują z KRUS przekazy z wymiarem należnych składek. 

Rolnicy prowadzący działalność rolniczą w działach specjalnych produkcji rolnej sami opłacają należne składki na konto bankowe właściwej jednostki organizacyjnej KRUS.

Zobacz także: KRUS

Więcej ważnych informacji znajdziesz na stronie głównej Inforu